Chặng đường dài để phục hồi ngành dầu khí Venezuela

Chặng đường dài để phục hồi ngành dầu khí Venezuela (Nguồn: Reuters)

Sẽ không có chiến thắng chóng vánh trong việc khai thác dự trữ dầu của Venezuela

Venezuela khó có thể chứng kiến bất kỳ sự gia tăng đáng kể nào về sản lượng dầu thô trong nhiều năm tới, ngay cả khi các đại gia dầu khí Mỹ đầu tư hàng tỷ đô la vào quốc gia này lời như lời hứa của Tổng thống Donald Trump chỉ vài giờ sau khi Nicolás Maduro bị lực lượng Mỹ bắt giữ.

Quốc gia Nam Mỹ này có thể sở hữu trữ lượng dầu mỏ ước tính lớn nhất thế giới, nhưng sản lượng đã sụt giảm nghiêm trọng trong những thập kỷ qua do quản lý yếu kém và thiếu vốn đầu tư từ các công ty nước ngoài, sau khi Venezuela quốc hữu hóa các hoạt động dầu khí vào những năm 2000, bao gồm cả tài sản của Exxon Mobil và ConocoPhillips.

Rào cản về an ninh và pháp lý

Các nhà phân tích chia sẻ với Reuters rằng bất kỳ công ty nào muốn đầu tư vào đây đều sẽ phải đối mặt với lo ngại về an ninh, cơ sở hạ tầng xuống cấp, các câu hỏi về tính hợp pháp của chiến dịch bắt giữ Maduro do Mỹ thực hiện và nguy cơ bất ổn chính trị lâu dài.

Mark Christian, giám đốc phát triển kinh doanh tại CHRIS Well Consulting, nhận định rằng các công ty Mỹ sẽ không quay trở lại cho đến khi họ chắc chắn sẽ được thanh toán và có được mức độ an ninh tối thiểu. Ông cũng cho biết các công ty sẽ không quay lại cho đến khi các lệnh trừng phạt chống lại quốc gia này được gỡ bỏ.

Bên cạnh đó, Venezuela cũng sẽ phải cải cách luật pháp để cho phép đầu tư lớn hơn từ các công ty dầu khí nước ngoài. Venezuela đã quốc hữu hóa ngành công nghiệp này vào những năm 1970, và trong những năm 2000 đã ra lệnh chuyển đổi bắt buộc sang các liên doanh do công ty dầu khí nhà nước PDVSA kiểm soát. Hầu hết các công ty đã đàm phán rút lui và chuyển đổi, bao gồm cả Chevron, trong khi một số ít khác không đạt được thỏa thuận và đã nộp đơn yêu cầu trọng tài.

Vẫn còn rất nhiều điều có thể đi chệch hướng

"Nếu ông Trump và các cộng sự có thể tạo ra một cuộc chuyển giao hòa bình với ít sự kháng cự, thì trong 5 đến 7 năm tới sẽ có sự gia tăng sản lượng dầu đáng kể khi cơ sở hạ tầng được sửa chữa và các khoản đầu tư được giải quyết", Thomas O'Donnell, một chiến lược gia về năng lượng và địa chính trị đã trao đổi với Reuters. Ông cho rằng dầu thô nặng sản xuất tại nước này rất phù hợp với các nhà máy lọc dầu ở vùng Vịnh Hoa Kỳ và cũng có thể được pha trộn với dầu nhẹ hơn sản xuất từ công nghệ fracking.

Tuy nhiên, viễn cảnh đó phụ thuộc vào việc mọi thứ diễn ra suôn sẻ, và thực tế có rất nhiều điều có thể đi sai hướng. "Một cuộc chuyển giao chính trị vụng về mang cảm giác thống trị của Mỹ có thể dẫn đến nhiều năm kháng cự", O'Donnell nhận định, đồng thời lưu ý đến các nhóm công dân vũ trang và các nhóm du kích đang hoạt động tại quốc gia này.

Francisco Monaldi, giám đốc Chương trình Năng lượng Mỹ Latinh tại Viện Baker thuộc Đại học Rice ở Houston, cho biết Chevron sẽ là đơn vị hưởng lợi nhiều nhất từ bất kỳ sự mở cửa dầu mỏ tiềm năng nào ở Venezuela. Các công ty dầu khí khác của Mỹ sẽ theo dõi chặt chẽ sự ổn định chính trị và chờ xem môi trường hoạt động cũng như khung hợp đồng sẽ diễn ra như thế nào, ông nói thêm.

