Cứu người bệnh sốc mất máu do vỡ phình động mạch chủ bụng

Người bệnh N.T.Đ. (79 tuổi), có tiền sử tăng huyết áp, đột ngột đau bụng dữ dội lan ra sau lưng, choáng và hoa mắt, chóng mặt. Người bệnh được đưa đến Bệnh viện Đa khoa số 1 Lào Cai và được chẩn đoán sốc mất máu do vỡ phình động mạch chủ bụng - chậu, sau đó làm thủ tục chuyển tuyến đến Bệnh viện Bạch Mai.

Tuy nhiên, trên đường chuyển viện, tình trạng người bệnh nhanh chóng xấu đi, cơn đau tăng nặng, huyết áp tụt sâu. Trước tình thế cấp bách, gia đình và đội ngũ cấp cứu quyết định đưa người bệnh vào Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, cơ sở y tế gần nhất có đủ năng lực chuyên môn và trang thiết bị để xử trí.

Ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ khẩn trương thăm khám, hội chẩn và xác định người bệnh bị sốc mất máu cấp do vỡ phình động mạch chủ bụng - chậu. Nhận định đây là tình trạng ngoại khoa tối khẩn cấp, nguy cơ tử vong cao nếu không kiểm soát được nguồn chảy máu, ekip quyết định phẫu thuật ngay.

Trong quá trình mổ, các bác sĩ phát hiện khối máu tụ rất lớn ở vùng sau phúc mạc do động mạch chủ bụng bị vỡ. Khối máu tụ làm mất các mốc giải phẫu bình thường, khiến việc tiếp cận và kiểm soát nguồn chảy máu đặc biệt khó khăn. Trong khi đó, huyết động của người bệnh không ổn định do sốc mất máu.

Ekip phẫu thuật nhanh chóng khống chế khối phình vỡ, xử trí đoạn động mạch tổn thương và thay bằng mạch nhân tạo để khôi phục lưu thông máu. Quá trình phẫu thuật có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bác sĩ phẫu thuật và ekip gây mê hồi sức nhằm vừa kiểm soát chảy máu, vừa duy trì hồi sức cho người bệnh.

BSNT Dương Xuân Phương, Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch - Lồng ngực, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, cho biết vỡ phình động mạch chủ bụng là tình trạng cấp cứu mạch máu đặc biệt nguy hiểm, người bệnh có thể mất máu ồ ạt và tử vong trong thời gian ngắn. Thách thức lớn nhất là kiểm soát nguồn chảy máu khi huyết động không ổn định, trong khi thao tác tiếp cận và khống chế động mạch chủ đòi hỏi kỹ thuật cao, chính xác. Nếu tiếp tục chuyển người bệnh đến Hà Nội trong tình trạng sốc mất máu, quãng đường di chuyển kéo dài có thể làm tăng nguy cơ diễn biến nặng, thậm chí tử vong trên đường đi.

Sau phẫu thuật, người bệnh được chuyển đến Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc để tiếp tục thở máy, kiểm soát huyết động và hồi sức chức năng các cơ quan. TS.BS Hà Thị Bích Vân, Trưởng khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, cho biết người bệnh cao tuổi, có bệnh lý nền và vừa trải qua phẫu thuật mạch máu lớn nên nguy cơ biến chứng sau mổ cao, cần được theo dõi sát và điều trị tích cực.

Sau 7 ngày hồi sức, tình trạng người bệnh từng bước cải thiện, được rút ống nội khí quản và chuyển về Khoa Phẫu thuật Tim mạch - Lồng ngực để tiếp tục điều trị. Sau tổng cộng 13 ngày tại bệnh viện, sức khỏe người bệnh ổn định, đủ điều kiện chuyển về Lào Cai tiếp tục chăm sóc.

Phình động mạch chủ bụng là tình trạng thành động mạch chủ trong ổ bụng giãn bất thường do suy yếu. Khi khối phình vỡ, máu thoát ra ngoài lòng mạch có thể gây xuất huyết nghiêm trọng, tụt huyết áp, sốc mất máu và đe dọa tính mạng. Nguy cơ đáng lưu ý ở người cao tuổi và người có bệnh lý tim mạch, trong đó có tăng huyết áp.

Các dấu hiệu cảnh báo gồm đau bụng hoặc đau lưng đột ngột, dữ dội, kèm chóng mặt, vã mồ hôi, da tái nhợt, choáng hoặc tụt huyết áp. Khi xuất hiện những biểu hiện này, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu ngay, không tự điều trị tại nhà hoặc trì hoãn thăm khám.