Chính thức xử phạt sử dụng thuốc lá điện tử: Vẫn còn nhiều thách thức

Từ ngày 15/5/2026, Nghị định số 90/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, bổ sung các chế tài xử phạt đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Trong đó, hành vi sử dụng thuốc lá điện tử có thể bị xử phạt từ 3 đến 5 triệu đồng; trường hợp chủ cơ sở kinh doanh chứa chấp người khác sử dụng tại địa điểm thuộc quyền quản lý của mình có thể bị phạt từ 5 đến 10 triệu đồng.

Quy định mới được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe cộng đồng và xây dựng môi trường công cộng văn minh. Tuy nhiên, tại nhiều quán cà phê, quán giải khát, việc triển khai thực tế cũng đặt ra không ít vấn đề cần thích ứng trong giai đoạn đầu áp dụng.

Ghi nhận tại một số cơ sở kinh doanh trên địa bàn Hà Nội cho thấy nhiều quán đã bắt đầu bổ sung biển thông báo cấm sử dụng thuốc lá điện tử, đồng thời yêu cầu nhân viên tăng cường nhắc nhở khách hàng.

Anh Duy Cường, chủ một quán cà phê tại Hà Nội đánh giá mức xử phạt từ 5 đến 10 triệu đồng đối với chủ cơ sở kinh doanh là tương đối nghiêm khắc và đủ tính răn đe để các cơ sở nâng cao trách nhiệm quản lý.

Theo anh Cường, phía quán đã chủ động chuẩn bị từ trước khi nghị định có hiệu lực. Nhân viên được yêu cầu tăng cường quan sát không gian chung, nếu phát hiện khách hàng sử dụng hoặc chuẩn bị sử dụng thuốc lá điện tử sẽ tiến hành nhắc nhở kịp thời.

“Chúng tôi không thể cấm đoán hoàn toàn quyền cá nhân của khách hàng. Tuy nhiên, nếu khách có nhu cầu sử dụng thì nhân viên sẽ hướng dẫn ra khu vực bên ngoài để tránh ảnh hưởng đến người xung quanh” - anh Cường chia sẻ.

Cũng theo anh Cường, bên cạnh việc dán các biển báo trực quan về cấm hút thuốc lá truyền thống và thuốc lá điện tử, biện pháp nhắc nhở trực tiếp từ nhân viên vẫn mang lại hiệu quả rõ rệt hơn trong thực tế.

“Nhiều người dù biết hành vi sử dụng thuốc lá điện tử nơi công cộng là vi phạm nhưng vẫn cố tình dùng. Vì vậy, sự nhắc nhở khéo léo nhưng kiên quyết từ nhân viên sẽ giúp nâng cao ý thức của khách hàng tốt hơn” - anh Cường cho biết.

Đối với hoạt động kinh doanh, anh Cường cho biết việc thực hiện nghiêm quy định mới không ảnh hưởng đáng kể đến doanh thu của quán do ngay từ đầu, nhóm khách sử dụng thuốc lá điện tử không phải tệp khách hàng chính mà cơ sở hướng tới.

Ở góc nhìn khác, một số hộ kinh doanh cho rằng việc triển khai quy định mới trong thực tế sẽ cần thêm thời gian để cả cơ sở kinh doanh lẫn khách hàng thích nghi.

Anh Đỗ Trung Đức, chủ quán Toor Coffee cho biết hiện tại các biện pháp mà nhiều quán có thể thực hiện chủ yếu vẫn là dán biển thông báo hoặc yêu cầu nhân viên nhắc nhở khách hàng.

“Chuẩn bị thì các quán cũng chỉ chuẩn bị được ở mức dán biển báo hoặc nhắc khách thôi, còn để cấm hoàn toàn thì rất khó. Giống như thuốc lá truyền thống, thực tế rất khó ngăn khách sử dụng hoàn toàn trong mọi trường hợp” - anh Đức chia sẻ.

Theo anh Đức, lượng khách sử dụng thuốc lá điện tử hiện nay khá lớn, đặc biệt là nhóm khách trẻ. Vì vậy, nếu từ chối phục vụ hoặc xử lý quá cứng nhắc, nhiều cơ sở có thể đối mặt nguy cơ mất một lượng khách đáng kể.

“Khi bị nhắc nhở hoặc từ chối phục vụ thì khả năng cao quán sẽ mất hoàn toàn tệp khách đó. Nhiều khách còn phản ứng ngược lại rằng thuốc lá truyền thống vẫn được hút ở một số nơi, trong khi thuốc lá điện tử không có mùi ảnh hưởng nhiều thì lại không được sử dụng”, anh Đức nói.

