Có một Nam Phi mùa nào cũng đẹp lạ

Vốn định đi vùng đất cuối châu Phi này từ 5-7 năm trước, nhưng hết dịch Covid lại đến thảm họa quốc gia thiếu điện ở Nam Phi, nên đành trì hoãn mãi. Tưởng đã nguôi ngoai thì đến một ngày bất ngờ được biết về một tour khảo sát (famtrip) Nam Phi, vậy là xin theo luôn. Thường thì đi Nam Phi người ta hay chọn tầm tháng 10 cho đúng mùa xuân Nam bán cầu để ngắm phượng tím, nhưng mình vốn thích mùa thu nên rất háo hức với chuyến đi tháng 5.

Hành trình 9 ngày mùa vàng Nam bán cầu quả là đáng giá đến từng phút giây, khi thiên nhiên không ngừng mở ra trước mắt ta những điều kỳ thú đến bất ngờ, cho ta trải nghiệm nhiều thứ tưởng như đối nghịch của một vùng địa lý văn hóa đặc biệt. Đang cuối xuân bỗng rơi vào chính thu, giữa rừng ôn đới lại thấy cây nhiệt đới và đủ các loại thú hoang dã trên rừng dưới biển, nhìn bên phải thì thấy Đại Tây Dương tung bọt trắng xóa, nhưng chỉ quay đầu sang trái là bắt gặp Ấn Độ Dương xanh mênh mang. Khách hào hứng chơi đủ mọi trò phong phú đa dạng: leo núi, lên rừng xuống biển, lượn bay trên trời, cưỡi thuyền lướt sóng, thăm chim cánh cụt, đà điểu, ngắm hải cẩu, "săn" thú hoang…

NÚI BÀN, MŨI HẢO VỌNG - NƠI PHẢI ĐẾN Ở NAM PHI

Dọc đường từ sân bay về Cape Town đã nhìn thấy Núi Bàn ẩn hiện trong mây và sương mù. Thật may, sau khi thăm Pháo đài Hảo Vọng và trung tâm thành phố rồi ăn trưa thì nắng đã xua tan mây mù, trời xanh thắm, cũng là lúc cả đội đi cáp treo lên Núi Bàn. Núi chỉ cao 1.085m, nên đi cáp chưa đến 10 phút đã lên đến "mặt bàn". Cabin to tròn và xoay 360 độ cho khách nhìn tứ phía, vách núi dựng đứng, thớ khía ngang như những thớt đá chồng lên nhau. Nhìn tổng thể như một bức tường thành xây bằng gạch đá, xếp từng lớp.

Điểm độc đáo của toà núi sa thạch này là do ảnh hưởng của tác động xói mòn qua hơn 6 triệu năm mà đỉnh núi bằng phẳng như chiếc bàn đá khổng lồ, trải dài 3km, đầu tây là mỏm Đầu Sư tử, đầu đông là đỉnh Quỷ. Nhìn một cánh đồng những khối đá bằng đầu chen giữa những địa y, cây bụi lúp xúp mà tưởng như đang đứng giữa đài nguyên ở Mông Cổ hay Nga vậy. Nằm ở vùng ôn đới, hệ động thực vật ở đây khá kỳ thú. Có rất nhiều cây lô hội lá gai hoa đỏ giữa các hốc đá. Men ra vách đá rìa núi còn gặp bọn thỏ đá Đa-man (dassie) nhảy nhót như khỉ. Được biết đây là loại thú đặc hữu ở vùng này. Nom chúng như con thỏ nâu vàng nên dễ bị nhầm lẫn với loài thỏ cộc và các loài gặm nhấm, nhưng thực ra chúng có họ hàng gần gũi với voi và lợn biển hơn.

Ở rìa "cánh đồng" đá có những vách núi khá cheo leo, được coi là những điểm ngắm (view point), từ đó nhìn xuống là thành phố Cap Town trải rộng mênh mang theo đường bờ biển dài ngút tầm mắt nối 2 đại dương. Điểm mình mong muốn tới nhất là Cape Point và Mũi Hảo Vọng, được coi là cực nam của châu Phi. Vẫn biết trên thực tế, điểm cực nam của châu Phi là Mũi Agulhas, cách đó hơn một trăm kilomet về phía đông nam. Nhưng Cape Point và Mũi Hảo Vọng đã đi vào lịch sử như một biểu tượng địa lý với nhiều giai thoại thú vị nên dễ hiểu vì sao nó là "điểm phải đến" khi đi Nam Phi. Hơn nữa nó chính là nơi các dòng hải lưu của hai đại dương gặp nhau (hải lưu nước ấm Agulhas gặp hải lưu nước lạnh Benguela) và đổi hướng. Leo lên ngọn hải đăng ở Cape Point ta sẽ nhìn thấy cùng lúc cả Đại Tây Dương bên phải và Ấn Độ Dương bên trái. Một cảm giác rất phấn khích khi được đứng ở đất mũi châu Phi, điểm ranh giới ước lệ giữa hai đại dương. Cũng từ đây có thể nhìn thấy Mũi Hảo Vọng trứ danh, cách đó chỉ chừng 2km. Năm 1488, nhà thám hiểm Bồ Đào Nha Bartolomeu Dias, khi đang cố gắng tìm điểm cực nam của châu Phi nhằm mở tuyến đường thương mại từ châu Âu đến châu Á qua Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương, đã gặp thủy triều và bão tố dữ dội ở mũi đá hiểm trở (bán đảo Cape) này nên đã đặt tên cho nó là Mũi Bão Tố. Sau đó, vua John II của Bồ Đào Nha đã đổi tên nó thành Mũi Hảo Vọng với hy vọng qua đây mở ra con đường giao thương thuận lợi với châu Á.

