Chính phủ đốc thúc chọn tư vấn quốc tế cho đường sắt tốc độ cao Bắc Nam

Chính phủ vừa chỉ đạo Bộ Xây dựng khẩn trương lựa chọn tổ hợp nhà thầu tư vấn quốc tế đủ năng lực và kinh nghiệm để lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Nam. Đây là bước đi then chốt nhằm hiện thực hóa mục tiêu khởi công siêu dự án trị giá hơn 67,34 tỷ USD vào cuối năm 2026.

Chính phủ quyết liệt đốc thúc tiến độ 

Theo Nghị quyết phiên họp thường kỳ ngày 5/10, Chính phủ giao Bộ Xây dựng sớm lựa chọn tổ hợp tư vấn quốc tế có uy tín để nghiên cứu phương án đầu tư. Đồng thời, Bộ phải thuê đơn vị độc lập thẩm tra quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi, bảo đảm tính khách quan và hiệu quả kinh tế - kỹ thuật. Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và định mức kinh tế - kỹ thuật chuyên ngành cho đường sắt tốc độ cao cũng cần được khẩn trương hoàn thiện. Nhằm siết chặt kỷ luật đầu tư công, từ tháng 10, Bộ Tài chính sẽ tiến hành chấm điểm tiến độ giải ngân của các dự án giao thông trọng điểm. Những công trình triển khai chậm, không đáp ứng tiến độ cam kết sẽ bị xem xét điều chuyển vốn sang các dự án khác có khả năng thực hiện tốt hơn.

Nhìn lại tiến trình chuẩn bị dự án, yêu cầu tuyển chọn tư vấn quốc tế đã được Thường trực Chính phủ đặt ra từ tháng 1. Đánh giá khi đó chỉ ra công tác chuẩn bị ban đầu còn lúng túng; phân tích tác động và rủi ro dự án chưa đầy đủ, thiếu cơ sở khoa học khách quan; cơ chế hài hòa lợi ích và chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước với nhà đầu tư vẫn chưa rõ ràng. Để khắc phục hạn chế này, giữa tháng 5, Bộ Xây dựng cùng Ban Quản lý dự án Thăng Long tổ chức hội nghị giới thiệu gói thầu tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Sự kiện thu hút sự quan tâm của hơn 80 đơn vị tư vấn trong và ngoài nước, trong đó phần lớn là các doanh nghiệp quốc tế. Mục tiêu đặt ra tại thời điểm tháng 5 là hoàn thành lựa chọn tư vấn trong tháng 10. Lãnh đạo Bộ Xây dựng nhấn mạnh, đây là lần đầu tiên Việt Nam triển khai tuyến đường sắt điện khí hóa tốc độ 350 km/h, do đó chưa có đơn vị trong nước nào đủ khả năng đảm nhận toàn bộ công việc phức tạp này. Mô hình liên danh giữa tư vấn trong nước và quốc tế là yêu cầu bắt buộc để kết hợp kinh nghiệm, tiếp cận công nghệ hiện đại và chuyển giao kỹ thuật cho lực lượng chuyên gia Việt Nam.

Khối lượng công việc khổng lồ của gói TV02 và bài toán phát triển TOD 

Gói thầu tư vấn TV02 có quy mô công việc đặc biệt lớn, bao gồm các nội dung cốt lõi: lập báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED), lập hồ sơ mời thầu xây lắp và khảo sát phục vụ giải phóng mặt bằng trên diện tích hơn 10.000 ha dọc tuyến. Sau khi ký hợp đồng, liên danh tư vấn sẽ nghiên cứu chi tiết hướng tuyến, xác định phạm vi đất thu hồi và cắm mốc thực địa. Báo cáo giữa kỳ phải hoàn thành sau 12 tháng triển khai (dự kiến vào quý II/2027), tạo căn cứ pháp lý và kỹ thuật quan trọng để các địa phương triển khai giải phóng mặt bằng. Một nhiệm vụ quan trọng khác của tư vấn là nghiên cứu quy hoạch đô thị theo mô hình TOD (phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng) tại các khu vực xung quanh nhà ga. Tư vấn sẽ khảo sát phạm vi khoảng 500 ha quanh mỗi ga tùy điều kiện thực tế từng địa phương. Việc này hướng tới hình thành các cực tăng trưởng mới, tái cấu trúc không gian phát triển dọc hành lang Bắc Nam, đồng thời khai thác hiệu quả giá trị gia tăng từ đất đai để hỗ trợ nguồn lực đầu tư hạ tầng.

Tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc Nam có tổng chiều dài khoảng 1.541 km, đi qua 15 tỉnh, thành phố, nối ga Ngọc Hồi (Hà Nội) với ga Thủ Thiêm (TP. Hồ Chí Minh). Công trình được thiết kế đường đôi, khổ 1.435 mm, tốc độ 350 km/h, gồm 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa. Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án hơn 1,7 triệu tỷ đồng (tương đương 67,34 tỷ USD). Theo tiến độ tổng thể, báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ được lập và phê duyệt trong giai đoạn 2026-2028; dự án khởi công cuối năm 2026 và phấn đấu cơ bản hoàn thành năm 2035. Cùng với tuyến đường sắt Bắc Nam, Chính phủ cũng chỉ đạo thúc đẩy dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, yêu cầu Bộ Xây dựng và Bộ Ngoại giao hoàn tất đàm phán ký hiệp định xây cầu biên giới và hoàn thiện phê duyệt báo cáo khả thi ngay trong năm nay.