Chuyện nhà thời nay: Muốn thay đổi con, đôi khi người lớn phải thay đổi trước

Trong số phát sóng mới của Chuyện nhà thời nay, câu chuyện về một lớp học mùa hè ở xã Cẩm Duệ, Hà Tĩnh mở ra nhiều suy ngẫm về cách trẻ em được vui chơi, học hỏi và lớn lên trong gia đình. Giữa một mùa hè mà nhiều đứa trẻ bận học thêm hoặc dành nhiều thời gian cho điện thoại, lớp học do một người trẻ tên Tuấn tổ chức lại chọn một cách tiếp cận khác: để trẻ được học qua trò chơi, giao tiếp, làm việc nhà, chơi dân gian, làm việc nhóm và kết nối với thiên nhiên.

Điều đáng chú ý là sự thay đổi không chỉ đến từ những đứa trẻ. Qua hành trình của các gia đình tham gia lớp học, chương trình cho thấy đôi khi người lớn cũng cần học lại cách lắng nghe, điều chỉnh thói quen và đồng hành cùng con.

Khi cha mẹ đưa con đi học để "sửa con"

Ban đầu, nhiều phụ huynh đưa con đến lớp với mong muốn tìm cách thay đổi một vấn đề nào đó ở trẻ. Có em mê điện thoại, có em lười học, có em ít giao tiếp hoặc khó kiểm soát cảm xúc. Với tâm lý quen thuộc của nhiều gia đình, khi con chưa ngoan, người lớn thường nghĩ cần tìm một lớp học, một người hướng dẫn hoặc một phương pháp để con thay đổi.

Câu chuyện của Hải Đăng là một lát cắt đáng chú ý. Mẹ đưa em đến lớp vì cho rằng con hay chơi điện thoại và lười học. Nhưng sau một thời gian tham gia lớp học của chú Tuấn, chính Hải Đăng lại quan sát và nhận ra bố mẹ cũng có những thói quen chưa phù hợp.

Từ chỗ là người "bị mách", em bắt đầu "mách" lại với chú Tuấn về những điều mình nhìn thấy ở người lớn. Chi tiết này tạo nên điểm thú vị của câu chuyện: trẻ em không chỉ là đối tượng cần được dạy bảo, mà cũng là những người quan sát rất kỹ cách người lớn sống, nói chuyện và cư xử mỗi ngày.

Muốn con thay đổi, người lớn cũng cần nhìn lại mình

Khi cha mẹ yêu cầu con bớt dùng điện thoại, con cũng có thể nhìn thấy việc người lớn cầm điện thoại quá nhiều. Khi cha mẹ muốn con nói chuyện lễ phép, con cũng có thể nhận ra cách người lớn nói to, nói trống không hoặc thiếu kiên nhẫn trong gia đình.

Từ lớp học mùa hè ấy, thông điệp "nhìn cây sửa đất, nhìn con sửa mình" được đặt ra một cách nhẹ nhàng. Muốn con thay đổi, cha mẹ không thể chỉ đứng bên ngoài để nhắc nhở, trách mắng hoặc kỳ vọng. Người lớn cũng cần nhìn lại môi trường mà mình đang tạo ra cho trẻ: con có đủ không gian vui chơi không, có được lắng nghe không, có được hướng dẫn bằng sự kiên nhẫn không, hay chỉ thường xuyên bị yêu cầu phải ngoan hơn, học giỏi hơn, nghe lời hơn.

Đây cũng là điều khiến câu chuyện trong Chuyện nhà thời nay không dừng lại ở một lớp học mùa hè đặc biệt. Chương trình mở ra một vấn đề gần gũi với nhiều gia đình hiện nay: đôi khi những hành vi khiến cha mẹ lo lắng ở con lại phản ánh chính thói quen, áp lực hoặc cách đồng hành của người lớn.

Học qua trò chơi, lớn lên bằng trải nghiệm

Ở lớp học của Tuấn, trẻ em được chạy nhảy, chơi trò chơi, làm việc nhóm và học từ những trải nghiệm rất đời thường. Những hoạt động ấy không chỉ giúp các em rời xa màn hình trong một khoảng thời gian, mà còn tạo cơ hội để các em học cách giao tiếp, hợp tác, chia sẻ và tự điều chỉnh hành vi.

Với những đứa trẻ như Tom, việc được chơi, được nói chuyện, được làm những điều phù hợp với lứa tuổi có thể tạo ra sự thay đổi rõ rệt. Khi trẻ được đối xử đúng với độ tuổi, được hướng dẫn bằng kỷ luật nhưng vẫn có yêu thương, các em trở nên dễ kết nối hơn.

Tuy nhiên, sự thay đổi của trẻ chỉ bền vững khi gia đình cũng thay đổi cùng con. Nếu lớp học giúp trẻ nhận ra điều đúng, nhưng khi trở về nhà các em vẫn sống trong một môi trường thiếu lắng nghe, thiếu kiên nhẫn hoặc người lớn không làm gương, những bài học ấy rất khó duy trì lâu dài.

Một mùa hè để cả trẻ em và người lớn cùng học

Câu chuyện trong Chuyện nhà thời nay vì vậy không chỉ nói về trẻ em. Đó còn là lời nhắc với các bậc cha mẹ trong kỳ nghỉ hè của con: trẻ cần được học, nhưng cũng cần được chơi; cần được hướng dẫn, nhưng cũng cần được thấu hiểu.

Trong hành trình nuôi dạy con, nhiều khi người lớn muốn con thay đổi thật nhanh mà quên rằng trẻ em lớn lên từ chính môi trường các em đang sống. Nếu người lớn biết lắng nghe hơn, kiên nhẫn hơn và sẵn sàng điều chỉnh chính mình, những thay đổi ở trẻ cũng có cơ hội trở nên tự nhiên và bền vững hơn.

Một mùa hè đáng nhớ vì thế không chỉ là mùa hè có thêm lớp học hay hoạt động trải nghiệm. Đó có thể là mùa hè mà trẻ em được trở về đúng với tuổi thơ của mình, còn người lớn học lại cách đồng hành với con bằng sự hiện diện, lắng nghe và thay đổi.