Đánh thức di sản để tạo nguồn lực phát triển

Trong bối cảnh các địa phương ngày càng cạnh tranh bằng trải nghiệm và bản sắc, phát triển du lịch không còn dừng ở việc tổ chức nhiều sự kiện, mà đòi hỏi phải hình thành những sản phẩm văn hóa có chiều sâu. 

Từ chuỗi hoạt động "Chào mùa du lịch hè 2026", Lâm Đồng đang cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý: đưa di sản tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa.

Không gian Cung Nam Phương Hoàng hậu, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng những ngày đầu tháng 7 không chỉ trở thành điểm hẹn của một chương trình nghệ thuật. Trong chuỗi hoạt động "Chào mùa du lịch hè 2026", việc lựa chọn không gian di sản để tổ chức chương trình "Hoài niệm trăm năm lần thứ 2", kết hợp triển lãm, trình diễn áo dài và nghệ thuật đương đại, cho thấy nỗ lực làm mới cách tiếp cận đối với di sản văn hóa. 

Thay vì chỉ là nơi lưu giữ ký ức, di sản được đặt vào mối liên kết với du lịch, nghệ thuật và các hoạt động sáng tạo, góp phần tạo thêm trải nghiệm cho công chúng và du khách.

Theo bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng, các hoạt động trong chuỗi mùa du lịch hè năm nay không chỉ nhằm tạo điểm nhấn thu hút du khách, mà còn hướng tới phát huy giá trị các không gian di sản, quảng bá hình ảnh địa phương, từng bước xây dựng các sản phẩm văn hóa - du lịch đặc trưng và thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa. Đây cũng là định hướng để các thiết chế văn hóa tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Cách tiếp cận từ chuỗi hoạt động mùa du lịch hè năm 2026 cho thấy Lâm Đồng không chỉ hướng tới mục tiêu làm mới sản phẩm du lịch, mà đang từng bước chuyển từ tư duy tổ chức các sự kiện đơn lẻ sang kiến tạo sản phẩm văn hóa có khả năng khai thác lâu dài.

Đây cũng là tinh thần được Nghị quyết số 33-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI và Kết luận số 76-KL/TW của Bộ Chính trị đặt ra, khi xác định văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực nội sinh, động lực quan trọng cho phát triển. Theo đó, mỗi hoạt động văn hóa không chỉ phục vụ đời sống tinh thần hay thu hút du khách, mà cần góp phần chuyển hóa các giá trị di sản, lịch sử và bản sắc thành những sản phẩm của công nghiệp văn hóa.

Thực tiễn cho thấy, nhiều địa phương vẫn lựa chọn các lễ hội, chương trình biểu diễn hay sự kiện theo mùa như một giải pháp kích cầu du lịch. Tuy nhiên, hiệu quả của các hoạt động này thường chỉ dừng ở việc gia tăng lượng khách trong ngắn hạn nếu không được phát triển thành những sản phẩm văn hóa có khả năng khai thác lâu dài. Đây cũng là điểm khác biệt giữa tổ chức sự kiện và phát triển công nghiệp văn hóa - nơi di sản, lịch sử và bản sắc địa phương được chuyển hóa thành giá trị thông qua sáng tạo.

Với Lâm Đồng, dư địa cho hướng đi này còn rất lớn. Sau khi mở rộng không gian phát triển, địa phương sở hữu hệ thống di sản phong phú như Mộc bản triều Nguyễn - Di sản tư liệu thế giới, không gian văn hóa cồng chiêng, các công trình kiến trúc lịch sử, làng nghề truyền thống cùng kho tàng văn hóa của nhiều cộng đồng dân tộc. 

Khi được kết nối với nghệ thuật biểu diễn, thời trang, thiết kế sáng tạo hay các loại hình trải nghiệm mới, những giá trị ấy không chỉ được bảo tồn mà còn trở thành sản phẩm có khả năng tạo giá trị gia tăng cho du lịch và các ngành công nghiệp văn hóa.

Giá trị của chuỗi hoạt động mùa du lịch hè 2026 không chỉ nằm ở việc tạo thêm sản phẩm cho một mùa cao điểm, mà ở cách Lâm Đồng đang thử nghiệm chuyển hóa các không gian di sản thành không gian sáng tạo - nơi văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn trực tiếp tạo ra giá trị cho du lịch và các ngành công nghiệp văn hóa.