Hình minh họa Dải Ngân hà dựa trên dữ liệu từ kính thiên văn Gaia. (Ảnh: ESA/Gaia/DPAC, S. Payne-Wardenaa)
Dải Ngân hà có thể từng nuốt chửng một thiên hà lùn cách đây khoảng 10 tỷ năm, theo một nghiên cứu được công bố trong tháng 5 trên tạp chí Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.
Các nhà thiên văn học đặt tên thiên hà cổ này là Loki, theo tên vị thần tinh quái trong thần thoại Bắc Âu. Phát hiện mới có thể làm thay đổi hiểu biết hiện nay về quá trình hình thành và tiến hóa của Dải Ngân hà trong quá khứ xa xôi.
Theo Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), Dải Ngân hà trải rộng khoảng 100.000 năm ánh sáng và chứa từ 100 tỷ đến 400 tỷ ngôi sao. Một năm ánh sáng là quãng đường ánh sáng đi được trong 1 năm, tương đương khoảng 9.460 tỷ km.
Dải Ngân hà không phải lúc nào cũng có kích thước lớn như hiện nay. Thiên hà của chúng ta được cho là đã phát triển trong khoảng 12 tỷ năm qua thông qua quá trình sáp nhập với nhiều thiên hà lùn. Vì vậy, giới khoa học tìm kiếm dấu vết của những thiên hà từng bị hấp thụ để hiểu rõ hơn lịch sử hình thành của Dải Ngân hà.
Bản đồ Dải Ngân hà được xây dựng từ dữ liệu của hơn 1,8 tỷ ngôi sao do Gaia ghi nhận. (Ảnh: ESA/Gaia/DPAC)
Trong nghiên cứu mới, nhóm chuyên gia tập trung vào 20 ngôi sao nghèo kim loại nằm gần đĩa thiên hà, khu vực có dạng giống một chiếc đĩa dẹt đang quay và chứa phần lớn các ngôi sao của Dải Ngân hà. Sao nghèo kim loại là những ngôi sao có rất ít nguyên tố nặng, thường được xem là dấu tích của các thế hệ sao cổ trong vũ trụ.
Các ngôi sao này được phát hiện nhờ dữ liệu từ kính thiên văn không gian Gaia của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), vốn đã lập bản đồ chuyển động và thành phần của khoảng 2 tỷ ngôi sao trong Dải Ngân hà từ tháng 7/2014 đến tháng 1/2025. Nhóm nghiên cứu sau đó quan sát thêm bằng thiết bị quang phổ độ phân giải cao trên Kính thiên văn Canada - France - Hawaii gần đỉnh Maunakea, Hawaii.
Theo nhóm nghiên cứu, thành phần hóa học của 20 ngôi sao cho thấy chúng có thể hơn 10 tỷ năm tuổi và cùng xuất phát từ một thiên hà lùn nghèo kim loại. Trong số này, 11 ngôi sao chuyển động cùng chiều với đĩa thiên hà, trong khi 9 ngôi sao chuyển động ngược chiều.
Các nhà khoa học cho rằng nếu kịch bản Loki là chính xác, vụ sáp nhập này có thể xảy ra khi Dải Ngân hà còn nhỏ hơn hiện nay, chỉ vài tỷ năm sau Vụ nổ lớn. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng cần thêm dữ liệu để xác định liệu Loki có thực sự là một thiên hà chưa từng được biết đến hay chỉ là phần mở rộng của các hệ thống đã được phát hiện trước đó.
Bình luận (0)