Đầu tư khoa học công nghệ, đổi mới mô hình tăng trưởng

Tuần lễ Diễn đàn Kinh tế Mùa Thu 2026 tại TP Hồ Chí Minh đã khép lại ngày làm việc thứ hai, các phiên thảo luận xoay quanh một câu hỏi cốt lõi: làm thế nào để tăng trưởng nhờ làm việc hiệu quả hơn, chứ không chỉ nhờ bỏ thêm vốn và lao động.Thước đo cho câu hỏi này là năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP). Chỉ số này phản ánh hiệu quả khi vốn và lao động được kết hợp với nhau, nhờ công nghệ, quản trị và chất lượng nguồn nhân lực. Giai đoạn 2016-2020, TFP đóng góp khoảng 45,7% vào tăng trưởng kinh tế. Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu nâng tỷ trọng này lên trên 55% vào năm 2030. Để đạt mục tiêu đó, doanh nghiệp phải là lực lượng đi đầu. Tại Diễn đàn, các chuyên gia và doanh nghiệp đã bàn sâu về công nghệ sản xuất tiên tiến và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trước những thay đổi của môi trường kinh doanh toàn cầu, các doanh nghiệp sản xuất đang tái cấu trúc, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, phân tích dữ liệu lớn nhằm tăng hiệu quả đầu tư. Đẩy mạnh số hóa là điều đang được doanh nghiệp nhiều lĩnh vực áp dụng, từ sản xuất công nghiệp, tới nông nghiệp. Ông Nguyễn Cảnh Thắng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Đầu tư và Công nghệ Exabyte đưa ra ví dụ: "Ví dụ khi thực hiện ứng dụng nền tảng truy xuất nguồn gốc sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh, tức là mình sẽ được minh bạch hóa từ các vùng trồng cho đến canh tác, thu hoạch. Và như vậy sẽ đáp ứng các tiêu chí để xuất khẩu ra các thị trường khó tính như của châu Âu."

Nhưng để thúc đẩy sản xuất tiên tiến, các chuyên gia nhấn mạnh cần xây dựng nền móng vững chắc trước khi mở rộng quy mô; đồng thời, tăng cường hợp tác, chia sẻ dữ liệu giữa các doanh nghiệp cùng ngành nghề. 

Giám đốc Marketing,Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn - ông Trương Tấn Lộc cho biết: "Trước đây, chúng ta nói là làm sao di chuyển hàng hóa một cách nhanh nhất có thể. Nhưng mà bây giờ chúng ta phải nói là làm sao thông tin được di chuyển nhanh nhất có thể giữa các bên trong chuỗi logistics này. Tôi cho rằng chúng ta đang thiếu một nền tảng dùng chung, ở đó các bên có thể sử dụng và chia sẻ thông tin, giống như bên Singapore hay các nước tiên tiến ở châu Âu. Thông tin được chia sẻ sẽ giúp cho các bên hiệu quả hơn trong công tác lập kế hoạch, trong công tác triển khai, vận hành nghiệp vụ về vận chuyển,lưu kho, lưu bãi."

Với TP Hồ Chí Minh, tăng trưởng GRDP 9 tháng năm nay đạt 9,06%, mức cao nhất trong 10 năm qua. Nhưng để giữ được đà tăng trưởng hai con số, lãnh đạo Thành phố xác định phải thay đổi động lực. 

Chủ tịch Ủy ban Nhân dân TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được cho rằng: "Để đạt được tốc độ tăng trưởng về dài hạn, thành phố phải chuyển dịch từ động lực truyền thống sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, trọng tâm là phát triển Trung tâm tài chính quốc tế, công nghiệp bán dẫn, AI và kinh tế xanh. Diễn đàn Kinh tế Mùa Thu năm nay cùng với Hội nghị CEO 500 chính là cơ hội để thành phố kết nối các tập đoàn lớn, biến các mục tiêu chiến lược này trở thành các dự án hợp tác cụ thể, đưa doanh nghiệp thực sự trở thành trung tâm của sự phát triển."

Đầu tư khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo đang ngày càng trở thành yêu cầu cấp thiết để doanh nghiệp nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh. Đồng thời là cơ sở giúp nền kinh tế chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng (phụ thuộc vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ, vốn đầu tư lớn) sang mô hình tăng trưởng chiều sâu, dựa trên tri thức, công nghệ.