Đẩy mạnh tiêu thụ nông sản ra thị trường

Hoàn thiện dữ liệu nông sản sau hai tháng vận hành

Sau hai tháng, hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản đi vào vận hành, hơn 158.000 sản phẩm đã được cập nhật dữ liệu từ 24 tỉnh, thành phố. Đây là bước đầu hình thành một kho dữ liệu chung, giúp thông tin về quá trình sản xuất nông sản được minh bạch và thuận tiện hơn. Để làm được điều đó, người nông dân cũng đang dần làm quen với cách ghi chép và cập nhật thông tin ngay trong quá trình canh tác. Tuy nhiên, để dữ liệu thực sự đồng hành cùng quá trình sản xuất, các hợp tác xã, doanh nghiệp vẫn cần tiếp tục chuẩn hóa và duy trì cập nhật thường xuyên.

Mỗi một lô canh tác đều được cấp một mã QR, giống như một bộ hồ sơ dữ liệu cho cả lô canh tác. Nhưng hiện nay, toàn bộ dữ liệu mới chỉ kết nối với Hệ thống truy xuất của địa phương. Để đồng bộ dữ liệu với Hệ thống kết nối của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phải bổ sung thêm nhiều thông tin hơn. Hiện nay, hợp tác xã đang hàng ngày, hàng giờ bổ sung thêm dữ liệu để hoàn tất hồ sơ cho sản phẩm từ nơi canh tác cho đến khi bán ra thị trường.

Dù đã quen với việc ghi chép dữ liệu canh tác từ nhiều năm nay, nhưng với yêu cầu mới, anh Phương vẫn phải học để làm đúng theo tiêu chuẩn của hệ thống. Toàn bộ nhật ký canh tác phải được cập nhật theo thời gian thực.

Ông Bùi Văn Phương - Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất cung ứng rau quả và Dược liệu An Thịnh Phát cho biết: "Từng có một thời gian chúng tôi được làm quen, cũng không khó lắm, tuy nhiên đòi hỏi chúng tôi phải học phải học, phải thao tác, làm quen với cái mới".

Ông Vũ Đình Thuấn - Giám đốc Công ty Cổ phần Rau, củ, quả Nhật Việt chia sẻ: "Dữ liệu là những điều chúng tôi làm thực tế có sẵn, không cần phải tạo nên rất dễ. Chỉ có cái khó là duy trì. Kiên trì và duy trì dữ liệu để nó chạy trên hệ thống thường xuyên sẽ đòi hỏi thời gian. Đối với đơn vị của tôi, bộ phận sản xuất ai cũng phải làm".

So với cách hoàn thiện hồ sơ truy xuất trước đây, yêu cầu hiện nay chi tiết hơn. Để giảm áp lực nhập liệu thủ công, các đơn vị công nghệ đang hỗ trợ ghi nhận dữ liệu bằng hình ảnh, giọng nói hoặc video, giúp người sản xuất dễ dàng hơn trong quá trình cập nhật.

Ông Doãn Đình Chúc - Giám đốc Công nghệ CheckVN, Trung tâm Doanh nghiệp hội nhập và Phát triển, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam nêu ý kiến: "Trung bình mỗi đơn vị chúng tôi tiến hành hướng dẫn trong khoảng 1/2 buổi, nông dân đã thực hiện được phần cập nhật nhật ký một cách thành thạo. Các bước thao tác trên hệ thống cũng như thời gian thực hiện cho nông dân hoàn toàn có thể triển khai đồng bộ trên quy mô lớn".

Sau hai tháng vận hành, hệ thống đã tiếp nhận dữ liệu của hơn 158.000 sản phẩm từ 24/34 tỉnh, thành phố. Tuy nhiên, số lượng đơn vị tham gia vẫn còn hạn chế và mức độ sẵn sàng giữa các địa phương vẫn chưa được đồng đều.

Cần chế tài đối với hành vi cập nhật dữ liệu không chính xác

Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục hoàn thiện, kết nối dữ liệu, để thông tin nông sản rõ ràng hơn từ sản xuất đến thị trường. Tuy nhiên, điều quan trọng là dữ liệu cập nhật phải đúng với thực tế. Khi truy xuất nguồn gốc trở thành yêu cầu ngày càng phổ biến, cần có những quy định cụ thể để hạn chế việc khai báo sai, làm sai lệch thông tin sản xuất.

