Chủ động sử dụng biện pháp tránh thai phù hợp để nâng cao chất lượng dân số

Sáng ngày 24/9, tại Hà Nội, Bộ Y tế (Cục Dân số) tổ chức Lễ Mít tinh hưởng ứng Ngày Tránh thai Thế giới 26/9/2026 với chủ đề "Hãy chủ động sử dụng biện pháp tránh thai phù hợp để nâng cao chất lượng dân số".

Sự kiện nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng, đặc biệt là vị thành niên, thanh niên, về sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình và lợi ích của việc chủ động lựa chọn biện pháp tránh thai phù hợp.

Kế hoạch hóa gia đình - nội dung quan trọng trong công tác dân số

Phát biểu tại Lễ Mít tinh, ông Đỗ Xuân Tuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh, việc chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển theo tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW không có nghĩa là giảm sự quan tâm đối với kế hoạch hóa gia đình, mà là mở rộng, thực hiện công tác dân số một cách toàn diện hơn.

Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đã đề ra yêu cầu có chính sách nâng cao chất lượng dân số, bảo đảm thích ứng với già hóa dân số, gia tăng tỷ lệ sinh để đạt mức sinh thay thế bền vững.

Kế hoạch hóa gia đình không đơn thuần là việc tránh thai. Luật Dân số quy định thực hiện kế hoạch hóa gia đình để mỗi cá nhân, cặp vợ chồng chủ động, tự nguyện quyết định số con, thời gian sinh con và khoảng cách giữa các lần sinh, nhằm bảo vệ sức khỏe, nuôi dạy con có trách nhiệm, phù hợp với điều kiện sống của gia đình và chuẩn mực xã hội.

Thực hiện tốt kế hoạch hóa gia đình góp phần phòng tránh mang thai ngoài ý muốn, hạn chế phá thai không an toàn, cải thiện sức khỏe bà mẹ, đồng thời tạo điều kiện để mỗi cá nhân, mỗi gia đình - nhất là vị thành niên, thanh niên - chủ động chăm sóc sức khỏe sinh sản và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Mang thai ngoài ý muốn vẫn là thách thức trên toàn cầu

Mang thai ngoài ý muốn vẫn là một trong những thách thức lớn đối với sức khỏe sinh sản trên toàn cầu. Theo ước tính, trong giai đoạn 2015–2019, mỗi năm thế giới có khoảng 121 triệu ca mang thai ngoài ý muốn; trong đó hơn 6/10 trường hợp kết thúc bằng phá thai, tương đương khoảng 73 triệu ca mỗi năm. Đáng lưu ý, khoảng 45% số ca phá thai trên thế giới được thực hiện trong điều kiện không an toàn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, tính mạng của phụ nữ.

Những con số này cho thấy việc bảo đảm tiếp cận thông tin chính xác, dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản và các biện pháp tránh thai an toàn, hiệu quả, phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn, giảm phá thai không an toàn và bảo vệ sức khỏe sinh sản - đặc biệt đối với vị thành niên, thanh niên và các nhóm còn gặp rào cản trong tiếp cận thông tin, dịch vụ.

Nhu cầu chưa được đáp ứng về kế hoạch hóa gia đình tại Việt Nam vẫn còn cao

Thời gian qua, hệ thống cung cấp dịch vụ kế hoạch hóa gia đình tại Việt Nam từng bước được củng cố, phát triển và nâng cao chất lượng; phương thức cung cấp dịch vụ ngày càng đa dạng, cơ cấu sử dụng biện pháp tránh thai có những thay đổi phù hợp hơn với nhu cầu của từng nhóm dân cư.

Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đối mặt với một số thách thức, trong đó nhu cầu chưa được đáp ứng về kế hoạch hóa gia đình có xu hướng tăng nhất là nhóm chưa kết hôn, không chung sống ở mức rất cao.

Tình trạng mang thai và sinh con ở tuổi chưa thành niên còn cao tại một số khu vực, nhất là Tây Nguyên và Trung du, miền núi phía Bắc. Tảo hôn và sinh con sớm ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số cũng tiếp tục là vấn đề cần được quan tâm.

Những vấn đề này không chỉ tác động đến sức khỏe bà mẹ, trẻ em mà còn ảnh hưởng đến cơ hội học tập, việc làm, chất lượng cuộc sống và tương lai của người trẻ; đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các cấp, các ngành, gia đình, nhà trường và toàn xã hội.

Tăng cường tiếp cận thông tin và dịch vụ kế hoạch hóa gia đình phù hợp

Nhân sự kiện quan trọng này, thay mặt Lãnh đạo Bộ Y tế, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên đề nghị Cục Dân số chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị thuộc bộ, ngành, địa phương triển khai hiệu quả Luật Dân số và các chương trình, đề án về dân số và phát triển, nhất là Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035; đổi mới mạnh mẽ công tác truyền thông về dân số, sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình; củng cố, phát triển, nâng cao chất lượng dịch vụ kế hoạch hóa gia đình, tạo điều kiện để người dân lựa chọn biện pháp tránh thai phù hợp với nhu cầu, điều kiện và sức khỏe của bản thân.

Các bộ, ngành, thành viên Ban Chỉ đạo Quốc gia Dân số và Phát triển, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tiếp tục quan tâm chỉ đạo, lãnh đạo, bảo đảm nguồn lực cho công tác dân số, trong đó có kế hoạch hóa gia đình; ưu tiên các đối tượng là người chưa thành niên, người lao động trong khu công nghiệp, khu kinh tế, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người dân vùng dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa và các đối tượng chính sách.

Liên hợp quốc và các tổ chức quốc tế tiếp tục đồng hành, hỗ trợ Việt Nam về kỹ thuật, tài chính và chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ kế hoạch hóa gia đình và chăm sóc sức khỏe sinh sản tại Việt Nam.

Thế hệ thanh niên chủ động trang bị kiến thức, chăm sóc sức khỏe sinh sản của bản thân, thực hiện hành vi có trách nhiệm; đồng thời phát huy vai trò, sức sáng tạo góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về dân số, sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình. Đặc biệt, sinh viên cần vận dụng kiến thức, kỹ năng chuyên môn được đào tạo để tư vấn, hỗ trợ người dân tiếp cận thông tin chính xác, khoa học, góp phần nâng cao sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Cũng tại Lễ Mít tinh đã diễn ra chương trình Tọa đàm với thanh niên, sinh viên, gửi gắm những thông điệp về tầm quan trọng của chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình, cũng như vai trò của mỗi cá nhân trong việc chủ động trang bị kiến thức, lựa chọn biện pháp tránh thai phù hợp, an toàn và có trách nhiệm. Tại Tọa đàm, các chuyên gia, bác sĩ, dược sĩ đã trao đổi, giải đáp những vấn đề thiết thực về phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn, chăm sóc sức khỏe sinh sản ở tuổi vị thành niên, thanh niên; hệ lụy của phá thai không an toàn và việc sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp không đúng cách. Qua đó, các bạn trẻ được khuyến khích chủ động bảo vệ sức khỏe sinh sản, đưa ra những lựa chọn có trách nhiệm, góp phần xây dựng gia đình khỏe mạnh, hạnh phúc và thực hiện các mục tiêu về dân số và phát triển trong giai đoạn mới.