Cơn sốt phim kinh dị Việt: Cần điều chỉnh tăng trưởng nóng

Công văn mới của Cục Điện ảnh về định hướng phát triển đề tài phim trong thời gian tới đang thu hút sự quan tâm lớn từ giới làm phim, nhà sản xuất và phát hành phim trong nước, đặc biệt là những đơn vị đang theo đuổi dòng phim kinh dị.

Không ít ý kiến ban đầu bày tỏ sự lo lắng, cho rằng đây là động thái "siết" hoặc hạn chế thể loại đang có sức hút mạnh mẽ nhất tại phòng vé Việt. Tuy nhiên, thông điệp từ cơ quan quản lý không mang hàm ý cấm đoán sáng tạo. Đây trước hết là một tín hiệu điều tiết văn hóa - một lời nhắc về trách nhiệm xã hội của điện ảnh trong bối cảnh thị trường đang có dấu hiệu phát triển nóng.

Theo Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường, thời gian qua, số lượng phim kinh dị gia tăng đáng kể. Đáng chú ý, một số tác phẩm tập trung quá mức vào các yếu tố bạo lực, máu me, mê tín hoặc giật gân, trong khi chưa đầu tư tương xứng cho chất lượng nghệ thuật, ngôn ngữ điện ảnh và giá trị tư tưởng. Từ thực tế đó, Cục Điện ảnh yêu cầu các đơn vị sản xuất, phát hành và phổ biến phim cần thận trọng hơn khi lựa chọn, khai thác và thể hiện các đề tài đồng thời bảo đảm phù hợp với thuần phong mỹ tục, truyền thống văn hóa dân tộc và quy định pháp luật.

Cảnh báo này không xuất hiện một cách ngẫu nhiên. Nếu như trước đây, mỗi mùa phim Việt ra rạp thường là cuộc cạnh tranh giữa phim hài, phim tình cảm và phim gia đình, thì khoảng hai năm trở lại đây, cán cân đang thay đổi rõ rệt. Phim kinh dị từng được xem là kén khán giả nay lại vươn lên mạnh mẽ, thậm chí chiếm lĩnh đáng kể thị trường. Năm 2025 ghi nhận thành công của những cái tên như Quỷ nhập tràng, Đèn âm hồn, Nhà gia tiên. Sang 6 tháng đầu năm 2026, màn ảnh tiếp tục chứng kiến sự phủ sóng của Phí Phông: Quỷ máu rừng thiêng, Ma Xó, Heo 5 móng, Lầu chú Hỏa, Thẩm mỹ viện Âm phủ, Bus: Chuyến xe một chiều và Quỷ nhập tràng 2. Có thời điểm, ba vị trí dẫn đầu doanh thu phòng vé đều thuộc về phim kinh dị. Vì thế, đã đến lúc thị trường cần nhìn lại tốc độ phát triển của dòng phim này.

Về mặt thương mại, phim kinh dị là thể loại có công thức lợi nhuận hấp dẫn: chi phí đầu tư tương đối dễ kiểm soát, khả năng tạo hiệu ứng truyền thông mạnh và đặc biệt phù hợp với nhóm khán giả trẻ - lực lượng chủ lực của rạp chiếu hiện nay. Nỗi sợ, dưới góc độ giải trí, luôn là một dạng cảm xúc có sức hấp dẫn đặc biệt. Nó kích thích tò mò, tạo trải nghiệm cảm xúc mạnh và dễ lan truyền trên mạng xã hội.

Với nhà sản xuất, đây là một trong những thể loại có tỷ lệ đầu tư - lợi nhuận hấp dẫn nhất. So với phim lịch sử, hành động thường có quy mô đầu tư rộng lớn, phim kinh dị không đòi hỏi đại cảnh, không quá phụ thuộc vào kỹ xảo, số lượng diễn viên không nhiều... Điều đó giúp rủi ro tài chính thấp hơn đáng kể. Một dự án có ngân sách vừa phải, nếu trúng thị hiếu và được truyền thông tốt, hoàn toàn có thể hoàn vốn rất nhanh sau vài tuần công chiếu.

Ở góc độ sáng tạo, sự phát triển của dòng phim này cũng mang đến tín hiệu tích cực. Nhiều nhà làm phim Việt đã bắt đầu thoát khỏi lối mòn sao chép công thức nước ngoài để tìm về chất liệu bản địa. Từ truyền thuyết dân gian, tín ngưỡng, chuyện tâm linh làng quê cho đến những câu chuyện đô thị nhuốm màu huyền bí, chất liệu văn hóa Việt đang dần trở thành nguồn cảm hứng quan trọng cho phim kinh dị. Đây có thể xem là lợi thế riêng mà điện ảnh Việt hoàn toàn có thể khai thác sâu hơn để tạo bản sắc.

Tuy nhiên, cơn sốt nào cũng có hai mặt. Thực tế phòng vé cho thấy không phải cứ gắn mác kinh dị là chắc chắn thành công. Chính vì công thức sinh lời hấp dẫn, thị trường đang bắt đầu bộc lộ những dấu hiệu đáng lo ngại. Bên cạnh những bộ phim được đầu tư nghiêm túc về kịch bản, bối cảnh và diễn xuất, thị trường cũng chứng kiến không ít thất bại như Âm dương lộ, Hoàng tử quỷ, Dưới đáy hồ... Điểm chung của những tác phẩm này là kịch bản thiếu chặt chẽ, lạm dụng yếu tố hù dọa, sa đà vào máu me hoặc tạo sốc nhưng không xây dựng được chiều sâu cảm xúc.

Điều đó cho thấy khán giả Việt đang thay đổi rất nhanh. Thứ giữ chân họ không còn là nỗi sợ tức thời, mà là câu chuyện đủ sức ám ảnh sau khi bước ra khỏi rạp. Giá trị thực sự nằm ở điều còn đọng lại sau nỗi sợ - đó có thể là nỗi ám ảnh về thân phận con người, là những sang chấn tâm lý, là câu hỏi về thiện - ác, hoặc sâu hơn, là những góc khuất của xã hội mà điện ảnh cần soi chiếu.

Điện ảnh không chỉ là ngành công nghiệp giải trí đơn thuần. Điện ảnh còn là một ngành công nghiệp văn hóa có ảnh hưởng trực tiếp tới nhận thức, cảm xúc và thị hiếu xã hội, đặc biệt với khán giả trẻ. Mỗi bộ phim ra rạp không chỉ bán vé, mà còn góp phần định hình cách công chúng nhìn nhận cuộc sống, con người và các giá trị xã hội.

Thông điệp từ Cục Điện ảnh vì vậy nên được hiểu là một lời cảnh báo đúng lúc. Phim kinh dị là thể loại giàu tiềm năng sáng tạo và có thể đóng góp tích cực cho thị trường. Nhưng nếu sự phát triển chỉ dừng ở khai thác nỗi sợ như một công cụ thương mại ngắn hạn, cơn sốt hôm nay rất dễ trở thành vòng lặp bão hòa của ngày mai. Điều điện ảnh Việt cần lúc này không phải là ít phim kinh dị hơn, mà là những bộ phim kinh dị tốt hơn.