Điện hóa mở rộng nhanh chóng
Trong nhiều thập kỷ, tăng trưởng kinh tế gắn liền với việc mở rộng khai thác và sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Nhưng hiện nay, xu hướng điện hóa đang làm thay đổi cấu trúc tiêu thụ năng lượng. Từ phương tiện giao thông, thiết bị gia dụng đến các dây chuyền sản xuất công nghiệp, ngày càng nhiều hoạt động chuyển sang sử dụng điện. Điều này không chỉ làm gia tăng nhu cầu điện mà còn đặt ra yêu cầu đầu tư lớn hơn cho nguồn cung và hệ thống hạ tầng.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu điện của Ấn Độ được dự báo tăng hơn 6% mỗi năm từ nay đến năm 2030. Điện hiện chiếm khoảng 23% tổng tiêu thụ năng lượng toàn cầu. Trong khi Thổ Nhĩ Kỳ đề xuất nâng tỷ lệ này lên 35% vào năm 2035.
Giá pin lithium-ion đã giảm 90% so với mức 1.100 USD vào năm 2010. Riêng pin dành cho xe điện đã có giá dưới 100 USD/kWh, tạo điều kiện thúc đẩy xe điện và các ứng dụng lưu trữ năng lượng.
Những con số này cho thấy điện hóa đang mở rộng nhanh chóng, nhưng tốc độ chuyển đổi và khả năng đáp ứng nhu cầu lại rất khác nhau giữa các nền kinh tế. Đây cũng là yếu tố đang tạo ra những cơ hội đầu tư và lợi thế cạnh tranh mới.

Nhu cầu điện của Ấn Độ được dự báo tăng hơn 6% mỗi năm từ nay đến năm 2030 - Ảnh chụp màn hình
Điện hóa mở ra những thị trường kinh doanh mới
Từ xe điện, pin lưu trữ đến hệ thống cung cấp điện cho công nghiệp, quá trình điện hóa đang mở rộng không gian kinh doanh cho nhiều ngành công nghiệp. Đặc biệt, các nền kinh tế đang phát triển có cơ hội đẩy nhanh quá trình chuyển đổi, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu.
Một trong những động lực quan trọng thúc đẩy điện hóa là lợi ích kinh tế. Khi công nghệ pin ngày càng rẻ, xe điện không chỉ dễ tiếp cận hơn với người tiêu dùng mà còn giúp giảm đáng kể chi phí vận hành. Đây là yếu tố đặc biệt có ý nghĩa với những quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu xăng dầu.
Ông Kingsmill Bond - Chuyên gia chiến lược năng lượng, Tổ chức Nghiên cứu Ember cho biết: "Xăng rất đắt, dầu diesel thậm chí còn đắt hơn, đặc biệt trong bối cảnh eo biển Hormuz bị phong tỏa. Chi phí sử dụng điện cho mỗi km di chuyển thấp hơn từ 3 đến 4 lần so với xăng. Nếu sạc xe qua đêm, chi phí thậm chí có thể thấp hơn tới 10 lần".
Lợi thế này đang thúc đẩy quá trình điện hóa diễn ra nhanh hơn tại nhiều nền kinh tế mới nổi. Ấn Độ là một ví dụ đáng chú ý: xe điện đang ngày càng phổ biến trong hoạt động giao thông, từ ô tô cá nhân đến phương tiện vận tải ba bánh.
Đáng chú ý, quá trình chuyển đổi không chỉ diễn ra ở giao thông. Điện đang dần thay thế các nguồn năng lượng truyền thống trong hoạt động sản xuất và sinh hoạt. Điều này tạo thêm nhu cầu đối với thiết bị điện, hạ tầng truyền tải, hệ thống lưu trữ và các công nghệ sử dụng điện hiệu quả.
Tốc độ chuyển đổi cũng đang làm thay đổi tương quan giữa các nền kinh tế. Những quốc gia có khả năng mở rộng hạ tầng và ứng dụng công nghệ mới có thể rút ngắn khoảng cách với các nền kinh tế phát triển.
