Chuẩn hóa khu công nghiệp để đón FDI chất lượng cao

6 tháng đầu năm tổng vốn FDI đăng ký đạt 34,65 tỷ USD

Tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam trong 6 tháng đầu năm đạt 34,65 tỷ USD, tăng 61% so với cùng kỳ năm trước và đã gần bằng tổng vốn FDI đăng ký của cả năm 2025. Những con số này tiếp tục cho thấy sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam trong bối cảnh dòng vốn quốc tế đang có nhiều dịch chuyển.

Có thể thấy rằng làn sóng FDI thế hệ mới đang tăng mạnh. Cũng đồng nghĩa là đòi hỏi về hạ tầng công nghiệp cũng ngày càng khắt khe hơn, chất lượng hơn. Đối với các nhà đầu tư công nghệ cao, bán dẫn và năng lượng xanh, yêu cầu cao nhất thường là các khu công nghệ sinh thái với năng lượng xanh ổn định, mạng lưới logistics tích hợp, rồi quản trị và điều hành bằng hạ tầng số...

Nghịch lý gây lãng phí nguồn lực đất công nghiệp

Hiện Việt Nam đã hình thành hàng trăm khu công nghiệp và hơn một nghìn cụm công nghiệp trên cả nước. Nhưng có không ít những khu, cụm công nghiệp chưa phát huy hiệu quả, tỷ lệ lấp đầy chưa được như mong đợi. Thậm chí vẫn nhiều địa phương còn tình trạng bỏ hoang đất công nghiệp, gây lãng phí nguồn lực đất đai rất lớn.

Khu công nghiệp hỗ trợ Nam Hà Nội (Xã Đại Xuyên, TP Hà Nội) giai đoạn 1 có chủ trương đầu tư từ năm 2010 với diện tích gần 450ha. Thế nhưng, sau 15 năm, nhiều diện tích vẫn chưa được khai thác hiệu quả. Giai đoạn 2 của dự án cũng chẳng khá hơn. Phần lớn diện tích bỏ hoang cho cỏ mọc um tùm.

Đại diện một số doanh nghiệp FDI nhận định có nghịch lý đang tồn tại đó là trong khi nhiều doanh nghiệp trong nước và nước ngoài đang "khát" mặt bằng sản xuất, thì đất công nghiệp ở một số khu công nghiệp vùng ven lại bỏ hoang, gây lãng phí.

Ông Koen Soenens - Giám đốc Kinh doanh và Marketing, Khu Công nghiệp DEEP C cho biết: "Theo tôi, Việt Nam đang là điểm đến rất nóng của dòng vốn FDI, nhưng nghịch lý là có những khu cụm công nghiệp ở nhiều tỉnh thành có tỷ lệ lấp đầy rất thấp, thậm chí nhiều khu bỏ hoang vì không thu hút được nhà đầu tư. Nguyên nhân hầu hết là do thiếu đồng bộ hạ tầng, việc kết nối giao thông và mạng lưới logistics chưa thuận tiện".

"Tôi có thể chỉ ra một số nguyên nhân. Thứ nhất, hạ tầng giao thông kết nối còn hạn chế. Thứ hai, năng lực của một số chủ đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu. Trong khi nhu cầu về đất công nghiệp tại các địa phương trọng điểm rất lớn, nhiều doanh nghiệp công nghệ cao và đối tác của chúng tôi gặp khó khăn trong tìm kiếm mặt bằng phù hợp. Phần lớn các khu công nghiệp hiện nay chưa đáp ứng yêu cầu về chất lượng, đồng thời còn thiếu hệ sinh thái dịch vụ và công nghiệp hỗ trợ", ông Michael Piro - Tổng Giám đốc (Co-CEO) Indochina Capital cho hay.

