Cúm mùa ở trẻ em: Nhận biết sớm, tránh nhầm với cảm lạnh

Theo BSCKI Nguyễn Thị Kim Dung, Trung tâm Kỹ thuật cao và Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn (Hà Nội), cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra, thường gặp các chủng như cúm A(H1N1), A(H3N2) và cúm B. Bệnh lây lan qua giọt bắn, dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc qua tay tiếp xúc với bề mặt có virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.

Cúm mùa và cảm lạnh thông thường đều có thể gây ho, sổ mũi, đau họng nhưng cúm thường khởi phát đột ngột với triệu chứng rõ rệt hơn. Trẻ có thể sốt cao, đau đầu, đau mỏi cơ, mệt mỏi nhiều, ho, giảm ăn uống và ít vui chơi. Trong khi đó, cảm lạnh thường nhẹ hơn, chủ yếu biểu hiện hắt hơi, nghẹt mũi, chảy nước mũi và đau họng.

Tuy nhiên, chỉ dựa vào triệu chứng bên ngoài không phải lúc nào cũng phân biệt chính xác hai bệnh. Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc cúm, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn xử trí phù hợp.

Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi, trẻ mắc bệnh mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn. Một trong những yếu tố quan trọng trong điều trị cúm là thời điểm sử dụng thuốc kháng virus. Thuốc thường đạt hiệu quả tốt nhất khi được dùng sớm, đặc biệt trong vòng 48 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, với trẻ mắc cúm nặng, thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc có diễn biến phức tạp, bác sĩ vẫn có thể chỉ định thuốc sau thời điểm này. Cha mẹ không tự ý mua và sử dụng thuốc khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.

Phần lớn trẻ mắc cúm có thể hồi phục sau thời gian điều trị và chăm sóc phù hợp. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể xuất hiện biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp hoặc làm nặng thêm bệnh lý nền. Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi trẻ khó thở, thở nhanh, tím tái, li bì, khó đánh thức, co giật hoặc có dấu hiệu mất nước nghiêm trọng.

Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh, yếu tố tiếp xúc và thăm khám lâm sàng. Khi cần thiết, trẻ có thể được xét nghiệm cúm để hỗ trợ chẩn đoán. Nếu nghi ngờ biến chứng hoặc cần đánh giá mức độ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm máu, chụp X-quang phổi hoặc các thăm dò phù hợp.

Để phòng bệnh, cha mẹ cần hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, che miệng và mũi khi ho, hắt hơi, không dùng chung đồ dùng cá nhân và vệ sinh các bề mặt thường xuyên tiếp xúc. Khi trẻ mắc cúm, cần hạn chế tiếp xúc gần với người khác, đặc biệt là người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người có bệnh nền. Trẻ cần được nghỉ ngơi, bổ sung đủ nước, ăn uống phù hợp và theo dõi sát diễn biến sức khỏe.

Tiêm vaccine cúm theo khuyến cáo là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nghiêm trọng. Những nhóm cần đặc biệt chú ý phòng bệnh gồm trẻ nhỏ, người từ 65 tuổi trở lên, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính và người suy giảm miễn dịch.

BSCKI Nguyễn Thị Kim Dung khuyến cáo, cha mẹ không nên chủ quan khi trẻ đột ngột sốt, ho, mệt mỏi; không tự ý sử dụng kháng sinh hoặc thuốc kháng virus. Đưa trẻ đi khám đúng thời điểm, tuân thủ hướng dẫn điều trị và chủ động tiêm phòng sẽ góp phần hạn chế nguy cơ biến chứng do cúm mùa.