Đào tạo tiến sĩ chỉ còn hình thức chính quy

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học để lấy ý kiến rộng rãi. Dự thảo được xây dựng trên cơ sở Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục năm 2025 và Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) năm 2025, hướng tới hoàn thiện khung pháp lý thống nhất cho đào tạo trình độ thạc sĩ và tiến sĩ.

Theo dự thảo, Thông tư mới sẽ thay thế Thông tư số 23/2021/TT-BGDĐT về tuyển sinh và đào tạo trình độ thạc sĩ và Thông tư số 18/2021/TT-BGDĐT về tuyển sinh và đào tạo trình độ tiến sĩ.

Chuyển mạnh sang quản lý chất lượng đào tạo

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là chuyển mạnh từ quản lý quy trình đào tạo sang quản lý chất lượng đào tạo, chuẩn đầu ra và trách nhiệm giải trình của cơ sở đào tạo.

Dự thảo được xây dựng theo hướng quy định các nguyên tắc, yêu cầu và chuẩn tối thiểu để các cơ sở đào tạo chủ động xây dựng quy định phù hợp với điều kiện thực tiễn và đặc thù từng chương trình.

Theo đó, các trường được chủ động quyết định hình thức, phương thức tổ chức đào tạo, kế hoạch học tập toàn khóa và thời gian đào tạo chuẩn của từng chương trình. Tuy nhiên, các cơ sở đào tạo phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan và công bằng trong tuyển sinh cũng như tổ chức đào tạo.

Dự thảo cũng tăng cường vai trò, trách nhiệm của cơ sở đào tạo và đơn vị chuyên môn trong quản lý học thuật, quản lý quá trình học tập, nghiên cứu của học viên và nghiên cứu sinh.

Ngoài ra, các trường được phép ứng dụng công nghệ thông tin trong tuyển sinh, đăng ký dự tuyển, quản lý và lưu trữ hồ sơ người học khi bảo đảm độ tin cậy, tính xác thực và công bằng trong đánh giá người dự tuyển.

Tăng tính liên thông, linh hoạt trong đào tạo

Dự thảo bổ sung nhiều quy định nhằm tăng tính liên thông giữa các trình độ đào tạo trong giáo dục đại học.

Theo dự thảo, kết quả học tập và chứng chỉ giáo dục đại học dùng để công nhận, chuyển đổi tín chỉ có giá trị trong thời hạn 60 tháng kể từ ngày hoàn thành học phần hoặc thời điểm được cấp chứng chỉ.

Người học phải hoàn thành chương trình trong thời gian tối thiểu bằng hai phần ba và tối đa không vượt quá 2,5 lần thời gian đào tạo chuẩn của chương trình. Trường hợp vượt quá thời gian tối đa mà chưa hoàn thành chương trình, người học phải xét lại điều kiện đầu vào theo quy định của cơ sở đào tạo và chỉ được bảo lưu các học phần, chứng chỉ còn thời hạn công nhận.

Đối với chương trình đào tạo tích hợp, người học tích lũy đủ số tín chỉ ở trình độ nào sẽ được xem xét công nhận và cấp bằng ở trình độ tương ứng theo quy định của chương trình đào tạo.

Đào tạo tiến sĩ chỉ còn hình thức chính quy

Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo quy định chương trình đào tạo tiến sĩ chỉ được tổ chức theo hình thức đào tạo chính quy nhằm tăng cường môi trường học thuật, nghiên cứu và bảo đảm chất lượng đào tạo nghiên cứu sinh.

Dự thảo tiếp tục quy định chặt chẽ về năng lực học thuật, năng lực nghiên cứu khoa học và trách nhiệm của đội ngũ giảng viên, người hướng dẫn. Đồng thời, bổ sung quy định về giảng viên hướng dẫn đồng cơ hữu và giảng viên hướng dẫn là người nước ngoài.

Yêu cầu về công bố khoa học đối với nghiên cứu sinh cũng được cụ thể hóa theo hướng minh bạch, rõ ràng hơn. Dự thảo đồng thời bổ sung quy định về phản biện độc lập luận án tiến sĩ.

Đáng chú ý, lần đầu tiên dự thảo đưa ra cơ chế miễn phản biện độc lập đối với nghiên cứu sinh có kết quả nghiên cứu xuất sắc đạt chuẩn quốc tế cao. Theo đó, nghiên cứu sinh phải có ít nhất 3 bài báo WoS/Scopus liên quan trực tiếp đến luận án, trong đó có ít nhất 2 bài thuộc nhóm Q1.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung quy định về tổ chức bảo vệ luận án trực tuyến trong trường hợp cần thiết, với điều kiện phải bảo đảm chất lượng, tính khách quan, công khai và minh bạch.