Điện Biên: Bảo vệ rừng, phòng chống cháy rừng "từ sớm, từ xa"

Chủ động phòng ngừa, hạn chế nguy cơ cháy rừng

Toàn tỉnh Điện Biên hiện có 434.647ha rừng, tăng hơn 8.200ha so với năm 2024; tỷ lệ che phủ rừng đạt 45,52%. Diện tích rừng lớn, áp lực trong công tác quản lý, bảo vệ và PCCCR ngày càng cao, nhất là vào mùa khô khi thời tiết nắng nóng, hanh khô kéo dài.

Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Điện Biên, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong mùa khô. Ngay từ đầu năm 2026, các phương án đã được xây dựng cụ thể theo từng cấp độ cảnh báo cháy rừng.

Tại các địa bàn trọng điểm như Mường Nhé, Mường Chà, Tủa Chùa, Tuần Giáo, lực lượng lực lượng kiểm lâm cùng chính quyền cơ sở đã thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm soát, nắm tình hình ngay từ cơ sở. Các chốt bảo vệ rừng được duy trì hoạt động liên tục, đặc biệt trong thời điểm nắng nóng kéo dài.

Trong quý I, lực lượng chức năng, chính quyền địa phương và các chủ rừng đã tổ chức 1.276 lượt tuần tra rừng với sự tham gia của gần 6.000 lượt người, tập trung tại khu vực có nguy cơ cao xảy ra cháy rừng, phá rừng, khai thác lâm sản trái phép, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý rừng ngay từ cơ sở.

Công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm. Trong 3 tháng đầu năm, toàn tỉnh đã tổ chức 128 buổi tuyên truyền với hơn 7.500 lượt người tham gia; tổ chức ký cam kết bảo vệ rừng cho gần 7.000 người dân.

Công tác dự báo, cảnh báo cháy rừng được duy trì thường xuyên. Lực lượng kiểm lâm chủ động cập nhật thông tin khí tượng, theo dõi hệ thống cảnh báo cháy rừng để kịp thời thông báo cấp dự báo cháy đến các địa phương, đơn vị và chủ rừng, từ đó triển khai biện pháp phòng ngừa hiệu quả từ sớm, từ xa.

Trao đổi với phóng viên, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Điện Biên Lò Thị Thi, cho biết: “Ngay từ đầu năm, chúng tôi đã xác định công tác PCCCR là nhiệm vụ trọng tâm. Chi cục đã chỉ đạo các Hạt Kiểm lâm bám sát địa bàn, phối hợp chặt chẽ với chính quyền cơ sở và các chủ rừng để triển khai đồng bộ giải pháp PCCCR. Tinh thần là chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, không để xảy ra cháy lớn, hạn chế thấp nhất thiệt hại”.

Phát huy vai trò cộng đồng trong giữ rừng

Trong 3 tháng đầu năm, thời tiết nắng nóng, khô hanh kéo dài, qua hệ thống cảnh báo cháy rừng từ ảnh vệ tinh đã phát hiện 2.534 điểm nghi cháy. Qua kiểm tra, xác minh đã có 13 vụ cháy lan vào rừng, gây thiệt hại 4ha rừng.

Trước diễn biến thời tiết phức tạp, khó lường, tỉnh Điện Biên xác định tiếp tục triển khai đồng bộ, linh hoạt các giải pháp PCCCR phù hợp từng địa bàn. Trọng tâm là nâng cao ý thức người dân, kiểm soát chặt việc sử dụng lửa trong và gần rừng, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát, cảnh báo cháy.

Bên cạnh sự vào cuộc của lực lượng chức năng, vai trò của người dân địa phương được xác định là yếu tố then chốt trong công tác bảo vệ rừng.

Tại nhiều thôn bản, các tổ đội bảo vệ rừng cộng đồng được thành lập và duy trì hoạt động hiệu quả. Người dân không chỉ tham gia tuần tra mà còn kịp thời phát hiện, báo cáo các hành vi vi phạm liên quan đến rừng.

Ông Lò Văn Giáp, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Mường Nhé cho biết: “Đơn vị được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ diện tích rừng tại 4 xã: Nậm Kè, Mường Toong, Mường Nhé và Sín Thầu. Khó khăn lớn nhất hiện nay là tập quán canh tác làm nương của người dân. Nếu không hướng dẫn kỹ, việc đốt nương rất dễ gây cháy lan vào rừng. Vì vậy, chúng tôi tăng cường xuống cơ sở, vừa tuyên truyền, vừa hướng dẫn người dân quy trình đốt nương an toàn, có kiểm soát”.

“Rừng là nguồn sống của chúng tôi, nên ai cũng có ý thức bảo vệ. Khi phát hiện có dấu hiệu cháy hoặc người lạ vào rừng, chúng tôi báo ngay cho kiểm lâm”, anh Vàng A Chư, người dân xã Mường Toong chia sẻ.

Cùng với đó, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã góp phần nâng cao thu nhập, tạo động lực để người dân gắn bó hơn với rừng. Nhiều hộ gia đình coi việc giữ rừng là trách nhiệm và cũng là quyền lợi của mình.

Gắn bảo vệ rừng với phát triển bền vững

Xác định việc bảo vệ rừng không chỉ nhằm ngăn chặn cháy rừng hay khai thác trái phép, mà còn hướng tới mục tiêu phát triển bền vững lâu dài. Tại cuộc họp đánh giá công tác quản lý, bảo vệ rừng và PCCCR quý I/2026, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Điện Biên Lò Văn Cương yêu cầu các địa phương, cơ quan chức năng tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức, huy động người dân tham gia bảo vệ rừng; tăng cường kiểm tra thực địa, kịp thời nhận diện nguy cơ cháy, chủ động phương án phòng ngừa và thống nhất chỉ huy khi xảy ra sự cố. Đồng thời, chú trọng tập huấn, xây dựng phương án ứng phó, vận động người dân tạm dừng đốt nương trong thời điểm nắng nóng, nguy cơ cao; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh yêu cầu duy trì trực 24/24 giờ, triển khai hiệu quả phương châm “4 tại chỗ”, bảo đảm an toàn cho lực lượng chữa cháy; đồng thời đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp, khuyến khích chuyển đổi cây trồng giá trị cao, từng bước chấm dứt đốt nương, góp phần bảo vệ rừng và phát triển bền vững.

Những năm gần đây, tỉnh đã đẩy mạnh giao khoán rừng cho cộng đồng, kết hợp phát triển sinh kế dưới tán rừng như trồng dược liệu, nuôi ong, phát triển du lịch sinh thái… Qua đó vừa bảo vệ rừng, vừa nâng cao đời sống người dân.

Ông Đặng Thành Huy, Bí thư Đảng ủy xã Sín Thầu cho biết: “Chúng tôi xác định bảo vệ rừng phải bắt đầu từ nhận thức của người dân. Khi người dân thấy được lợi ích từ rừng, họ sẽ tự giác tham gia bảo vệ”.

Khi ánh chiều buông xuống trên những cánh rừng đại ngàn, từng tốp kiểm lâm và người dân vẫn lặng lẽ tuần tra. Những bước chân ấy không chỉ giữ màu xanh cho rừng hôm nay, mà còn bảo vệ tương lai cho thế hệ mai sau.

“Bảo vệ rừng từ sớm, từ xa” – không chỉ là khẩu hiệu, mà đang trở thành hành động cụ thể, lan tỏa trong từng bản làng, góp phần giữ vững màu xanh bền vững trên đất Điện Biên.