Chuyển đổi số từ cấp xã: Đưa chính quyền đến gần dân hơn

Khi cấp xã trở thành “tuyến đầu” phục vụ người dân

Trong tiến trình xây dựng chính quyền số, chuyển đổi số không còn là câu chuyện riêng của các đô thị lớn hay các cơ quan cấp tỉnh, cấp bộ. Khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai, cấp xã đang đứng trước một vai trò hoàn toàn mới: trở thành cấp chính quyền trực tiếp giải quyết nhiều hơn các nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.

Điều đó đồng nghĩa với khối lượng công việc ngày càng lớn, phạm vi quản lý rộng hơn và yêu cầu về chất lượng phục vụ cũng cao hơn trước. Trong bối cảnh ấy, chuyển đổi số không chỉ là xu thế mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để bộ máy chính quyền cơ sở hoạt động hiệu quả.

Tại Hội thảo triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã diễn ra chiều 4/6 tại Ninh Bình, hơn 500 đại biểu đến từ các tỉnh, thành phố trên cả nước cùng các chuyên gia, nhà quản lý đã cùng nhìn nhận một thực tế: nếu không đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, cấp xã sẽ rất khó đáp ứng được yêu cầu quản trị trong giai đoạn mới.

Các đại biểu cho rằng, người dân ngày nay không chỉ mong muốn được giải quyết thủ tục hành chính nhanh hơn mà còn kỳ vọng các dịch vụ công phải thuận tiện, minh bạch và có thể tiếp cận mọi lúc, mọi nơi. Đây chính là động lực để các địa phương đẩy nhanh tiến trình xây dựng chính quyền số từ cơ sở.

Theo các chuyên gia, chuyển đổi số cấp xã không đơn thuần là trang bị thêm máy tính hay phần mềm quản lý, mà là sự thay đổi toàn diện về phương thức điều hành, cung cấp dịch vụ và tương tác với người dân. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một nền hành chính hiện đại, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Xây dựng mô hình thống nhất từ thực tiễn địa phương

Nhằm hỗ trợ các địa phương triển khai hiệu quả nhiệm vụ này, Bộ Khoa học và Công nghệ đã xây dựng mô hình chuyển đổi số cấp xã kiểu mẫu để áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

Mô hình được thiết kế dựa trên ba định hướng cốt lõi: xây dựng khung triển khai thống nhất; phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp quản lý; và đặt người dân làm trung tâm trong mọi hoạt động chuyển đổi số.

Điểm đáng chú ý là mô hình không chỉ đưa ra các yêu cầu về công nghệ mà còn chú trọng đến yếu tố con người và phương thức tổ chức thực hiện. Bởi thực tế cho thấy, nhiều địa phương hiện vẫn gặp không ít khó khăn về hạ tầng kỹ thuật, nguồn nhân lực và kinh phí đầu tư.

Tại hội thảo, đại diện một số địa phương như Đặc khu Cô Tô (Quảng Ninh), phường Phù Liễn (Hải Phòng) và xã Yên Bình (Lào Cai) đã chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình xây dựng chính quyền số ở cơ sở.

Mỗi địa phương có những điều kiện khác nhau nhưng đều cho thấy một điểm chung: khi chính quyền chủ động ứng dụng công nghệ và người dân được hướng dẫn tiếp cận các dịch vụ số, hiệu quả quản lý được nâng lên rõ rệt. Nhiều thủ tục hành chính được giải quyết nhanh hơn, dữ liệu được đồng bộ tốt hơn và người dân giảm đáng kể thời gian đi lại.

Các phiên thảo luận cũng tập trung làm rõ những “điểm nghẽn” đang tồn tại như hạ tầng số chưa đồng bộ, thiếu cán bộ chuyên trách về công nghệ thông tin hay khó khăn trong bố trí nguồn lực đầu tư. Từ đó, các chuyên gia đề xuất nhiều giải pháp nhằm bảo đảm việc triển khai chuyển đổi số cấp xã diễn ra đồng bộ và hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Hội thảo không chỉ là diễn đàn trao đổi kinh nghiệm mà còn mở ra những định hướng mới cho các địa phương trong quá trình xây dựng đô thị thông minh và phát triển chính quyền số từ cơ sở.

Một điểm nhấn đáng chú ý trong chương trình là việc công bố Chương trình đồng hành xây dựng các xã, phường chuyển đổi số kiểu mẫu do Cục Chuyển đổi số Quốc gia, Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số cùng Tập đoàn VNPT phối hợp triển khai.

Chương trình được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn lực, hỗ trợ kỹ thuật và kinh nghiệm thực tiễn cho các địa phương trong quá trình triển khai mô hình chuyển đổi số cấp xã.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành động lực phát triển mới của đất nước, việc xây dựng các xã, phường số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo nền tảng để người dân được thụ hưởng những dịch vụ công hiện đại, thuận tiện và minh bạch hơn.

Từ những bước đi đầu tiên ở cấp cơ sở, hành trình chuyển đổi số quốc gia đang từng bước được hiện thực hóa bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống hằng ngày của người dân. Và khi chính quyền đến gần dân hơn nhờ công nghệ, mục tiêu xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ sẽ không còn là câu chuyện của tương lai mà đang dần trở thành hiện thực.