Bối cảnh lịch sử và các "ông lớn" dầu khí

Venezuela - một thành viên sáng lập của OPEC cùng với Iran, Iraq, Kuwait và Ả Rập Xê Út - đã sản xuất tới 3,5 triệu thùng mỗi ngày trong những năm 1970, vào thời điểm đó chiếm hơn 7% sản lượng dầu toàn cầu. Sản lượng đã giảm xuống dưới 2 triệu thùng/ngày trong những năm 2010 và trung bình khoảng 1,1 triệu thùng/ngày vào năm ngoái, tương đương 1% sản lượng toàn cầu.

Hiện tại, Chevron là hãng dầu khí lớn duy nhất của Mỹ đang hoạt động tại Venezuela. Trong khi đó, Conoco đã theo đuổi hàng tỷ USD cho việc tiếp quản ba dự án dầu khí từ gần hai thập kỷ trước, trong khi Exxon cũng từng tham gia vào các vụ kiện trọng tài kéo dài chống lại Venezuela sau khi rời khỏi đất nước này gần 20 năm trước.

"Công ty có lẽ sẽ rất quan tâm đến việc quay trở lại là Conoco, bởi vì họ bị nợ hơn 10 tỷ USD, và khó có khả năng họ sẽ được thanh toán nếu không quay lại quốc gia này", Monaldi nói. Exxon cũng có thể quay lại, nhưng số tiền bị nợ không nhiều bằng, ông cho biết thêm.

Trong một phản hồi qua email gửi tới Reuters, người phát ngôn của ConocoPhillips cho biết: "ConocoPhillips đang theo dõi các diễn biến tại Venezuela và những tác động tiềm tàng của chúng đối với nguồn cung năng lượng và sự ổn định toàn cầu. Sẽ là quá sớm để suy đoán về bất kỳ hoạt động kinh doanh hoặc đầu tư nào trong tương lai".

Chevron, công ty xuất khẩu khoảng 150.000 thùng dầu thô mỗi ngày từ Venezuela sang vùng Vịnh Hoa Kỳ, đã phải khéo léo xoay sở với chính quyền Trump trong nỗ lực duy trì sự hiện diện tại quốc gia này trong năm qua. Giám đốc điều hành Mike Wirth cho biết vào tháng 12 rằng ông đã thảo luận với chính quyền ông Trump về tầm quan trọng của việc duy trì sự hiện diện của Mỹ tại quốc gia này qua nhiều chu kỳ chính trị. Hãng dầu khí này đã có mặt tại Venezuela hơn 100 năm và khẳng định họ tập trung vào sự an toàn của nhân viên cũng như sự toàn vẹn của tài sản, đồng thời "tiếp tục hoạt động tuân thủ đầy đủ tất cả các luật và quy định liên quan", người phát ngôn của Chevron cho biết trong phản hồi qua email với Reuters.

Bài học từ lịch sử

OPEC và các đồng minh sẽ họp vào Chủ nhật và dự kiến sẽ duy trì chính sách sản lượng dầu hiện tại. Ed Hirs, một chuyên gia năng lượng tại Đại học Houston, cho biết các sự kiện gần đây ở Venezuela sẽ ít ảnh hưởng đến giá dầu và xăng của Mỹ hiện tại, do phần lớn sản lượng của nước này hiện đang được chuyển đến Cuba và Trung Quốc. Ông cũng cảnh báo rằng lịch sử đầy rẫy những ví dụ về các cuộc can thiệp của Mỹ không mang lại kết quả đáng kể cho các công ty của Mỹ.

Các tàu chở dầu do Chevron thuê nằm trong số ít tàu khởi hành từ Venezuela trong tháng qua, sau thông báo "phong tỏa" của ông Trump vào tháng 12. Đó có lẽ là nơi có thể xuất hiện một chiến thắng nhanh chóng, nếu ông Trump có thể khởi động lại dòng chảy dầu thô Venezuela vào Vịnh Hoa Kỳ, từ đó có khả năng thúc đẩy các nhà máy lọc dầu như Valero. Tuy nhiên, hiện tại, có vẻ như điều ngược lại đang xảy ra.