Đề xuất chính sách thuế cho doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng

"Xuất khẩu tại chỗ" và cung ứng trực tiếp cho các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam đang mở ra thị trường lớn cho doanh nghiệp sản xuất trong nước, đồng thời tạo cơ hội để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế. Để biến dư địa này thành năng lực sản xuất và giá trị gia tăng thực sự, nhiều doanh nghiệp và chuyên gia đề xuất cần có chính sách thuế phù hợp, tạo thêm nguồn lực cho đầu tư công nghệ và mở rộng sản xuất.

Khoảng 90% sản lượng của Công ty Cổ phần Việt Chuẩn được cung ứng trực tiếp cho doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam. Hơn 10 năm áp dụng mô hình "xuất khẩu tại chỗ" này, sản lượng của doanh nghiệp tăng gấp 9 lần. Trước yêu cầu ngày càng cao của khách hàng cũng như nâng cao vị trí trong chuỗi cung ứng và giữ lại nhiều giá trị hơn từ mỗi đơn hàng, doanh nghiệp chuyển từ những chi tiết đơn lẻ sang các cụm linh kiện có giá trị cao hơn. Chủ tịch Hội đồng Quản trị - ông Vũ Việt Cường chia sẻ: "Trước đây, chúng tôi chỉ cung cấp khuôn hoặc các chi tiết nhỏ, thì nay chúng tôi hướng tới cung cấp cả cụm linh kiện hoàn chỉnh. Điều này tạo ra giá trị gia tăng đáng kể và hình thành năng lực cốt lõi của doanh nghiệp."

Để tiếp tục mở rộng quy mô, đầu tư tự động hóa và tham gia những công đoạn có giá trị cao hơn, doanh nghiệp cần liên tục tăng nguồn lực tái đầu tư. Bên cạnh các chính sách hỗ trợ hiện hành, doanh nghiệp đề xuất xem xét cơ chế ưu đãi thuế tương tự xuất khẩu trực tiếp đối với sản phẩm do doanh nghiệp Việt sản xuất và cung ứng cho doanh nghiệp FDI, qua đó khuyến khích doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. 

"Cần có những chính sách ưu đãi thuế đặc biệt đối với các doanh nghiệp trong nước sản xuất hàng hóa cung ứng cho doanh nghiệp nước ngoài hoặc tham gia vào chuỗi cung ứng xuất khẩu bởi "xuất khẩu tại chỗ" hay xuất khẩu ra nước ngoài thì đều là xuất khẩu", ông Nguyễn Trọng Thưởng, Tổng Giám đốc, Công ty Cổ phần giải pháp tự động hoá ETEK nhận định.

Không chỉ ở từng doanh nghiệp, các chuyên gia cho rằng chính sách ưu đãi có thể tập trung theo cụm sản xuất và chuỗi giá trị. Những ngành có lợi thế được ưu tiên phát triển, với doanh nghiệp đầu đàn dẫn dắt mạng lưới doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng tham gia. 

PGS.TS. Trần Phương Trà - Giám đốc Mạng lưới Chính sách Kinh tế, Tổ chức Khoa học và Chuyên gia Việt Nam toàn cầu (AVSE Global) chia sẻ kinh nghiệm từ nước Pháp: "Nước Pháp xây dựng các khu công nghiệp chuyên biệt tại các địa phương với trọng tâm phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn, cách thức này cho thấy hiệu quả rõ rệt. Việt Nam hoàn toàn có thể áp dụng cách tiếp cận này bằng cách hình thành các khu kinh tế đặc biệt tập trung vào một số lĩnh vực chủ lực mà từng địa phương có thế mạnh. Ví dụ có thể xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp tập trung tại Hải Phòng và các khu vực lân cận."

Luật Đầu tư 2025, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, tiếp tục hoàn thiện khung chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, trong đó có các lĩnh vực công nghệ chiến lược và những dự án có tác động lớn tới phát triển kinh tế - xã hội. Với mục tiêu nâng tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo lên khoảng 28% GDP vào năm 2030, vấn đề là hướng chính sách ưu đãi vào những lĩnh vực có khả năng tạo thêm năng lực sản xuất, liên kết doanh nghiệp và giá trị gia tăng trong nước.