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng thẳng thắn thừa nhận, quy hoạch đất đai ở nhiều lĩnh vực, nhất là đất công nghiệp trong nhiều năm qua công tác lập và dự báo quy hoạch còn yếu, dẫn đến nơi thiếu vẫn thiếu, nơi thừa vẫn thừa. Các vùng kinh tế trọng điểm có tỷ lệ lấp đầy trên 80%. Trong khi đó, các tỉnh vùng sâu, vùng xa hoặc thiếu kết nối giao thông có tỷ lệ lấp đầy rất thấp, chỉ đạt từ 10% - 20%.

Ông Đào Trung Chính - Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết: "Năng lực lập quy hoạch ở nhiều địa phương vẫn còn hạn chế, nhất là trong công tác dự báo nhu cầu phát triển. Trong khi đó, việc phát triển các khu công nghiệp đòi hỏi phải chuyển đổi quỹ đất với quy mô rất lớn. Nếu công tác quy hoạch và dự báo không sát với thực tế sẽ dẫn đến tình trạng quy hoạch vượt nhu cầu, khiến nhiều khu công nghiệp chậm thu hút đầu tư, gây lãng phí đất đai".

Giải pháp chuẩn hóa chất lượng khu công nghiệp đón FDI mới

Mới đây Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 10 được xem là thay đổi bước ngoặt mang tính chiến lược trong tư duy phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Nghị quyết đánh dấu sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "thu hút càng nhiều càng tốt" sang "chủ động lựa chọn, điều phối quốc gia và kiến tạo phát triển" nhằm xây dựng năng lực nội sinh và tự chủ cho nền kinh tế.

Thế nhưng, với hiện trạng mạng lưới khu cụm công nghiệp trên cả nước hiện nay phần lớn những khu cụm công nghiệp chất lượng quản trị, đặc biệt là hạ tầng kết nối logistics khó có thể đáp ứng được nhu cầu khắt khe của các đối tác nước ngoài với nguồn FDI công nghệ cao. Vì thế, điều quan trọng nhất ở thời điểm này đó là phải chuẩn hoá chất lượng các khu - cụm công nghiệp trên cả nước để đón dòng vốn chất lượng cao này.

Ông Nguyễn Chí Thanh, Phó Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam, cho rằng: "Cần rà soát, sàng lọc toàn bộ các khu công nghiệp chậm triển khai. Nếu vướng mắc về cơ chế, chính sách thì phải kịp thời tháo gỡ. Trường hợp quy hoạch được xây dựng theo tư duy cũ, không còn phù hợp hoặc sử dụng đất kém hiệu quả thì cần điều chỉnh. Bên cạnh đó, cần đánh giá năng lực của chủ đầu tư. Với những nhà đầu tư không đủ năng lực triển khai dự án, cần kiên quyết thay thế để tạo cơ hội cho các nhà đầu tư có năng lực hơn tham gia phát triển dự án".

"Đã đến lúc cần rà soát lại toàn bộ các khu công nghiệp có tỷ lệ lấp đầy thấp. Những dự án đã được quy hoạch nhiều năm nhưng vẫn không khai thác hiệu quả thì cũng giống như quy hoạch treo và cần được điều chỉnh, thu hẹp hoặc thu hồi nếu cần thiết. Đồng thời, cần phát triển các khu công nghiệp mới theo tiêu chuẩn cao hơn về môi trường, hạ tầng và khả năng kết nối logistics để tăng sức hấp dẫn, thu hút các nhà đầu tư có chất lượng", Luật sư Trương Thanh Đức, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam, nêu ý kiến.

Còn theo ông Đào Trung Chính, Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường: "Quy hoạch phải bảo đảm tính thống nhất từ cấp trên xuống cấp dưới. Nếu quy hoạch ở cấp dưới không phù hợp với định hướng chung thì phải được điều chỉnh. Quy hoạch là sự điều hòa tổng thể giữa các ngành, các lĩnh vực, không thể chỉ dựa trên nhu cầu sử dụng đất trước mắt. Có như vậy mới khắc phục được tình trạng quy hoạch chạy theo nhu cầu ngắn hạn hoặc mục tiêu nhiệm kỳ, thay vì bám sát định hướng phát triển lâu dài của địa phương".