Đề xuất ưu tiên nguồn lực ngân sách cho chính sách tiền lương

Chiều nay (22/8), Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Liên quan đến việc thể chế hóa chính sách tiền lương và an sinh xã hội trong các quy định về thu, chi ngân sách, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (đoàn Quảng Trị) cho biết, Nghị quyết 27 của Trung ương xác định mục tiêu cải cách chính sách tiền lương nhằm bảo đảm cán bộ, công chức, viên chức sống được bằng lương.

Tuy nhiên, việc cụ thể hóa nguyên tắc này trong dự thảo luật vẫn còn một số điểm chưa đồng bộ. Cụ thể, Điều 9 của dự thảo Luật quy định danh mục các lĩnh vực ưu tiên bố trí ngân sách nhưng chưa thể chế hóa nguyên tắc ưu tiên nguồn lực cho chính sách tiền lương.

Trong khi đó, khoản 2 Điều 70 xếp việc bổ sung nguồn cải cách tiền lương ở thứ tự ưu tiên thứ ba khi phân bổ nguồn tăng thu, sau ưu tiên giảm bội chi và bổ sung quỹ dự phòng tài chính. Điều 62 cũng chỉ coi chi lương và các khoản có tính chất tiền lương là khoản "tạm cấp ngân sách cho các nhiệm vụ chi không thể trì hoãn".

"Đây là nguyên tắc mang tính giải pháp tình huống hơn là nguyên tắc quản lý ngân sách một cách chủ động", đại biểu nhận định", ông Vũ nêu quan điểm.

Với mức lương cơ sở hiện nay là 2,53 triệu đồng/tháng, đại biểu cho biết công chức loại A1 bậc 1 (áp dụng đối với người có trình độ đại học) có mức lương khởi điểm khoảng 5,92 triệu đồng/tháng. Ở khu vực tư nhân mức lương tối thiểu vùng hiện dao động từ 3,7-5,31 triệu đồng/tháng.

Theo ông Vũ, những con số này cho thấy thu nhập tối thiểu của người lao động ở cả khu vực công và khu vực tư đều đang chịu áp lực lớn, đặc biệt tại các đô thị lớn.

"Từ đó, tôi đề nghị Quốc hội xem xét bổ sung vào khoản 7 Điều 9 dự thảo Luật nguyên tắc ưu tiên cân đối, bố trí nguồn lực ngân sách cho chính sách tiền lương khu vực công; đồng thời nghiên cứu sửa đổi chính sách tiền lương đối với khu vực tư trong Bộ luật Lao động. Đảm bảo cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đủ sống bằng chính đồng lương của mình, hài hòa với yêu cầu phát triển bền vững", đại biểu Nguyễn Khánh Vũ cho biết.

Bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm

Nói về hiệu quả của các dự án đầu tư công, đại biểu Nguyễn Thành Trung (đoàn Lào Cai) đánh giá, nhìn vào thực tế các năm qua, chúng ta không khỏi băn khoăn trước nghịch lý là quy trình thủ tục phê duyệt dự án ngày càng chặt chẽ, nhưng hiệu quả đầu tư công vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Hệ số đánh giá hiệu quả sử dụng vốn ICOR giai đoạn 2021-2025 vẫn cao, mặc dù cũng đã giảm so với các giai đoạn trước.

“Phải chăng, ngoài các nguyên nhân đã được Chính phủ nhận định thì còn có một nguyên nhân khác, đó là hệ thống pháp luật hiện hành đang quá tập trung vào kiểm soát đầu vào và sự tuân thủ quy trình mà chưa chú trọng tới kiểm soát kết quả đầu ra và hiệu quả thực tế”, ông Trung nêu quan điểm.

Theo đại biểu đoàn Lào Cai, một dự án giải ngân đúng tiến độ, hồ sơ thanh quyết toán đầy đủ theo quy định nhưng công trình đó đắp chiếu, không phát huy hiệu quả kinh tế - xã hội thì về mặt thủ tục là đúng pháp luật, nhưng về mặt kinh tế là chưa tối ưu hiệu quả sử dụng ngân sách và gây lãng phí nguồn lực.

Ngược lại, người đứng đầu dám nghĩ, dám làm, muốn linh hoạt điều chỉnh để công trình hoàn thành sớm hơn, mang lại nhiều lợi ích hơn thì luôn phải đối mặt với rủi ro pháp lý do vượt rào thủ tục.

“Chính tư duy quản trị cũ này đã tạo ra một lực cản vô hình, đẩy đội ngũ cán bộ thực thi vào trạng thái an toàn và cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng ách tắc giải ngân vốn đầu tư công”, đại biểu đoàn Lào Cai nêu quan điểm.

Từ các phân tích trên, đại biểu cho rằng cần chuyển dịch toàn diện sang quản lý ngân sách và đầu tư dựa trên kết quả thực tế. Đưa nguyên tắc hiệu quả kinh tế - xã hội làm thước đo để phân bổ và đánh giá nguồn lực.

Việc giao vốn không thể dựa vào các danh mục cơ học hay cơ chế "xin - cho", mà phải dựa trên báo cáo đánh giá tác động kinh tế - xã hội định lượng trước khi phê duyệt. Cần ưu tiên bố trí vốn cho những dự án có hiệu quả kinh tế - xã hội, giải quyết được nhiều điểm nghẽn hạ tầng. Ngoài ra là cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu gắn liền với cơ chế bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm.

Bên cạnh đó, cần xác định rõ người đứng đầu cơ quan chủ quản, chủ đầu tư không chỉ chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của hồ sơ mà còn phải chịu trách nhiệm về tính hiệu quả thực tế của công trình sau khi công trình đưa vào vận hành.

“Luật phải thiết kế một cơ chế an toàn nếu người đứng đầu chứng minh được việc điều chỉnh quy trình là vì lợi ích của dự án, không có động cơ vụ lợi hay tham nhũng, mang lại hiệu quả cho Nhà nước thì cần được miễn trừ trách nhiệm pháp lý đối với các vi phạm thủ tục hành chính thông thường”, ông Trung đề xuất.