Đề xuất làm rõ tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chiều 29/10, tiếp tục kỳ họp thứ hai, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây là lực lượng chiếm tới 98% số doanh nghiệp trên cả nước. Các đại biểu Quốc hội đánh giá cao tư duy đổi mới,chính sách đột phá trong dự thảo, có nhiều chính sách mới, nỗ lực thể chế hóa Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân.

Góp ý dự thảo Luật, nhiều đại biểu quan tâm đến tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo dự thảo, doanh nghiệp phải có không quá 300 lao động, đồng thời đáp ứng ít nhất một trong hai điều kiện: vốn không quá 150 tỷ đồng hoặc doanh thu không quá 400 tỷ đồng. Các đại biểu cho rằng, tiêu chí cần bảo đảm phân loại đúng quy mô doanh nghiệp,công bằng giữa các ngành nghề và thuận lợi khi triển khai chính sách hỗ trợ. Đồng tình với các ngưỡng quy định, tuy nhiên, các đại biểu cho rằng việc thiết kế tiêu chí cần tính đến thực tế hoạt động đa dạng của doanh nghiệp, khi quy mô và số lượng người lao động có thể có biến động trong ngắn hạn.

Ông Dương Khắc Mai, đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng đề nghị khi doanh nghiệp tăng trưởng vượt ngưỡng, đồng thời không để việc doanh nghiệp phát triển trở thành lý do đột ngột chấm dứt hỗ trợ đã cam kết.

Còn ông Đào Chí Nghĩa, đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu bổ sung nguyên tắc xác định tính ổn định theo số liệu bình quân trong một khoảng thời gian phù hợp, xác định cụ thể kỳ tính, căn cứ số liệu và cách xử lý trường hợp doanh nghiệp có biến động lớn về vốn, doanh thu; cần có những quy định riêng đối với những doanh nghiệp hoạt động chưa đủ thời gian theo quy định.

Bên cạnh vốn và doanh thu, tiêu chí về lao động dưới 300 người cũng được đề nghị cân nhắc, nhằm bảo đảm chính sách hỗ trợ phù hợp với thực tế hoạt động và khả năng tạo việc làm của doanh nghiệp. Ông Nguyễn Hữu Toàn, đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu nhận định: "Một doanh nghiệp cùng đáp ứng điều kiện số vốn, đáp ứng điều kiện về doanh thu mà lại tạo ra nhiều việc làm hơn, sử dụng nhiều lao động hơn, không có lý do gì mà chúng ta lại không hỗ trợ để doanh nghiệp lớn lên. Đây là một vấn đề rất quan trọng ngay từ khâu thiết kế ban đầu."

Các đại biểu cũng kiến nghị, các tiêu chí thiết kế cần linh hoạt để không bỏ sót những doanh nghiệp thực sự cần hỗ trợ,nhất là khi họ đang nỗ lực phát triển và tạo thêm việc làm. Đồng thời, có giải pháp ngăn chặn các doanh nghiệp chia tách để trục lợi.

Để doanh nghiệp thuận lợi tiếp cận vốn và ưu đãi thuế

Ngoài tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhiều đại biểu cũng quan tâm đến việc tháo gỡ khó khăn về vốn và bảo đảm các chính sách ưu đãi thuế thực sự phát huy hiệu quả. 

Theo đó, dự thảo Luật đề xuất mở rộng cách tiếp cận vốn, không chỉ dựa vào tài sản thế chấp mà còn xem xét phương án kinh doanh, doanh thu và dòng tiền. Tuy nhiên, các đại biểu cho rằng đây vẫn chỉ là khuyến khích, cần có hướng dẫn cụ thể để ngân hàng triển khai, giúp doanh nghiệp dễ tiếp cận vốn hơn.

Ông Nguyễn Văn Thân, đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh đề nghị cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra bổ sung tại Điều 8 quy định giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết, trong đó Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chủ trì tham mưu, tổ chức thực hiện các nội dung thuộc lĩnh vực tín dụng, thông tin tín dụng, các mô hình tài chính thuộc thẩm quyền. Có như vậy, chủ trương mở rộng tín dụng mới trở thành cơ chế thực thi rõ ràng."

Một trong những vướng mắc là ngân hàng chưa có đủ dữ liệu để đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Vì vậy, đại biểu đề xuất kết nối dữ liệu về thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội với tổ chức tín dụng.  

"Dữ liệu đã có, chỉ thiếu một địa chỉ là ngân hàng và một dòng trong Luật. Tôi đề nghị bổ sung vào Điều 8, cơ quan thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội có trách nhiệm kết nối, cung cấp dữ liệu này cho tổ chức tín dụng qua hệ thống thông tin doanh nghiệp. Tổ chức tín dụng vẫn tự chủ, thẩm định, quyết định cho vay", ông Lê Hoàng Anh, đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai đề xuất.

Về ưu đãi thuế, dự thảo đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu kể từ khi thành lập. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng nhiều doanh nghiệp mới thành lập chưa có lãi, nên việc miễn thuế các năm đầu cần tính toán lại. 

Bà Trịnh Thị Tú Anh, đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng cho rằng: "Đối với các doanh nghiệp chưa phát sinh nghĩa vụ thuế trong những năm đầu, chính sách miễn thuế không trực tiếp cải thiện dòng tiền bởi doanh nghiệp chưa có khoản thuế phải nộp để được miễn. Vì vậy, tôi đề nghị Ban soạn thảo đánh giá hiệu quả chính sách và cần làm rõ tỷ lệ doanh nghiệp thực sự được phát sinh lợi ích." Từ tiếp cận vốn đến ưu đãi thuế, điều các đại biểu hướng tới là chính sách phải thực sự đi vào cuộc sống, giúp doanh nghiệp giảm bớt khó khăn, có thêm nguồn lực để phát triển.

Giải trình, làm rõ những vấn đề mà các đại biểu quan tâm về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, mục tiêu của dự luật không phải hỗ trợ doanh nghiệp tràn lan, mà là tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển. Các tiêu chí cụ thể sẽ được Chính phủ quy định theo từng ngành, lĩnh vực.

Với tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa thì đây là mức trần chung trong Luật; Chính phủ sẽ quy định cụ thể theo từng ngành, lĩnh vực. Về đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu, Bộ trưởng cho biết chính sách nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp mới có thời gian thích ứng, đứng vững và phát triển, đồng thời khuyến khích hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp. 

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh: "Hỗ trợ ba năm kể từ khi có thu nhập hay ba năm kể từ khi có giấy phép, thì kết cấu Luật đang quy định từ khi doanh nghiệp có giấy phép hoạt động. Đây là việc kế thừa quy định tại Nghị quyết số 198 của Quốc hội ban hành năm 2025. "Vạn sự khởi đầu nan", khi mới bắt đầu doanh nghiệp rất khó khăn thì chúng ta có thời hạn 3 năm để doanh nghiệp thích ứng, tồn tại và phát triển. Chính sách cũng nhằm khuyến khích doanh nghiệp phải phát triển".