Chợ đầu mối ở Hà Nội: Giấy tờ có, an toàn chưa rõ

Từ nửa đêm, các chuyến xe chở đầy rau củ, thịt, cá nối nhau đổ về các chợ đầu mối ở Hà Nội. Hàng hóa được bốc dỡ, phân loại và nhanh chóng tỏa đi khắp các chợ dân sinh, cửa hàng, bếp ăn. Mỗi ngày, một lượng lớn thực phẩm đi qua những khu chợ đầu mối trước khi đến bàn ăn của hàng nghìn người dân.

Là nơi tập trung hàng hóa từ nhiều nguồn cung, đây cũng là một mắt xích quan trọng trong chuỗi bảo đảm an toàn thực phẩm. Tuy nhiên giữa nhịp lưu chuyển hàng hóa liên tục ấy, việc kiểm soát nguồn gốc và chất lượng thực phẩm đang được thực hiện như thế nào? 

Ghi nhận tại chợ đầu mối phía Nam - một trong khu chợ có lượng tiêu thụ thực phẩm lớn ở nội thành Hà Nội, từ 4h sáng, khu chợ đã sáng choang ánh điện, tấp nập người mua, kẻ bán.

Tiểu thương chợ đầu mối phía Nam (TP Hà Nội) cho biết: "Đây là hợp đồng với lò mổ. Giấy có hằng ngày luôn. Ngày nào cũng có".

"Đối tác đã có giấy tờ. Hàng lúc nào cũng chất lượng", một tiểu thương khác chia sẻ. 

Tuy nhiên, việc ghi chép nhật ký nhập hàng, phiếu giao nhận và theo dõi hàng hóa vẫn chưa đầy đủ ở một số hộ kinh doanh. Còn với người tiêu dùng, việc lựa chọn thực phẩm chủ yếu vẫn dựa vào cảm quan và niềm tin.

Chị Lò Thị Tươi (người tiêu dùng) chia sẻ: "Nhìn thấy thịt tươi, ngon thì mua".

Anh Lê Đình Chỉnh (người tiêu dùng) cho biết: "Qua kinh nghiệm buôn bán, mình chọn mẫu mã đẹp, sạch, niềm tin là chính".

Ban quản lý chợ cho biết, khoảng 80-90% hộ kinh doanh cơ bản đáp ứng yêu cầu về hồ sơ, giấy tờ. Tuy nhiên đây mới là kiểm soát về thủ tục, chưa đồng nghĩa hàng hóa đã được kiểm nghiệm và xác nhận an toàn.

Thực tế, trong đợt lấy mẫu cuối tháng 8, cơ quan chức năng phát hiện 4 mẫu thủy sản gồm: ếch, cá quả, cá rô và ốc nhồi không đạt yêu cầu do tồn dư chất cấm vượt ngưỡng cho phép. Sau đó, các hộ liên quan bị tạm đình chỉ kinh doanh một tuần, yêu cầu truy xuất nguồn cung và thay đổi nhà cung cấp.

Việc kiểm nghiệm hiện phụ thuộc chủ yếu vào công tác kiểm soát của cơ quan chuyên môn. Từ đầu năm đến nay, Sở Nông Nghiệp và Môi trường TP Hà Nội mới tổ chức 2 đợt lấy mẫu, mỗi đợt hơn 40 mẫu. Trong khi ở cấp phường, việc lấy và chuyển mẫu đi kiểm nghiệm lại gặp vướng mắc về chuyên môn, quy trình.

Ông Nguyễn Kiều Hưng (Trưởng Phòng Hạ tầng đô thị và Môi trường, UBND phường Hoàng Mai, TP Hà Nội) cho hay: "Về việc lấy mẫu, thứ nhất là phải có chứng chỉ hành nghề, thứ hai là chuyên môn và kỹ năng, thứ ba là trong công tác lấy mẫu, đưa đi kiểm nghiệm là một vấn đề rất vướng mắc".

Theo Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế, mô hình quản lý mới sẽ bố trí đầu mối chuyên môn tại địa phương có thể lấy mẫu kiểm nghiệm, đồng thời thành lập các tổ công tác liên ngành để điều phối hoạt động kiểm tra, giám sát.

Ông Chu Quốc Thịnh (Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế) cho biết: "Do lãnh đạo Ủy ban làm tổ trưởng và tổ này có trách nhiệm điều phối toàn bộ công tác thực thi đảm bảo an toàn thực phẩm. Cán bộ chuyên môn phối hợp với nhau để thực hiện và lấy mẫu, chuyển cho hệ thống kiểm nghiệm tiến hành giám sát thực tế".

Cả nước hiện có 90 cơ sở kiểm nghiệm thuộc ba ngành là: Y tế, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, nhưng năng lực giữa các đơn vị còn khác nhau. Vì vậy, bên cạnh kiểm tra hồ sơ, cần tăng cường lấy mẫu định kỳ, giám sát theo nguy cơ và phối hợp kiểm nghiệm tại địa phương. Đây là cơ sở để phát hiện vi phạm sớm hơn, trước khi thực phẩm đến tay người tiêu dùng.