Đề xuất chế độ kế toán đơn giản cho doanh nghiệp siêu nhỏ

Từ “hỗ trợ” sang kiến tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển

Sáng 28/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, sau gần 10 năm thực hiện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho việc hình thành hệ thống chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy một số chính sách chưa phát huy đầy đủ hiệu quả; phương thức hỗ trợ còn phân tán, chưa thực sự xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp. Việc tiếp cận chính sách còn khó khăn, cơ chế đánh giá hiệu quả sau hỗ trợ chưa rõ nét.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, việc đổi tên từ “Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa” thành “Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa” không đơn thuần là thay đổi tên gọi mà thể hiện sự thay đổi về tư duy chính sách, từ hỗ trợ doanh nghiệp sang kiến tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp phát triển.

Dự thảo Luật được thiết kế gồm 5 chương, 85 điều với nhiều định hướng mới trong tổ chức thực hiện chính sách.

Về tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, theo dự thảo Luật bao gồm, doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa, có số lao động sử dụng bình quân năm không quá 300 người. Cùng với đó, đáp ứng một trong hai tiêu chí: Tổng nguồn vốn không quá 150 tỷ đồng hoặc tổng doanh thu của năm trước liền kề không quá 400 tỷ đồng.

Về chính sách hỗ trợ, dự thảo Luật thiết kế 2 nhóm chính sách gồm chính sách hỗ trợ chung và chính sách hỗ trợ trọng tâm đối với một số nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa được ưu tiên phát triển. Nhóm chính sách hỗ trợ chung tập trung vào những lĩnh vực được xác định là còn khó khăn đối với doanh nghiệp, nhất là tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ và thị trường.

Doanh nghiệp được định hướng mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn vốn và phương thức tài chính mới; tạo thuận lợi hơn về mặt bằng sản xuất; hỗ trợ chuyên sâu về nghiên cứu, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số. Trong lĩnh vực thị trường, chính sách được chuyển từ xúc tiến thương mại đơn lẻ sang nâng cao năng lực đáp ứng thị trường, kết nối đầu mối và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Nhóm chính sách hỗ trợ trọng tâm tập trung vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị; doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh bền vững; doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh.

Mở rộng ưu đãi thuế, đơn giản hóa kế toán

Cụ thể hơn các chính sách hỗ trợ trong dự thảo Luật, liên quan đến quy định thuế và kế toán, Chính phủ đề xuất, doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ được áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn mức thuế suất thông thường theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 03 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Doanh nghiệp siêu nhỏ được áp dụng các thủ tục hành chính về thuế và chế độ kế toán đơn giản theo quy định của pháp luật về thuế, kế toán.

Về chính sách hỗ trợ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Chính phủ đề xuất, doanh nghiệp nhỏ và vừa được trích tối đa 20% thu nhập tính thuế thu nhập doanh nghiệp để lập quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp. Chi phí cho hoạt động nghiên cứu và phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa được tính bằng 200% chi phí thực tế của hoạt động này và được tính vào chi phí được trừ để xác định thu nhập chịu thuế.

Với hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, Chính phủ đề xuất, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời hạn 02 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 04 năm tiếp theo đối với thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo, công ty quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức trung gian hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo.

Miễn thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với khoản thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, quyền góp vốn, quyền mua cổ phần, quyền mua phần vốn góp vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Miễn thuế thu nhập cá nhân trong thời hạn 02 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 04 năm tiếp theo đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của chuyên gia, nhà khoa học nhận được từ doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm nghiên cứu phát triển, trung tâm đổi mới sáng tạo, tổ chức trung gian hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp.

Còn chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh kinh doanh, cá nhân kinh doanh, Chính phủ đề xuất được áp dụng cơ chế kê khai, nộp thuế, chế độ kế toán của doanh nghiệp siêu nhỏ; các biểu mẫu, báo cáo tối giản của doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định của pháp luật thuế, kế toán trong thời hạn 36 tháng kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu

Doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh hoạt động theo mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do một cá nhân làm chủ sở hữu và đáp ứng quy mô doanh nghiệp siêu nhỏ được áp dụng phương pháp tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu hoặc theo phương pháp kê khai….

Tránh cơ chế xét duyệt, xin - cho

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành và đề xuất đổi tên Luật.

Về nguyên tắc hỗ trợ, vấn đề thụ hưởng các chương trình hỗ trợ, đề nghị tiếp tục rà soát các quy định bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, xác định rõ tiêu chí, điều kiện được hưởng chính sách hỗ trợ, không phát sinh thêm thủ tục hành chính, tránh cơ chế xét duyệt, "xin-cho".

Về các chính sách hỗ trợ, dự thảo Luật đã bổ sung đề xuất nhiều chính sách và đổi mới cách thức hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa so với Luật hiện hành. Tuy nhiên, cơ bản các nội dung chính sách hỗ trợ còn chung chung, hỗ trợ mang tính cố định, thường xuyên, cơ bản không bị giới hạn về thời gian; chỉ có các chương trình hỗ trợ cụ thể là có mang tính thời hạn, giới hạn về thời gian áp dụng.

Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, bổ sung các nguyên tắc cơ bản về định hướng, cách thức xây dựng và thực hiện các chương trình hỗ trợ, trợ cấp, bảo đảm hỗ trợ có thời hạn, mục tiêu, nguồn lực và kết quả đầu ra rõ ràng.