Bà Trịnh Thị Kim Uyên - Chi Cục trưởng Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hưng Yên cho biết: "Vấn đề gắn trách nhiệm của cơ sở khi đưa thông tin lên là điều đương nhiên. Bởi vì họ trước khi tham gia hệ thống với chúng tôi họ có cam kết, cam kết về các thông tin đó và các thông tin đó được kiểm duyệt trên tính chuyên môn của cơ quan chuyên ngành về vấn đề sản xuất và thực tiễn. Song song đó, chúng tôi có kiểm tra chéo về năng lực sản xuất và điều kiện đáp ứng của các cơ sở sản xuất đó. Chế tài về cung cấp thông tin và xử lý là một lĩnh vực cũng mới, cần phải có sự nghiên cứu và xử lý bổ sung cho phù hợp theo quy định chung".

Với bà con và các hợp tác xã, việc ghi chép, cập nhật dữ liệu có thể là thêm một chút công việc, nhưng đổi lại, đây cũng là cách để sản phẩm mình làm ra có một "hồ sơ rõ ràng" hơn. Từ đó sản phẩm cũng sẽ dễ tạo được niềm tin với người mua và có thêm cơ hội vào những thị trường lớn hơn.

Đẩy mạnh tiêu thụ nông sản ra thị trường

Là một trong những đơn vị chủ động tham gia kết nối, liên thông dữ liệu, sau hơn 3 tháng điều chỉnh và bổ sung thông tin, doanh nghiệp đang hoàn thiện những thủ tục cuối cùng để đưa sản phẩm gạo có mã QR mới ra thị trường.

"Dữ liệu của tôi phải trung thực, phải chính xác vì mình phải chịu trách nhiệm. Lần này có thời gian thực đảm bảo rằng giữa người tiêu dùng với người sản xuất, tổ chức sản xuất gắn với nhau rất chặt chẽ và liên tục", ông Huỳnh Văn Thòn - Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Lộc Trời nhấn mạnh.

Dữ liệu sản phẩm giờ đây không chỉ để kiểm tra nguồn gốc, mà còn được kết nối với các nền tảng tiêu thụ. Trên VTV Shop, những sản phẩm nông sản đã minh bạch dữ liệu sẽ được hiển thị thông tin và gắn dấu tích xanh truy xuất nguồn gốc.

"Với tất cả các sản phẩm nông sản đã được truy xuất nguồn gốc khi đưa lên trên nền tảng thương mại điện tử là cơ hội, cầu nối cho các doanh nghiệp có nhu cầu kinh doanh trong nước và xuất khẩu ra nước ngoài có thể mua bán trên nền tảng thương mại điện tử đó. Tất cả hàng hóa đó đã được truy xuất nguồn gốc và đảm bảo yêu cầu liên quan đến quy định về hàng hóa, về chất lượng nông sản", ông Trần Ngọc Tú - Phụ trách Kinh doanh, Trung tâm Nền tảng và Dịch vụ số, Đài Truyền hình Việt Nam thông tin.

Theo kế hoạch, trong tháng 9, VTV Shop sẽ mở rộng tính năng cho người tiêu dùng mua sắm trực tiếp, giống như một sàn thương mại điện tử, qua đó hình thành thêm một kênh phân phối cho các sản phẩm.

Ông Tô Nguyễn Thành - Giám đốc Công nghệ Công ty Netacom nhận định: "Dữ liệu truy xuất nguồn gốc cũng là dữ liệu để các nhà hoạch định chính sách có thể dựa vào đó để quy hoạch ra những vùng trồng, vùng nguyên liệu, phục vụ cho những thị trường mục tiêu mà các sản phẩm này hướng tới".

Từ vùng trồng đến thị trường, dữ liệu đang trở thành một mắt xích của chuỗi giá trị nông sản. Minh bạch dữ liệu giúp nâng giá trị sản phẩm, nhưng phải đi kèm với trách nhiệm của đơn vị sản xuất, đảm bảo tất cả thông tin đều phải trung thực - giống như một cam kết bằng hồ sơ - để người tiêu dùng có thể kiểm chứng khi cần.