Theo Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), mỗi năm Việt Nam có hơn 100.000 trẻ sinh non. Trên thế giới, cứ 10 trẻ chào đời thì có 1 trẻ sinh non. Tại Việt Nam, trẻ đẻ non và nhẹ cân chiếm khoảng 19% mô hình bệnh tật ở trẻ sơ sinh, đồng thời là nguyên nhân của trên 50% số trường hợp tử vong sơ sinh.
Sinh non là tình trạng trẻ chào đời trước khi hoàn thành 37 tuần thai. Do các cơ quan, đặc biệt là phổi, não, hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện, trẻ có nguy cơ gặp nhiều vấn đề sức khỏe như suy hô hấp, nhiễm khuẩn, rối loạn thân nhiệt, hạ đường huyết, vàng da và khó khăn trong nuôi dưỡng. Nguy cơ biến chứng thường cao hơn ở trẻ có tuổi thai càng nhỏ, cân nặng khi sinh càng thấp.
Những năm gần đây, năng lực chăm sóc và điều trị trẻ sơ sinh tại các bệnh viện chuyên khoa sản, nhi từng bước được nâng cao. Nhiều kỹ thuật hồi sức, điều trị và nuôi dưỡng trẻ sinh non, nhẹ cân được triển khai, trong đó có những trường hợp trẻ có cân nặng khi sinh dưới 500 gram được cứu sống. Tuy nhiên, công tác chăm sóc trẻ sinh non vẫn gặp khó khăn, nhất là tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi nhân lực, cơ sở hạ tầng và trang thiết bị y tế còn hạn chế.
Dự phòng sinh non là giải pháp quan trọng nhằm giảm nguy cơ biến chứng và tử vong sơ sinh. Phụ nữ mang thai cần được quản lý thai nghén, khám thai định kỳ để theo dõi sức khỏe mẹ và thai nhi, phát hiện sớm yếu tố nguy cơ. Thai phụ cần duy trì dinh dưỡng đầy đủ, nghỉ ngơi hợp lý, tránh lao động quá sức, không hút thuốc lá, sử dụng rượu bia và các chất kích thích. Các bệnh lý trong thai kỳ cần được theo dõi, điều trị theo chỉ định. Khi có biểu hiện đau bụng từng cơn, gò tử cung bất thường, ra máu âm đạo hoặc ra dịch nghi ngờ nước ối trước 37 tuần thai, thai phụ cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Sau khi chào đời, trẻ sinh non cần được đánh giá sức khỏe và chăm sóc phù hợp với tuổi thai, cân nặng, khả năng thích nghi. Tùy tình trạng, trẻ có thể cần hỗ trợ hô hấp, duy trì thân nhiệt, kiểm soát đường huyết, phòng ngừa nhiễm khuẩn và hỗ trợ dinh dưỡng tại đơn vị sơ sinh hoặc hồi sức sơ sinh.
Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng được ưu tiên cho trẻ sinh non, cung cấp dưỡng chất cần thiết và góp phần bảo vệ trẻ trước nguy cơ nhiễm khuẩn. Người mẹ cần được nhân viên y tế hướng dẫn cho trẻ bú trực tiếp hoặc vắt, bảo quản và sử dụng sữa khi trẻ chưa thể bú. Với những trẻ cần chế độ dinh dưỡng đặc biệt, việc lựa chọn loại sữa, lượng ăn và phương pháp nuôi dưỡng phải tuân thủ chỉ định của bác sĩ.
Chăm sóc Kangaroo (KMC), với hình thức tiếp xúc da kề da giữa trẻ và người chăm sóc, cũng có vai trò quan trọng. Phương pháp này giúp trẻ duy trì thân nhiệt, hỗ trợ ổn định nhịp tim, nhịp thở, tạo điều kiện thuận lợi cho việc nuôi con bằng sữa mẹ và tăng sự gắn kết giữa cha mẹ với trẻ. Gia đình cần được nhân viên y tế hướng dẫn thực hiện phù hợp với tình trạng sức khỏe của trẻ. Bên cạnh đó, cần vệ sinh tay trước khi chăm sóc, giữ môi trường sống sạch sẽ và hạn chế để người đang mắc bệnh truyền nhiễm tiếp xúc gần với trẻ.
Đặc biệt, việc chăm sóc trẻ sinh non không dừng lại khi trẻ xuất viện. Trẻ cần được tái khám đúng lịch để đánh giá cân nặng, chiều dài, vòng đầu, tình trạng dinh dưỡng và sự phát triển vận động, nhận thức. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra thính lực, thị lực, hô hấp hoặc các vấn đề sức khỏe khác.
Cha mẹ cần chú ý những dấu hiệu bất thường như trẻ bú kém, bỏ bú, tăng cân chậm, thở nhanh hoặc khó thở, tím tái, sốt hoặc hạ thân nhiệt, li bì, co giật. Khi xuất hiện những biểu hiện này, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được kiểm tra, xử trí kịp thời.
Chăm sóc trẻ sinh non đòi hỏi sự phối hợp liên tục giữa bệnh viện chuyên khoa sản, nhi, y tế cơ sở và gia đình. Hưởng ứng Ngày Thế giới vì Trẻ sinh non (15/11), các cơ sở y tế và cộng đồng cần chung tay hỗ trợ gia đình có trẻ sinh non về chuyên môn, vật chất và tinh thần. Sự chăm sóc kịp thời, liên tục và toàn diện sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe, tạo điều kiện để trẻ sinh non lớn lên khỏe mạnh và phát triển tốt nhất.
Bình luận (0)