Đề xuất thi lớp 10 với hai môn để giảm áp lực, ưu tiên trường gần nhà

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) vừa công bố dự thảo thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông để lấy ý kiến rộng rãi. Dự thảo đáng chú ý với định hướng giảm áp lực thi cử, bảo đảm quyền học tập và tạo điều kiện để học sinh được học tại trường gần nhà.

Trao đổi về nội dung này, ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học, Bộ GDĐT, cho biết dự thảo kế thừa các quy định hiện hành, đồng thời cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 71 về phát triển giáo dục và đào tạo.

Giảm áp lực thi tuyển vào lớp 10

Theo ông Thái Văn Tài, tên gọi "tiếp nhận học sinh đầu cấp" thể hiện tinh thần chủ động chuẩn bị các điều kiện để đón nhận học sinh trong độ tuổi đi học, thay vì tạo ra những áp lực không cần thiết từ các kỳ thi.

Cơ quan quản lý địa phương cần điều tra số trẻ trong độ tuổi, dự báo quy mô trường lớp, từ đó chuẩn bị cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên. Mục tiêu là bảo đảm khi trẻ đến tuổi đi học, nhà trường có đủ điều kiện tiếp nhận.

Đối với giáo dục trung học phổ thông, ông Tài cho biết trong một năm qua, tỷ lệ học sinh sau lớp 9 được vào học lớp 10 đã tăng từ 75% lên hơn 80%. Một số địa phương đạt tỷ lệ 95%, thậm chí 97%.

Theo định hướng phổ cập giáo dục trung học phổ thông, tỷ lệ học sinh được tiếp tục học lớp 10 sẽ tăng trong thời gian tới. Khi đó, nhiều địa phương có thể áp dụng phương thức xét tuyển học bạ, không cần tổ chức thi tuyển.

Với những địa phương vẫn phải tổ chức thi tuyển vào lớp 10, dự thảo đề xuất giảm số môn thi xuống còn hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn.

Lý giải đề xuất này, ông Tài cho biết số học sinh phải tham gia thi tuyển dự kiến giảm khi nhiều địa phương chuyển sang xét tuyển. Việc giảm môn thi cũng nhằm thực hiện chủ trương không dùng các kỳ thi để tước đi cơ hội học tập của học sinh, đồng thời giảm áp lực, nhất là ở kỳ thi tuyển sinh lớp 10.

Theo ông Tài, địa phương có thể lựa chọn xét tuyển, kết hợp thi tuyển với xét tuyển hoặc thi tuyển, tùy điều kiện thực tế. Tuy nhiên, việc lựa chọn phương thức cần được cân nhắc kỹ để giảm áp lực thi cử và bảo đảm quyền học tập của học sinh.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học cũng nhấn mạnh yêu cầu giáo dục toàn diện. Nếu quá chú trọng tổ chức kỳ thi và quy định nhiều môn thi, học sinh có thể có xu hướng tập trung học những môn được dùng để tuyển sinh, ảnh hưởng đến việc phát triển năng lực và định hướng nghề nghiệp.

Việc giảm môn thi được kỳ vọng giúp học sinh nhìn nhận quá trình học tập là cơ hội phát hiện, phát triển năng lực bản thân, thay vì coi kỳ thi là mục tiêu cuối cùng.

Bảo đảm học sinh được học trường gần nhà

Một nội dung đáng chú ý khác của dự thảo là nguyên tắc bảo đảm học sinh được học tại trường gần nhà, không phân biệt địa giới hành chính.

Theo ông Thái Văn Tài, khi triển khai kế hoạch tuyển sinh, UBND cấp tỉnh, thành phố sẽ ban hành kế hoạch tổng thể. Trên cơ sở đó, UBND cấp xã, phường điều phối cơ sở vật chất và khả năng tiếp nhận của từng trường; các cơ sở giáo dục xây dựng kế hoạch tuyển sinh phù hợp.

Việc tổ chức tuyển sinh cần căn cứ vào điều kiện thực tế, bảo đảm học sinh trong độ tuổi được tiếp cận giáo dục, đồng thời sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên.

Ông Tài lưu ý, sau quá trình sắp xếp, sáp nhập các cơ sở giáo dục, một số trường có nhiều phân hiệu. Vì vậy, khi xây dựng kế hoạch tuyển sinh, các trường phải bảo đảm sự thống nhất về kế hoạch giáo dục, cam kết chất lượng và các điều kiện dạy học giữa các phân hiệu.

Theo ông, cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên tại các phân hiệu cần được bảo đảm tương đương, tránh hình thành tâm lý phân biệt giữa nơi được xem là có chất lượng tốt và nơi chưa được đánh giá cao.

Đây cũng là một trong những mục tiêu của dự thảo nhằm từng bước thu hẹp chênh lệch chất lượng giáo dục giữa các cơ sở, tạo cơ hội học tập công bằng hơn cho học sinh.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học đề nghị các nhà trường nghiên cứu kỹ dự thảo, chủ động tham mưu và truyền thông để phụ huynh hiểu đúng tinh thần của quy định. Việc tiếp nhận học sinh đầu cấp cần hướng tới bảo đảm quyền học tập, giảm áp lực tuyển sinh và tạo điều kiện để mọi học sinh được học tập trong môi trường có chất lượng.