Diễn biến cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên giữa Nga, Ukraine và Mỹ

Phái đoàn cấp cao của Nga, Ukraine và Mỹ đã tiến hành cuộc gặp trực tiếp đầu tiên tại Abu Dhabi, ngày 23/1/2026 (Ảnh: EPA)

Mục tiêu cốt lõi của cuộc đàm phán nhằm thảo luận kế hoạch hòa bình mới do chính quyền Tổng thống Donald Trump thúc đẩy, với mục tiêu chấm dứt cuộc xung đột kéo dài gần 4 năm tại Ukraine. Đây được xem là bước đi ngoại giao quan trọng nhất kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn vào Ukraine, trong bối cảnh các nỗ lực trung gian quốc tế đang được đẩy mạnh.

Cuộc gặp diễn ra trong hai ngày 23 - 24/1, dưới sự hỗ trợ của UAE, quốc gia đang nổi lên như một trung tâm trung gian ngoại giao ở Trung Đông. Bộ Ngoại giao UAE nhấn mạnh các cuộc thảo luận là "một phần trong những nỗ lực liên tục nhằm thúc đẩy đối thoại và tìm kiếm các giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng".

Kế hoạch hòa bình của Mỹ và những tranh cãi

Theo các nguồn tin ngoại giao, Mỹ là bên khởi thảo kế hoạch hòa bình ban đầu, song đề xuất này từng vấp phải chỉ trích mạnh mẽ từ Kiev và một số nước Tây Âu vì bị cho là nghiêng về lập trường của Nga. Trong khi đó, các phiên bản điều chỉnh sau đó lại khiến Moscow không hài lòng, đặc biệt là ý tưởng triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình châu Âu tại Ukraine sau xung đột.

Phát biểu trước thềm cuộc gặp, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhấn mạnh rằng vấn đề lãnh thổ vẫn là trở ngại then chốt trong tiến trình đàm phán, khi Nga kiên quyết yêu cầu Ukraine rút toàn bộ lực lượng khỏi vùng Donbass ở miền Đông - khu vực đang tranh chấp quyết liệt.

Sau ngày làm việc đầu tiên, Trưởng đoàn đàm phán Ukraine, Bộ trưởng Quốc phòng Rustem Umerov, cho biết trên mạng xã hội rằng các cuộc thảo luận tập trung vào "những tham số nhằm chấm dứt cuộc chiến của Nga và logic tiếp theo của tiến trình đàm phán", đồng thời xác nhận các cuộc gặp sẽ tiếp tục trong ngày 24/1.

Cuộc đàm phán tại Abu Dhabi diễn ra trong bối cảnh tình hình nhân đạo tại Ukraine tiếp tục xấu đi. Tại thủ đô Kiev, hàng nghìn người dân đang phải sống trong cảnh thiếu điện và sưởi ấm giữa thời tiết giá rét dưới 0 độ C, sau các đợt không kích của Nga nhằm vào hạ tầng năng lượng từ đầu mùa đông. Liên minh châu Âu (EU) đã phải khẩn cấp viện trợ hàng trăm máy phát điện và cáo buộc Moscow "cố tình tước đi quyền được sưởi ấm của dân thường".

Donbass - "nút thắt" khó tháo gỡ

Mặc dù các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc xung đột nghiêm trọng nhất ở châu Âu kể từ Chiến tranh thế giới thứ hai đang có dấu hiệu tăng tốc, song Moscow và Kiev vẫn rơi vào thế bế tắc sâu sắc liên quan đến vấn đề lãnh thổ.

Chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc gặp tại Điện Kremlin với Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và ông Jared Kushner (con rể Tổng thống Trump) ngày 22/1, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tái khẳng định lập trường cứng rắn của Nga. "Lập trường của Nga là rõ ràng: Ukraine và lực lượng vũ trang Ukraine phải rời khỏi lãnh thổ Donbass. Đây là một điều kiện hết sức quan trọng", ông Peskov tuyên bố.

Hiện Ukraine vẫn kiểm soát khoảng 20% khu vực Donbass, song Kiev kiên quyết bác bỏ yêu cầu rút quân, cho rằng điều này đồng nghĩa với việc chấp nhận mất chủ quyền lãnh thổ.

Tổng thống Zelensky nhấn mạnh rằng số phận của các vùng lãnh thổ phía Đông là một trong những vấn đề còn tồn tại lớn nhất trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp cho cuộc chiến đã cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người, khiến hàng triệu người phải rời bỏ nhà cửa và tàn phá nặng nề khu vực công nghiệp trọng điểm của Ukraine.

"Donbass là vấn đề then chốt", ông Zelensky nói với báo giới ngày 23/1, đồng thời cho biết ông và Tổng thống Trump đã đạt được một số hiểu biết chung về các bảo đảm an ninh cho Ukraine trong giai đoạn hậu xung đột, bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos (Thụy Sĩ).

Tuy vậy, ông cũng thận trọng nhận định: "Để chiến tranh kết thúc, không chỉ Ukraine mong muốn hòa bình và an ninh toàn diện, mà điều tương tự cũng cần phải xuất hiện từ phía Nga".