Cựu sinh viên Bách khoa bỏ nghề đi chạy xe ôm: Làm sao để nhân vật chịu lên sóng?

Phỏng vấn

Ngay sau khi chương trình Chuyện nhà thời nay lên sóng, câu chuyện của nhân vật Thiều Long Trọng - chàng trai 9X tốt nghiệp Đại học Bách Khoa Hà Nội, có 6 năm làm lập trình, quyết định bỏ ngang để đi chạy xe ôm công nghệ - đã "gây bão" trên các diễn đàn mạng xã hội. Đằng sau câu chuyện chân thật và cảm xúc của Trọng là những thông điệp về gia đình, tình thân mà ê-kíp thực hiện chương trình muốn gửi gắm. Cùng trò chuyện với nhà báo Thuỳ Chi - thành viên ê-kíp sản xuất chương trình Chuyện nhà thời nay, Ban Chuyên đề - Khoa giáo, Đài Truyền hình Việt Nam để hiểu hơn về những câu chuyện phía sau ống kính, phía sau những nhân vật như Thiều Long Trọng!

Cơ duyên nào đưa ê-kíp tìm thấy và quyết định lựa chọn Trọng làm nhân vật của Chuyện nhà thời nay?

Việc tìm kiếm nhân vật đến khá thú vị. Tôi thường xuyên di chuyển bằng xe ôm công nghệ nên có cơ hội tiếp xúc với nhiều câu chuyện tương tự, đặc biệt là các bạn sinh viên và người trẻ ngoài giờ học, giờ làm vẫn phải làm thêm, khi công việc bấp bênh hay thu nhập giảm sút. Tình cờ, tôi đọc được một bài đăng của Trọng về việc từ "dân IT" chuyển sang làm xe ôm công nghệ. Điều khiến tôi chú ý là dòng chữ phía sau mũ bảo hiểm: “Em kính chúc quý khách một ngày làm việc bình an và em cũng mong bản thân được bình an để trở về nhà.” Tôi cảm nhận đây không phải một tài xế bình thường. 

Khi chúng tôi ngỏ lời mời tham gia chương trình, Trọng sẵn lòng chia sẻ về những ngã rẽ và lựa chọn nghề nghiệp của mình. Điều khiến tôi quyết định chọn Trọng là bạn rất coi trọng giá trị gia đình, đúng với tiêu chí của Chuyện nhà thời nay. Qua câu chuyện của nhân vật, chúng tôi muốn truyền tải rằng dù có nhiều sóng gió, nếu có sự ủng hộ và yêu thương từ gia đình, con người có thể vượt qua tất cả.

Khi bắt tay vào thực hiện, ê-kíp gặp những khó khăn gì trong việc khai thác câu chuyện của Trọng?

Khó khăn lớn nhất là thuyết phục gia đình Trọng, đặc biệt là bố và vợ bạn, đồng ý tham gia. Trước đó, chúng tôi đã thuyết phục được Trọng chia sẻ toàn bộ câu chuyện, từ những quyết định cá nhân đến những điều khó nói nhất. Điểm “đứt gãy” trong kết nối gia đình là việc bạn chuyển nghề nhưng không dám nói với bố, và đây cũng là yếu tố chúng tôi tập trung khai thác.

Ban đầu, tôi cho rằng câu chuyện đổi nghề khá phổ biến. Nhưng khi tìm hiểu sâu hơn, tôi nhận ra đây là “điểm đau” của nhiều người trẻ hiện nay: Sau một thời gian đi làm, họ thấy không phù hợp và buộc phải chuyển hướng. Dưới góc độ nghề nghiệp, câu chuyện chạm đến “khủng hoảng tuổi 30” – khi người trẻ loay hoay giữa gia đình, sự nghiệp, tiền bạc và giá trị nghề nghiệp.

Phản ứng của gia đình Trọng và công chúng khi chương trình lên sóng như thế nào?

Trọng vốn là sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội, học khoa quốc tế và từng có công việc ổn định với mức lương ổn định. Việc bạn ấy bỏ việc để chạy xe ôm chỉ là một "điểm dừng" tạm thời để vừa có kinh phí lo cho vợ con ở quê, vừa tìm kiếm một hướng đi mới phù hợp hơn. Trọng hiểu rõ rằng việc chạy xe ôm là một điểm tựa đảm bảo tài chính cho vợ và 2 con của mình ở quê. Tôi nghĩ đây là một hành động đáng quý.

Sau khi chương trình phát sóng, đã xuất hiện hai luồng ý kiến trái chiều. Một bên ủng hộ người trẻ dám tìm kiếm ý nghĩa công việc và chấp nhận nếu thất bại; bên còn lại nhấn mạnh trách nhiệm tài chính và nghĩa vụ với gia đình. Tuy nhiên, nhiều khán giả đã đồng cảm với Trọng khi thấy bạn có điểm tựa là gia đình.

