Đề xuất siết liêm chính học thuật, đưa AI vào giảng dạy đại học

Đề xuất siết liêm chính học thuật, đưa AI vào giảng dạy đại học

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Thông tư quy định việc ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học (GDĐH), lấy ý kiến rộng rãi nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực này.

Dự thảo được xây dựng với mục tiêu tạo khung pháp lý thống nhất cho việc triển khai công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ liên quan trong toàn bộ hoạt động của cơ sở GDĐH, từ đào tạo, kiểm tra, đánh giá đến nghiên cứu khoa học và quản trị.

AI là công cụ hỗ trợ, không thay thế giảng viên

Theo dự thảo, các cơ sở GDĐH được chủ động lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp với chiến lược phát triển và điều kiện thực tế, song việc triển khai phải được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm liêm chính học thuật.

Trong hoạt động đào tạo, công nghệ số và AI có thể được ứng dụng linh hoạt thông qua nhiều mô hình như đào tạo trực tuyến, kết hợp trực tiếp - trực tuyến hoặc cá thể hóa việc học dựa trên dữ liệu. Các công cụ này hỗ trợ giảng dạy, quản lý quá trình học tập, theo dõi tiến độ và kết quả của người học, đồng thời cung cấp dữ liệu để cải tiến chương trình.

Tuy nhiên, dự thảo nhấn mạnh AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế giảng viên. Việc sử dụng phải bảo đảm minh bạch, có thể giải trình, không làm sai lệch kết quả học tập và tuân thủ các nguyên tắc liêm chính học thuật.

Kiểm tra, đánh giá phải minh bạch và có thể truy vết

Trong kiểm tra, đánh giá, cơ sở GDĐH được phép ứng dụng công nghệ và AI nhưng phải bảo đảm tính chính xác, khách quan, công bằng và phù hợp với chuẩn đầu ra.

Các nội dung có thể ứng dụng công nghệ bao gồm xây dựng ngân hàng câu hỏi, tổ chức thi, chấm điểm, giám sát thi, phân tích kết quả và lưu trữ dữ liệu. Dự thảo yêu cầu phải xác thực danh tính người học, kiểm soát quá trình thi, bảo đảm tính toàn vẹn và khả năng truy vết dữ liệu.

Đồng thời, các quy định, tiêu chí đánh giá phải được công khai, đi kèm cơ chế giải trình và phúc tra rõ ràng.

Siết chặt liêm chính học thuật trong môi trường số

Một điểm đáng chú ý là dự thảo dành riêng quy định về liêm chính học thuật khi ứng dụng công nghệ. Theo đó, mọi hoạt động đào tạo, kiểm tra, đánh giá và nghiên cứu phải bảo đảm trung thực, minh bạch, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và phản ánh đúng năng lực của người học.

Dự thảo cũng chỉ rõ các hành vi vi phạm như sử dụng AI để gian lận, đạo văn, giả mạo dữ liệu, nhờ người khác làm bài hoặc không công bố việc sử dụng công nghệ khi có yêu cầu.

Các cơ sở GDĐH phải xây dựng quy định nội bộ, thiết lập cơ chế giám sát, xử lý vi phạm và ứng dụng công nghệ để phát hiện gian lận, đồng thời tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức về liêm chính học thuật.

Lấy dữ liệu làm nền tảng quản trị

Trong quản trị đại học, dự thảo yêu cầu ứng dụng công nghệ theo hướng lấy dữ liệu làm trung tâm, phục vụ điều hành và ra quyết định. Các cơ sở GDĐH cần xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ, có khả năng liên thông, chia sẻ và bảo đảm an toàn, bảo mật.

Bên cạnh đó, việc phát triển hạ tầng số, nâng cao năng lực số và năng lực AI cho đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý và người học cũng được đặt ra như một yêu cầu bắt buộc.

Theo Bộ GD&ĐT, sau khi được ban hành, Thông tư sẽ là cơ sở quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục đại học theo hướng hiệu quả, có trách nhiệm, đồng thời tăng cường kiểm soát chất lượng và bảo đảm liêm chính học thuật trong môi trường số.