Cụ bà gần 80 tuổi khắc khoải mong đón anh trai liệt sĩ về với "đất mẹ"

Bà Thế Thị Yến (bên trái) em gái liệt sĩ Nguyễn Thế Toàn. (ảnh: Phùng Anh)

Sáng 30/6, tại trụ sở Công an xã Ô Diên, TP Hà Nội, hàng trăm thân nhân liệt sĩ có mặt từ rất sớm để tham gia thu nhận mẫu sinh phẩm ADN trong đợt "Cao điểm triển khai thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin" trên địa bàn thành phố.

Ở tuổi 79, khi tóc đã bạc, bà Thế Thị Yến (thôn Ngọc Kiệu, xã Ô Diên, TP Hà Nội) vẫn đau đáu một mong ước suốt gần 60 năm qua, đó là:"Tìm được hài cốt người anh trai, liệt sĩ Nguyễn Thế Toàn, để đưa anh trở về quê hương".

Theo bà Yến, liệt sĩ Nguyễn Thế Toàn sinh khoảng năm 1940-1941, là con cả trong gia đình có bốn anh em. Ông lên đường vào chiến trường Quảng Nam (cũ) chiến đấu chống Mỹ khi mới 26 tuổi.

Theo giấy báo tử, ông hy sinh năm 1968. Những đồng đội trở về kể lại, ông qua đời do mắc sốt rét ác tính trong thời gian làm nhiệm vụ tại chiến trường Quảng Nam (cũ).

"Từ ngày anh đi là mãi mãi không trở về...", bà Yến nghẹn ngào.

Tin liệt sĩ Nguyễn Thế Toàn hy sinh đã được báo về từ rất sớm, nhưng bà Yến và gia đình quyết định giấu cha mẹ. "Bố mẹ già rồi, biết tin sẽ không chịu nổi", bà nghẹn ngào. Cha bà mất năm 1968, mẹ mất năm 1969, đều mang theo nỗi nhớ người con trai vẫn được gia đình giữ kín rằng đang chiến đấu nơi chiến trường. Mãi gần 10 năm sau (năm 1978), gia đình mới nhận được giấy báo tử chính thức.

Nhớ lại những ngày tháng đó, bà Yến cho biết, sau khi anh trai lên đường, cô gái mới ngoài 18 tuổi phải thay anh gánh vác cả gia đình. Bà chăm sóc bố mẹ, nuôi hai em nhỏ trưởng thành. Đến khi cha mẹ qua đời, rồi lần lượt các em mất, mọi việc hậu sự đều do một tay bà lo liệu.

"Nhà có bốn anh em, giờ chỉ còn mình tôi. Bố mẹ mất tôi lo, các em mất tôi cũng lo hết...", người phụ nữ gần 80 tuổi nói.

Nhiều năm qua, gia đình cũng từng đi tìm nhưng không có kết quả. Với bà Yến, chương trình thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính mở lên một tia hy vọng sau hàng chục năm chờ đợi.

"Nếu Đảng, Nhà nước giúp tìm được anh để tôi còn được tự tay đón anh về thì mừng lắm", bà bày tỏ.

Nhắc đến người anh trai, ký ức ngày chia tay vẫn còn nguyên vẹn trong tâm trí bà: "Hôm anh đi, anh dặn tôi ở nhà thay anh chăm sóc bố mẹ và các em. Anh khóc, em cũng khóc".

Ở tuổi xế chiều, bà không giấu nỗi lo thời gian không còn nhiều. "Tôi chỉ mong còn kịp gặp anh. Nếu số phận còn cho hai anh em gặp lại thì tôi sẽ được đón anh về", bà tâm sự.

Nói đến đây, người em gái gần 80 tuổi lặng đi, ánh mắt vẫn hướng về một niềm hy vọng đã được gìn giữ suốt gần sáu thập kỷ: "Chỉ mong anh được trở về với đất mẹ, về quê hương, được nằm trong nghĩa trang liệt sĩ của xã mình... thế là tôi mãn nguyện rồi."

Huy động mọi lực lượng hỗ trợ thân nhân liệt sĩ

Có mặt tại trụ sở từ sáng sớm để chỉ đạo, hỗ trợ công tác thu nhận mẫu, Trung tá Nguyễn Hữu Phong, Phó Trưởng Công an xã Ô Diên cho biết, toàn xã hiện có hơn 400 liệt sĩ chưa xác định được thông tin, với 645 thân nhân đủ điều kiện thu nhận mẫu sinh phẩm ADN.

Trong số này, 22 trường hợp thân nhân tuổi cao, sức yếu, không thể di chuyển sẽ được Công an xã báo cáo Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06) để phối hợp cùng tổ công tác lưu động đến tận nhà thu nhận mẫu. Bên cạnh đó, 7 trường hợp già yếu nhưng vẫn có thể di chuyển sẽ được Công an xã tham mưu UBND xã huy động lực lượng quân sự, cán bộ văn hóa và các lực lượng hỗ trợ đưa đến điểm lấy mẫu, bảo đảm an toàn sức khỏe.

Đối với những thân nhân đang sinh sống, làm việc ở các tỉnh, thành khác hoặc ở nước ngoài chưa thể tham gia trong đợt này, Công an xã đã chủ động liên hệ, thông tin về chương trình. Khi có kế hoạch thu nhận mẫu bổ sung theo chỉ đạo của PC06, địa phương sẽ tiếp tục thông báo, tạo điều kiện để các trường hợp này tham gia.

Theo Trung tá Nguyễn Hữu Phong, trong quá trình tuyên truyền, vận động, đa số thân nhân liệt sĩ đều bày tỏ sự đồng tình và kỳ vọng lớn vào việc ứng dụng công nghệ ADN để tìm lại danh tính người thân sau nhiều chục năm thất lạc.

"Thân nhân các liệt sĩ đều rất mong mỏi tìm được hài cốt người thân để đưa về quê hương, có nơi hương khói. Nhiều gia đình trước đây không biết phải tìm bằng cách nào, vì vậy chủ trương thu nhận mẫu ADN lần này mang đến cho họ niềm hy vọng rất lớn", Trung tá Nguyễn Hữu Phong chia sẻ.

Để bảo đảm công tác thu nhận mẫu diễn ra thuận lợi, ngay sau khi nhận kế hoạch của Công an thành phố, Công an xã Ô Diên đã tham mưu UBND xã ban hành kế hoạch triển khai; huy động 100% cán bộ, chiến sĩ Công an xã cùng lực lượng an ninh trật tự ở cơ sở, đoàn viên thanh niên, y tế, quân sự và các lực lượng liên quan tham gia hỗ trợ, phân luồng, hướng dẫn người dân. Nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng, quá trình thu nhận mẫu diễn ra khoa học, bảo đảm thuận lợi, không để xảy ra tình trạng ùn ứ hay chen lấn.

Theo đại diện Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06), Công an TP Hà Nội, thực hiện kế hoạch về mở đợt "Cao điểm triển khai thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin", Công an thành phố đã phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an thành lập 5 đoàn công tác với gần 100 cán bộ, nhân viên, tổ chức thu nhận mẫu sinh phẩm ADN cho thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính tại 126 xã, phường trên địa bàn thành phố trong 8 ngày liên tục, từ ngày 25/6 đến 2/7/2026.

Tính đến ngày 21/6/2026, hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã cập nhật 22.461 thân nhân họ ngoại của các liệt sĩ chưa xác định danh tính. Trong đợt cao điểm này, trên địa bàn thành phố Hà Nội dự kiến có 17.517 thân nhân đăng ký tham gia thu nhận mẫu sinh phẩm ADN.