Nhưng điều thú vị nhất với mình là hệ động thực vật rất đa dạng nơi đây với hơn 2.500 loài, với nhiều các loại kỳ hoa dị thảo. Vùng thực vật Cape, chỉ chiếm 0,5% diện tích lục địa châu Phi nhưng lại là nơi sinh sống của hơn 20% các loài thực vật có hoa bản địa của châu Phi, nổi bật nhất là loại cây bụi có hoa gọi là fynbos, được coi là quốc hoa của Nam Phi. Có cảm giác như ở đây quanh năm nở hoa vậy, đủ loại thân thảo, thân mộc. Thú cũng rất nhiều loại hoang dã quý hiếm, có thể dễ dàng bắt gặp bọn thỏ đá, khỉ đầu chó, chim cánh cụt, hải cẩu, đà điểu… bên đường, ven biển, trên vách núi, ngoài đảo, hay trong rừng…

Đã đến vùng cực Nam này thì nhất định phải đi "săn" hải cẩu. Nghĩa là đi thuyền ra ngắm hải cẩu ở Đảo Hải cẩu (Seals of Duikers), hay còn gọi là Duiker Island, một hòn đảo nhỏ nằm ở gần vịnh Hout Bay, cách Cape Town khoảng 15km về phía Nam. Điểm này hút khách du lịch nhờ đàn hải cẩu lông nâu đông đúc trên đảo. Đảo rất nhỏ, mỗi chiều chưa đến 100m, chỉ như một ghềnh đá nhô lên giữa biển, nơi bọn hải cẩu và một số loài chim biển (cốc, mòng biển) nghỉ ngơi, thư giãn sau khi bơi lội và săn mồi ngoài khơi. Chúng nằm ườn hàng vài trăm con trên các tảng đá hoặc bơi lội vui đùa trong làn nước xanh sẫm nom rất ngộ nghĩnh.

Một điểm hấp dẫn nữa với những ai yêu thiên nhiên hoang dã là bãi biển Boulders - nơi tụ tập của bọn cánh cụt Nam Phi, hay còn gọi là chim cánh cụt lừa. Chúng đậu rải rác trên những tảng đá ven biển, trong những ổ cát, hoặc đi lại lũn chũn lật đật trên cát.

Ở vùng đất mũi này có rất nhiều thứ để xem và chơi, nên đến 2/3 hành trình chúng tôi chạy vòng quanh Cape Town, còn 3 ngày cuối thì dành cho những vùng khác cũng hấp dẫn không kém.

RỪNG NAM PHI VÀ NHỮNG CHUYẾN "SĂN" THÚ HOANG

Từ Cape Town bay về Johanesburg, từ sân bay chúng tôi đi thẳng tới Kwa Maritane Lodge, một khu nghỉ dưỡng giữa rừng khá sang trọng, nơi chuyên tổ chức các tour "săn thú hoang" ở Vườn Quốc gia Pilanesberg cho khách, chủ yếu ngoại quốc. Nhận phòng trong Lodge thì đã hơn 4h chiều đúng lúc bắt đầu Game Hoàng hôn săn thú. Chỉ ở một ngày một đêm, nhưng chúng tôi tham gia cả 2 tour đi săn: hoàng hôn (16-19h) và bình minh (5-8h sáng).

Công viên Quốc gia Pilanesberg nằm cách "thủ phủ kim cương" Johannesburg khoảng 150km là rừng rự nhiên lớn thứ 4 ở Nam Phi với tổng diện tích khoảng 55.000 ha. Tại đây ước tính có hơn 7.000 loài động vật: voi, tê giác, báo hoa, hươu cao cổ, linh dương đầu bò, hươu nai, ngựa vằn, chó sói hoang… cùng 360 loài chim khác nhau. Xe đặc chủng chở khách ở đây có loại to, chở được đến 20 người. Và lạ nhất là vườn này vẫn cho cả xe riêng của khách tự lái đi lại trong khu bảo tồn.