Dù ban đầu bố bạn "sốc" và tiếc nuối, nhưng cuối cùng vẫn lựa chọn ủng hộ con. Chúng tôi tin rằng, dù cuộc sống có nhiều biến động, nếu có sự thấu hiểu và yêu thương giữa các thành viên trong gia đình, mọi khó khăn đều có thể vượt qua. Đây cũng là mục tiêu mà chương trình hướng tới.

Chị có thể chia sẻ thêm về quá trình thuyết phục vợ và bố Trọng tham gia?

Chúng tôi lựa chọn những câu chuyện điển hình trong xã hội hiện đại, với cấu trúc gồm hai tuyến nhân vật: nhân vật chính và người thân quan sát, phản hồi. Mục tiêu là tạo góc nhìn hai chiều, từ đó góp phần hóa giải những “đứt gãy” trong gia đình. Với trường hợp của Trọng, bạn nghỉ việc để tìm hướng đi riêng nhưng lại giấu bố vì sợ ông buồn. Khi câu chuyện được nói ra, các thành viên có cơ hội thấu hiểu nhau hơn và gia đình trở thành điểm tựa.

Với những trường hợp nhân vật không đồng ý lên hình, ê-kíp sẽ làm gì?

Ê-kíp rất kiên trì thuyết phục vì tin vào giá trị câu chuyện. Như trường hợp của Trọng, nhiều khán giả, đặc biệt là phụ huynh, chia sẻ rằng họ vẫn sẽ ủng hộ con nếu con không phù hợp với công việc cũ. Mục tiêu của chương trình là tạo được sự đồng cảm đó.

Vì sao chương trình lựa chọn cách thể hiện để nhân vật tự kể, không dùng lời bình?

Chúng tôi không dùng lời bình để dẫn dắt hay định hướng cảm xúc, mà lựa chọn để nhân vật tự kể nhằm giữ sự chân thực. Toàn bộ câu chuyện được kể từ chính trải nghiệm của nhân vật. Dù có ý kiến cho rằng chương trình có kịch bản dàn dựng, tôi khẳng định đây là câu chuyện thật của nhân vật.

Nhân vật tuyến hai gần như không biết trước diễn biến. Cao trào của chương trình nằm ở sự giao thoa cảm xúc giữa hai tuyến, và ngay cả những phản ứng tiêu cực cũng được tôn trọng vì đó là cảm xúc thật.

Trong bối cảnh mạng xã hội và AI có thể tạo ra nhiều nội dung dàn dựng, chúng tôi quay về giá trị cốt lõi của báo chí là phản ánh sự chân thực, cả về hình ảnh lẫn cảm xúc. 

Với tần suất phát sóng Chuyện nhà thời nay trên VTV2 khá dày, ê-kíp đã phải vượt qua những áp lực sản xuất như thế nào để có được những khoảnh khắc "đắt" nhất?

Chúng tôi sản xuất với cường độ rất lớn: 3 số mới mỗi tuần, mỗi số 30 phút. Để có được vài chục phút trên màn ảnh, ê-kíp phải đồng hành cùng nhân vật trong nhiều ngày, thậm chí ăn ở cùng gia đình 2–3 ngày để ghi lại trọn vẹn đời sống thường nhật.

Với Trọng, chúng tôi theo sát bạn trong quá trình làm việc, sinh hoạt, trò chuyện với con... Có những lúc quay phim phải đi xe máy bám theo để ghi lại hành trình một cách chân thực nhất. Đó là những khoảnh khắc đời thường như bữa cơm bình dân, lúc ship đồ hay cuộc trò chuyện với con...

Ê-kíp sử dụng thiết bị tối giản, linh hoạt để dễ dàng tác nghiệp trong nhiều bối cảnh. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất không nằm ở thiết bị hay điều kiện sản xuất, mà là làm sao truyền tải được cảm xúc thật. Đồng thời, chúng tôi phải tính toán chặt chẽ để hai tuyến nhân vật "gặp nhau" ở trong phần cao trào của câu chuyện.

Chị kỳ vọng gì về chương trình mới như Chuyện nhà thời nay trong lòng khán giả?

Chúng tôi mong muốn xây dựng một không gian cho gia đình hiện đại, nơi những vấn đề xã hội nóng hổi được soi chiếu dưới góc nhìn tình thân. Đây cũng là một phần trong định hướng đổi mới VTV2 nhằm tiếp cận khán giả bằng những cảm xúc chạm từ "tim đến tim". Chúng tôi tin rằng, chỉ cần gia đình với sự thấu hiểu và ủng hộ, mọi sóng gió của cuộc đời đều có thể vượt qua.

Xin cảm ơn chia sẻ của chị!