Cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng mở rộng cơ hội phát triển vùng biên giới Lai Châu

Chiều 10/11, tại khu vực cầu Hữu Nghị trên tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc, tỉnh Lai Châu phối hợp với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) tổ chức Lễ công bố nâng cấp cặp cửa khẩu Ma Lù Thàng – Kim Thủy Hà từ cửa khẩu song phương lên cửa khẩu quốc tế. Ngay sau nghi thức công bố, những công dân đầu tiên làm thủ tục xuất nhập cảnh và các phương tiện vận tải hàng hóa đầu tiên qua cửa khẩu đã đánh dấu thời khắc mở đầu cho một giai đoạn phát triển mới của hoạt động giao thương khu vực biên giới.

Sự kiện không chỉ mang ý nghĩa về đối ngoại, hợp tác giữa hai địa phương có chung đường biên giới mà còn mở thêm cơ hội để Lai Châu khai thác tiềm năng kinh tế cửa khẩu, tăng cường kết nối với tỉnh Vân Nam và các địa phương phía Tây Nam Trung Quốc. Từ một điểm thông thương biên giới, Ma Lù Thàng được kỳ vọng từng bước trở thành đầu mối giao thương, dịch vụ và logistics quan trọng của khu vực Tây Bắc.

Mở cánh cửa giao thương, kết nối vùng Tây Bắc với Vân Nam

Tại buổi lễ, đoàn đại biểu hai nước gặp gỡ tại khu vực vạch phân định đường biên trên cầu Hữu Nghị. Trong không khí trang trọng, hữu nghị, các tiết mục văn nghệ do nghệ sĩ, diễn viên hai nước biểu diễn đã góp phần thể hiện tình đoàn kết, gắn bó và giao lưu văn hóa giữa nhân dân hai bên biên giới.

Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Hà Trọng Hải, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu nhấn mạnh, việc nâng cấp cặp cửa khẩu Ma Lù Thàng – Kim Thủy Hà là kết quả của quá trình phối hợp, trao đổi và thúc đẩy hợp tác giữa Chính phủ hai nước, các bộ, ngành Trung ương và chính quyền hai tỉnh Lai Châu – Vân Nam. Đây là dấu mốc quan trọng, mở ra không gian và động lực phát triển mới cho khu vực biên giới; tạo thuận lợi hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh, thu hút đầu tư, phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch và logistics.

Đáng chú ý, việc nâng cấp cửa khẩu tạo thêm điều kiện kết nối khu vực Tây Bắc Việt Nam với tỉnh Vân Nam và các địa phương phía Tây Nam Trung Quốc. Đây là khu vực có hoạt động giao thương, trao đổi hàng hóa và nhu cầu kết nối vận tải ngày càng lớn. Khi hoạt động xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu được mở rộng, Ma Lù Thàng có thêm cơ hội tham gia sâu hơn vào mạng lưới lưu thông hàng hóa xuyên biên giới, góp phần mở rộng thị trường cho sản phẩm của Lai Châu và các tỉnh trong vùng.

Thực tế, hoạt động kết nối qua cặp cửa khẩu này đã từng bước được mở rộng. Năm 2023, hai bên đã tổ chức thông xe tuyến vận tải hành khách quốc tế định kỳ từ Lai Châu qua Ma Lù Thàng - Kim Thủy Hà đến huyện Kim Bình và ngược lại, phục vụ nhu cầu đi lại, thăm thân và giao lưu nhân dân. Việc chính thức nâng cấp lên cửa khẩu quốc tế là bước phát triển tiếp theo, tạo cơ sở để mở rộng hơn nữa hoạt động vận tải, thương mại và hợp tác kinh tế giữa hai địa phương.

Tại buổi lễ, sau nghi thức bấm nút công bố nâng cấp, những công dân đầu tiên của hai bên đã thực hiện thủ tục xuất nhập cảnh; các phương tiện vận tải hàng hóa cũng lần lượt làm thủ tục thông quan, di chuyển qua cầu Hữu Nghị. Những chuyến xe đầu tiên không chỉ đánh dấu sự vận hành thực tế của cặp cửa khẩu quốc tế mà còn gửi đi kỳ vọng về một tuyến giao thương ngày càng thông suốt, thuận lợi.

Quy hoạch đồng bộ, hình thành động lực kinh tế cửa khẩu

Để khai thác hiệu quả lợi thế từ cửa khẩu quốc tế, Lai Châu đã có bước chuẩn bị về quy hoạch không gian phát triển. Ngày 19/6/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1185/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng đến năm 2045, với quy mô khoảng 26.669,72 ha, thuộc địa bàn xã Phong Thổ.

Theo định hướng quy hoạch, Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng được xác định là một trong những trung tâm giao thương của Việt Nam và khu vực ASEAN với vùng Tây Nam Trung Quốc; là khu kinh tế đa ngành, đa lĩnh vực, có vai trò tạo đột phá cho kinh tế Lai Châu và các tỉnh miền núi phía Tây Bắc. Không gian phát triển được định hướng gắn với thương mại, dịch vụ, du lịch, công nghiệp, logistics và các vùng sản xuất nông, lâm nghiệp hàng hóa.