Cũng theo chủ cơ sở này, việc siết chặt quản lý thuốc lá điện tử là cần thiết, song nên tăng cường các giải pháp nâng cao ý thức người sử dụng và kiểm soát nguồn cung thay vì tạo áp lực quá lớn lên các hộ kinh doanh dịch vụ.

“Quan điểm của tôi là nên khuyến khích người dân tố giác các trường hợp sử dụng thuốc lá điện tử trái quy định. Đồng thời có thể cân nhắc việc không xử phạt chủ cơ sở kinh doanh trong trường hợp khách tự ý sử dụng tại quán, bởi nếu áp dụng cứng thì nhiều cơ sở sẽ bị ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động kinh doanh” - anh Đức đề xuất.

Thuốc lá điện tử vẫn “sống ngầm” trên mạng xã hội

Bên cạnh câu chuyện thực thi tại các điểm kinh doanh dịch vụ, hoạt động mua bán thuốc lá điện tử trên không gian mạng hiện vẫn diễn biến phức tạp dù đã bị nghiêm cấm theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/1/2025.

Theo ghi nhận thực tế, chỉ cần nhập từ khóa “pod system” trên thanh tìm kiếm của Facebook, người dùng có thể dễ dàng bắt gặp hàng loạt bài viết chào mời, giới thiệu sản phẩm thuốc lá điện tử cùng nhiều hội nhóm trao đổi công khai với số lượng thành viên lớn. Để hạn chế bị kiểm duyệt, nhiều tài khoản còn sử dụng các từ lóng như “máy ép”, “nước ép” thay cho tên gọi thông thường của sản phẩm.

Phần lớn giao dịch được thực hiện thông qua tin nhắn riêng hoặc các nhóm kín trên Zalo, Instagram. Người mua sau khi liên hệ sẽ được hướng dẫn thanh toán trực tuyến và nhận hàng qua các dịch vụ giao hàng công nghệ, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, xử lý của cơ quan chức năng.

Ngoài ra, hoạt động mua bán thuốc lá điện tử trên không gian mạng còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản đối với người tiêu dùng.

Không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý, hoạt động mua bán thuốc lá điện tử trên không gian mạng còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản đối với người tiêu dùng.

Mới đây, Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố, bắt tạm giam hai đối tượng về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua hình thức bán thuốc lá điện tử trên mạng xã hội. Theo cơ quan điều tra, các đối tượng đã lập nhiều trang Facebook quảng cáo bán “pod system” giá rẻ, sau đó sử dụng hình thức giao hàng thu tiền hộ (ship COD) để đánh tráo sản phẩm, chiếm đoạt gần 3 tỷ đồng của hàng nghìn người mua trên cả nước.

Bước đầu cơ quan chức năng xác định, thông qua thủ đoạn này, từ tháng 02/2026 đến nay, Nguyễn Văn Tùng đã lừa bán được 5.108 đơn hàng, chiếm đoạt số tiền 1.567.639.759 đồng; từ tháng 11/2025 đến nay Nguyễn Văn Đạt lừa bán được 3.923 đơn hàng, chiếm đoạt số tiền 1.188.874.673 đồng.

Đáng chú ý, các đối tượng lợi dụng tâm lý e ngại kiểm tra hàng hóa của người mua khi đây là mặt hàng bị cấm để yêu cầu khách thanh toán trước rồi mới được mở hộp. Sau khi người mua phát hiện sản phẩm không đúng quảng cáo, các tài khoản bán hàng lập tức cắt liên lạc.

Từ vụ việc trên có thể thấy, việc mua bán thuốc lá điện tử qua các hội nhóm, tài khoản mạng xã hội không chỉ tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật mà còn kéo theo nhiều rủi ro về lừa đảo, mất an toàn thông tin và tài sản cho người tiêu dùng. Các cơ quan chức năng cũng khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác, hạn chế giao dịch hàng hóa không rõ nguồn gốc trên mạng xã hội, đặc biệt với các mặt hàng thuộc diện cấm hoặc được quảng cáo dưới hình thức “hàng xách tay”, “hàng nhạy cảm”.

Có thể thấy, việc bổ sung các chế tài xử phạt đối với thuốc lá điện tử là bước đi cần thiết nhằm tăng cường hiệu quả quản lý và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt trong bối cảnh tình trạng sử dụng sản phẩm này đang có xu hướng trẻ hóa. Tuy nhiên, từ thực tế tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ cho thấy để quy định đi vào cuộc sống hiệu quả, bên cạnh việc xử phạt, các cơ quan chức năng cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức người sử dụng, đồng thời tăng cường kiểm soát hoạt động mua bán trên không gian mạng nhằm hạn chế nguồn cung và các hành vi lợi dụng môi trường trực tuyến để vi phạm pháp luật.