Các ngành thuộc nhóm STEM, đặc biệt là bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI), tiếp tục thu hút người học trong mùa tuyển sinh đại học năm 2026. Điểm chuẩn cao cho thấy sức hút của những lĩnh vực công nghệ chiến lược, song điểm đầu vào mới chỉ là bước khởi đầu.
Để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, các trường đại học cần bảo đảm điều kiện thực hành, thực nghiệm, giúp sinh viên không chỉ nắm kiến thức lý thuyết mà còn có khả năng làm việc trong môi trường công nghệ thực tế.
Tuy nhiên, ngay cả tại một số cơ sở đào tạo hàng đầu, bài toán về thiết bị và hạ tầng phục vụ thực hành vẫn chưa dễ giải quyết.
Thiết bị mới đáp ứng khoảng 40% nhu cầu
Tại Phòng Thiết kế vi mạch và hệ thống nhúng của Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội, nhiều thiết bị có giá trị đầu tư lên tới hàng tỷ đồng đang phục vụ hoạt động nghiên cứu, đào tạo.
Tuy nhiên, khi số lượng sinh viên theo học các ngành liên quan đến bán dẫn ngày càng tăng, năng lực của hệ thống vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực hành.
PGS.TS Nguyễn Đức Minh, Phó Hiệu trưởng Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội, cho biết để tăng nhanh quy mô đào tạo, nhà trường cần bổ sung các hệ thống tính toán cỡ lớn phục vụ nghiên cứu và thiết kế vi mạch.
Đặc biệt, các phần mềm thiết kế ứng dụng AI đòi hỏi máy tính có cấu hình cao. Những hệ thống phục vụ thiết kế các vi mạch phức tạp vẫn còn thiếu. Hiện, năng lực thiết bị của đơn vị mới đáp ứng khoảng 40% nhu cầu.
Thiết kế cũng chỉ là một công đoạn trong chuỗi công nghệ bán dẫn. Các khâu chế tạo, đóng gói và kiểm thử đòi hỏi chi phí đầu tư rất lớn, khiến cơ hội thực hành trực tiếp của sinh viên còn hạn chế.
Sinh viên Phạm Việt Tùng, chương trình tiên tiến Hệ thống nhúng thông minh và IT, cho biết nhóm của mình mất khoảng 4 tháng để hoàn thành một đề tài chế tạo chip mô phỏng hoạt động của não người, từ xây dựng đề án đến tìm kiếm và chờ nhà tài trợ phê duyệt.
AI cũng cần phòng thí nghiệm và bài toán thực tế
Không chỉ bán dẫn, các chương trình đào tạo và nghiên cứu về AI cũng đang thu hút mạnh người học.
Tại Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, sinh viên tham gia nghiên cứu robot dẫn đường, từ thiết kế cấu tạo đến xây dựng các thuật toán điều khiển nhằm giúp robot vận hành ổn định trong môi trường thực tế.
Sinh viên Chu Minh Tuyến cho biết nhóm nghiên cứu tập trung phát triển thuật toán giúp robot chuyển động ổn định trong nhà máy và giảm thiểu sai sót khi vận hành.
Dù các trường liên tục cập nhật thiết bị, tăng thời lượng thực hành và mở rộng hợp tác, điều kiện phục vụ đào tạo chuyên sâu vẫn là thách thức.
GS.TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng cơ sở vật chất hiện có có thể đáp ứng cơ bản yêu cầu đào tạo bậc đại học, song ở trình độ cao hơn, nhất là thạc sĩ, thiết bị vẫn còn thiếu.
Theo ông, việc cập nhật đầy đủ dữ liệu về điều kiện đào tạo các ngành như AI, bán dẫn và những lĩnh vực trọng điểm sẽ giúp cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và các bên liên quan theo dõi, giám sát chất lượng tốt hơn.
Trong bối cảnh ngay cả những trường đại học có thế mạnh về khoa học và công nghệ vẫn gặp khó khăn về phòng thí nghiệm và trang thiết bị, yêu cầu bảo đảm chất lượng khi mở rộng đào tạo càng trở nên cấp thiết.
Đào tạo nhân lực cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn và lâu dài. Sự phối hợp giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp được xem là yếu tố quan trọng để kết nối giảng đường với phòng thí nghiệm, thực tiễn nghiên cứu và hoạt động sản xuất, qua đó tạo nền tảng cho nguồn nhân lực có khả năng làm chủ công nghệ.
Bình luận (0)