Đây là nền tảng quan trọng để địa phương từng bước hình thành hệ thống hạ tầng đồng bộ, từ khu vực cửa khẩu, trung tâm quản lý điều hành, các điểm dịch vụ thương mại đến hệ thống kho bãi, vận tải và các khu chức năng phụ trợ. Khi những định hướng quy hoạch được cụ thể hóa bằng các dự án đầu tư phù hợp, lợi thế vị trí địa lý của Ma Lù Thàng sẽ có thêm điều kiện chuyển hóa thành năng lực giao thương và giá trị kinh tế thực chất.

Đặc biệt, quy hoạch không chỉ đặt trọng tâm vào hoạt động thông quan hàng hóa mà còn hướng tới phát triển các dịch vụ thương mại, du lịch và kết nối sản xuất. Các vùng nông, lâm nghiệp được định hướng phát triển theo hướng hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao; các khu vực có lợi thế về cảnh quan, văn hóa được nghiên cứu gắn với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Điều này mở ra cơ hội để sản phẩm nông nghiệp, hàng hóa đặc trưng của Lai Châu tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, đồng thời tạo thêm việc làm và sinh kế cho người dân địa phương.

Tuy nhiên, cửa khẩu quốc tế chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng khi có sự kết nối đồng bộ giữa hạ tầng giao thông, dịch vụ logistics, năng lực sản xuất và thị trường tiêu thụ. Vì vậy, việc nghiên cứu, thúc đẩy các công trình kết nối hai bên biên giới, trong đó có cầu đa công năng qua biên giới, được xác định là một trong những nhiệm vụ cần quan tâm. Cùng với đó là thu hút doanh nghiệp đầu tư vào kho bãi, vận tải, bảo quản, chế biến hàng hóa và các dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu.

Hiện đại hóa quản lý, đưa lợi thế cửa khẩu thành sinh kế

Cùng với cơ hội mở rộng giao thương, việc nâng cấp cặp cửa khẩu cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, điều hành. Khi lưu lượng người, phương tiện và hàng hóa tăng lên, các quy trình kiểm tra, kiểm soát cần được tổ chức khoa học, minh bạch, vừa bảo đảm an ninh, an toàn biên giới, vừa tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập cảnh và thông quan.

Theo Thiếu tá Nguyễn Anh Trung, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát biên phòng Cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu, đơn vị đã được trang bị thêm nhiều thiết bị mới, trong đó có hệ thống cổng kiểm soát tự động. Lực lượng chức năng đang đẩy nhanh xây dựng cửa khẩu số, cửa khẩu thông minh, gắn với cải cách thủ tục hành chính, từng bước rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục cho người dân và doanh nghiệp hai bên.

Đây là hướng đi cần thiết trong bối cảnh hoạt động giao thương xuyên biên giới ngày càng đòi hỏi tốc độ, tính chính xác và khả năng kết nối dữ liệu. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý phương tiện, hàng hóa, hành khách và quy trình kiểm soát sẽ góp phần giảm thời gian chờ đợi, hạn chế các khâu trung gian, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng. Cùng với đó, cơ chế trao đổi, hội đàm định kỳ và chia sẻ thông tin giữa hai bên cần tiếp tục được duy trì để kịp thời xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình vận hành.

Phát biểu tại buổi lễ, lãnh đạo tỉnh Lai Châu đề nghị các cấp, ngành và cơ quan chức năng hai bên tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong quản lý cửa khẩu; tăng cường xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch và kết nối doanh nghiệp. Tỉnh cũng cam kết phối hợp với các cơ quan Trung ương và tỉnh Vân Nam trong quản lý, vận hành, phấn đấu đưa Ma Lù Thàng – Kim Thủy Hà trở thành đầu mối giao thương quan trọng.

Đối với người dân khu vực biên giới, hiệu quả của cửa khẩu quốc tế không chỉ được đo bằng số lượng phương tiện hay giá trị hàng hóa thông quan, mà còn thể hiện ở cơ hội việc làm, thu nhập và khả năng tiếp cận các dịch vụ mới. Khi thương mại, vận tải, kho bãi, dịch vụ và du lịch phát triển, người dân có thể tham gia vào nhiều khâu của chuỗi cung ứng, từ sản xuất, cung cấp nông sản đến vận chuyển, lưu trú và dịch vụ phục vụ khách qua lại biên giới.

Song hành với phát triển kinh tế, yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội và giữ vững chủ quyền lãnh thổ luôn phải được đặt lên hàng đầu. Hai bên cần tăng cường phối hợp quản lý, bảo vệ biên giới, phòng chống tội phạm, buôn lậu và gian lận thương mại, bảo đảm hoạt động cửa khẩu diễn ra an toàn, đúng quy định pháp luật của mỗi nước.

Từ dấu mốc nâng cấp cặp cửa khẩu Ma Lù Thàng - Kim Thủy Hà, Lai Châu đang có thêm điều kiện mở rộng không gian phát triển kinh tế đối ngoại, tăng cường liên kết với tỉnh Vân Nam và các địa phương phía Tây Nam Trung Quốc. Khi quy hoạch được triển khai đồng bộ, hạ tầng được đầu tư, quản lý cửa khẩu được hiện đại hóa và doanh nghiệp, người dân cùng tham gia vào chuỗi giá trị, lợi thế biên giới sẽ từng bước chuyển hóa thành động lực tăng trưởng, góp phần nâng cao đời sống nhân dân và xây dựng vùng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác, phát triển bền vững.