Chống ngập ở ĐBSCL cần giải pháp liên vùng

Ngày 13/10, triều cường ở TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ và Vĩnh Long vượt mức báo động 3 

Vào giờ tan tầm, triều cường dâng cao gây ngập sâu nhiều tuyến đường khu vực phía Nam TP Hồ Chí Minh, khiến hàng loạt xe máy chết máy, người dân chật vật di chuyển, nhiều tài xế phải dừng xe chờ nước rút.

2-3 ngày nay, nhiều tỉnh thành Nam Bộ đối mặt với đợt triều cường cao, nhiều nơi đã ngập sâu. Tại TP Hồ Chí Minh đây là đợt triều cường cao nhất năm, với đỉnh triều ngày 11/10 vượt báo động 3 từ 12-16cm. Ở Cần Thơ, đỉnh triều của đợt vượt báo động 3 khoảng 25cm.

Dự báo sang ngày mai (13/10), triều cường tại TP Hồ Chí Minh, TP Cần Thơ và Vĩnh Long đều xuống chậm, vẫn ở mức cao trên báo động 3 từ 5-27cm. Mức triều này khả năng vẫn sẽ gây ngập các tuyến đường, khu dân cư vùng trũng thấp ven sông, ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất của bà con.

Giải pháp chống ngập

Mỗi năm khu vực Đồng bằng sông Cửu Long chịu ít nhất 6 đợt triều cường từ giữa tháng 8 đến cuối tháng 10 âm lịch. Mỗi đợt nước dâng kéo dài khoảng 5 ngày. Tuy nhiên, những xáo trộn trong đời sống người dân không chỉ tính bằng thời gian nước ngập.

Với các hộ kinh doanh nhỏ, mỗi buổi chợ vắng khách, mỗi ngày phải đóng cửa cũng đồng nghĩa với một phần thu nhập bị mất đi. Khi tình trạng này lặp lại qua nhiều đợt triều cường, áp lực mưu sinh càng thêm nặng nề. 

Chợ Bình Thủy - rốn ngập mỗi mùa triều cường, khu chợ chìm trong nước từ 4-9h chưa rút hết. Phiên chợ sáng của hàng trăm tiểu thương bị cuốn trôi theo con nước.

Không riêng chợ Bình Thủy, khoảng 40 tuyến đường với hơn 100 điểm ngập bủa vây các xã, phường trung tâm TP Cần Thơ. Nước ngập sâu khiến việc kinh doanh, mua bán của người dân gặp nhiều khó khăn.

Để nâng cao năng lực ứng phó ngập đô thị, TP Cần Thơ đang đề xuất dự án 4 với tổng vốn khoảng 8.600 tỷ đồng. Dự án sẽ tăng cường chống ngập cho 8 xã, phường trung tâm. Riêng khu vực Bình Thủy dự kiến sẽ thi công hệ thống kè dài 9km kết hợp âu thuyền và trạm bơm công suất lớn.

Ông Lê Công Lý (Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ) cho biết: "Chống ngập ưu tiên cho khu vực từ Ninh Kiều đến Cái Khế, Bình Thủy, Thới An Đông và một số tuyến kênh dọc theo sông Cần Thơ, để đảm bảo giải quyết cơ bản, triệt để ngập tại vùng lõi TP Cần Thơ".

Theo các chuyên gia, ngập tại thành phố trung tâm của miền Tây không chỉ xuất phát từ nguyên nhân tại chỗ như sụt lún, quá trình đô thị hóa, đó còn là câu chuyện về sự thay đổi không gian trữ nước tự nhiên trên toàn Đồng bằng sông Cửu Long, sau nhiều năm phát triển hệ thống đê bao khép kín phục vụ sản xuất nông nghiệp. Do đó, bên cạnh đầu tư công trình, việc khôi phục không gian chứa nước và tổ chức lại sản xuất phù hợp là hướng đi cần được xem xét ở quy mô toàn vùng.

Ông Nguyễn Hữu Thiện (chuyên gia nghiên cứu độc lập về hệ sinh thái Đồng bằng sông Cửu Long) nhận định: "Chìa khóa cứu các đô thị nằm trong tay ngành nông nghiệp. Chúng ta có Nghị quyết 120 của Chính phủ về việc chuyển hướng nền nông nghiệp, giảm bớt canh tác thâm canh, giảm bớt đê bao, giảm bớt chống mặn vùng ven biển. Sau đó, chúng ta có quy hoạch tích hợp Đồng bằng sông Cửu Long. Nếu chúng ta thực hiện đúng quyết định của Thủ tướng, quay trở lại thuận thiên, sông ngòi sẽ thông thoáng, nước từ ngoài kia vào lan tỏa ra hai bên. Khi nước vào Cần Thơ sẽ yếu đi và không còn dâng lên cao nữa".

Chống ngập không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực đơn lẻ của từng địa phương. Quy hoạch lại sản xuất, khôi phục không gian trữ nước trên toàn đồng bằng mới là lời giải để các đô thị thích ứng với triều cường và biến đổi khí hậu.