Trời thu nắng đẹp, tuy thú không đông đặc như ở Đông Phi, nhưng cả 2 chuyến đi săn đều khá thú vị vì đều được hưởng cảm giác dò tìm trong bóng đêm với nhiều bất ngờ khi phát hiện ra bọn thú giữa đám cỏ cây hoặc ngay trên đường. Nói chung chúng đều có vẻ dạn người, có con voi còn đứng ỳ ra chắn đường ô tô đến 20 phút. Chạy 2 game sáng - chiều thì cũng gặp được gần đủ mặt mấy loại phổ biến như voi, báo, tê giác, sơn dương đầu bò, ngựa vằn, hươu cao cổ, nai, báo… Xe đặc chủng gập ghềnh chạy xuyên rừng đưa khách đi từ ngạc nhiên này đến thú vị khác, thêm chút cảm giác hiếu kỳ vì rừng ở đây rất lạ, vừa như savan, lại vừa như ôn đới hoặc cận nhiệt đới, thậm chí như đài nguyên… với các loại cây khác nhau đến đối nghịch như: cây bụi, cỏ tranh, cây gai, keo, đa, thông, lipa/đoạn, sồi, tila/ bao báp, bạch dương…

Tràn ngập một cảm giác háo hức, pha chút ly kỳ hồi hộp khi được đi "săn" thú giữa thiên nhiên hoang dã. Nắng thu ban mai và hoàng hôn nhuộm rừng núi lúc vàng ruộm, lúc tím hồng, khi nắng nhạt cũng là lúc sương giăng mờ ảo, bồng bềnh như tấm chăn tơ dịu dàng ấp ôm thung lũng mênh mang.

VÙNG ĐẤT ĐA SẮC DIỆN

Nam Phi là vậy đó, nơi ta có thể nhẹ nhàng trải nghiệm cái gọi là sự thống nhất giữa những mặt đối lập. Hành trình của chúng tôi như xuyên từ mùa này sang mùa khác, mà chúng tôi gọi đùa là đuổi theo thu vàng. Ngày đầu đến Cape Town vẫn thấy xanh rì với những cây cối nhiệt đới thường gặp như đa, si, long não, bạch đàn… và đặc biệt nhiều cọ. Hơi ngỡ ngàng vì nó khác hẳn với mùa thu Nam bán cầu kiểu Úc hay New Zealand. Nhưng rời Cape, chỉ đi chừng 50km, xuống phía đông nam, tới Stellenbosch là lập tức gặp lại mùa thu quen thuộc với những cây sồi, phong đỏ thắm, phong dương, bạch dương, ngô đồng vàng rực, những ruộng nho nâu vàng, những ngôi nhà kiểu Âu vấn vít dây thường xuân lá vàng lá đỏ. Mấy hôm sau chạy lên phía Bắc đến thủ đô Pretoria, thì lại dường như được hòa mình vào mùa xuân khi chìm giữa những dãy phố hồng rực sắc hoa của cây chỉ tơ (họ gạo, bao báp). Tháng 5 chính là mùa bao bap nở hoa hồng rực trên phố, trong các công viên và vườn nhà, đua với sắc đỏ của hoa lô hội ở khắp nơi. Lạ hơn nữa là chỉ đi tầm 70km, đến Johanesburg lại thấy hoa mộc lan nở tưng bừng giữa mùa thu.

Dáng vẻ và sắc thái văn hóa của các khu dân cư cũng rất đa dạng, chỗ thì đậm chất Phi châu, nơi thì như Nam Á, lại có lúc tưởng mình đang giữa trời Âu.

Vào thăm trang trại trồng nho và làm rượu Grande Provence, nếm rượu vang ở quán The Oak, dưới gốc sồi cổ thụ vài trăm tuổi và hàng cây ngô đồng lá vàng rực, cứ ngỡ mình đang ở Pháp. Nhưng khi vào Quán Gold giữa tiếng trống djembe rộn rã, ngắm những người Zulu trang phục sặc sỡ nhảy múa, xem múa rối Mali, đồng thời thưởng thức các món bánh samosa Nam Phi Bobotie, thịt nai Namibia, salad phi lê đà điểu nướng với mấy thứ súp và sốt rau sột sệt… thì lại nhớ ra mình đang ở cuối đất Phi châu.

Phải nhấn mạnh rằng, trong các hành trình đi khắp 5 châu của mình thì chuyến Nam Phi này là ăn uống ngon nhất với đủ kiểu phong phú đa dạng Âu, Phi, Thái, Trung, Việt…, nhưng đều vừa miệng, ít dầu mỡ, nên cả nhóm cứ gọi đùa đây là "tour ẩm thực".

Nam Phi là thế, chiều được mọi khẩu vị, thị hiếu. Với những lữ khách yêu thiên nhiên hoang dã, thích thành phố sôi động, lên rừng, xuống biển, leo núi, săn thú, sống chậm hoặc thích khám phá, hay mê ẩm thực… Nam Phi đều đáp ứng được hết. Đặc biệt với những ai yêu cây cỏ hoa lá thì vùng đất này đích thực là chân ái, mùa nào cũng đẹp.

Nhớ nhé, mùa xuân (tháng Mười) thì rợp trời hoa phượng tím đã là thương hiệu nổi tiếng của Nam Phi rồi, may mắn còn có thể gặp cá voi nữa, nhưng mùa thu vàng (tháng 5) với hoa chỉ tơ hồng rực phố vườn Pretoria cũng đẹp long lanh không kém.