Ông Kingsmill Bond - Chuyên gia chiến lược năng lượng, Tổ chức Nghiên cứu Ember nêu ý kiến: "Tại Đức, điện chiếm khoảng 22% tổng nhu cầu năng lượng cuối cùng. Ở Ấn Độ, tỷ lệ này là 20%. Như vậy, Ấn Độ chỉ còn đứng sau Đức một khoảng cách nhỏ. Tôi tin rằng Ấn Độ sẽ vượt Đức về mức độ điện hóa trước khi thập kỷ này kết thúc".
Sự dịch chuyển này cho thấy lợi thế trong cuộc đua kinh tế tương lai không chỉ nằm ở quy mô sản xuất hay nguồn lao động, mà còn ở khả năng tiếp cận năng lượng và ứng dụng điện trong toàn bộ nền kinh tế. Với các doanh nghiệp, đây vừa là cơ hội mở rộng thị trường, vừa là động lực thúc đẩy đầu tư vào công nghệ và hạ tầng mới.

Năng lượng tái tạo đang phát triển nhanh - Ảnh minh họa
Điện sạch và áp lực chi phí
Năng lượng tái tạo đang phát triển nhanh, nhưng điều đó chưa đồng nghĩa các nền kinh tế có thể sớm từ bỏ than và khí đốt. Khi nhu cầu điện tăng mạnh, bài toán bảo đảm nguồn cung ổn định với chi phí hợp lý đang trở thành thách thức lớn đối với cả những nền kinh tế phát triển.
Châu Âu là ví dụ cho thấy tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo chưa chắc đã giúp người dân và doanh nghiệp được hưởng mức giá điện thấp hơn. Dù năng lượng tái tạo đã đáp ứng khoảng một nửa nhu cầu tiêu thụ điện của Liên minh châu Âu, giá điện vẫn chịu tác động từ nhiều yếu tố khác, trong đó có giá khí đốt, chi phí vận hành lưới điện và thuế. Điều này đặt ra một vấn đề quan trọng đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Điện không chỉ cần sạch mà còn phải có giá thành phù hợp để duy trì hoạt động sản xuất, thu hút đầu tư và kiểm soát chi phí.
Tại các nền kinh tế đang phát triển, thách thức còn lớn hơn khi nhu cầu điện tăng nhanh trong lúc hạ tầng chưa theo kịp. Ấn Độ là một ví dụ điển hình. Dù đang mở rộng mạnh công suất điện mặt trời, nước này vẫn tiếp tục xây dựng các nhà máy nhiệt điện than. Hiện than vẫn chiếm gần 70% sản lượng điện của Ấn Độ.
Nguyên nhân nằm ở đặc điểm cung ứng của từng nguồn điện. Điện mặt trời phụ thuộc vào ánh nắng, trong khi nhu cầu sử dụng điện vẫn duy trì cả ban đêm. Các hệ thống pin lưu trữ có thể hỗ trợ cân bằng cung cầu, nhưng việc mở rộng vẫn cần thêm nguyên liệu, cơ sở sản xuất pin và hạ tầng truyền tải.
Ông Abhishek Nath - Chuyên gia nghiên cứu năng lượng nhận định: "Chúng ta không nên chỉ nghĩ đến năng lượng tái tạo hay than đá như hai lựa chọn đối lập. Cần tính đến việc năng lượng tái tạo có thể cung cấp tối đa lượng điện cho lưới truyền tải, đồng thời than đá vẫn đảm nhiệm vai trò cung cấp nguồn điện nền".
Vì vậy, thách thức không chỉ là xây dựng thêm các nhà máy điện sạch, mà còn phải đầu tư đồng bộ vào hệ thống truyền tải, lưu trữ và điều phối nguồn điện. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn lớn, thời gian triển khai dài và chính sách ổn định. Khả năng giải quyết bài toán này sẽ quyết định chi phí năng lượng cũng như sức cạnh tranh của mỗi nền kinh tế trong dài hạn.
Cuộc đua điện hóa đang mở ra những thị trường kinh doanh mới, từ phương tiện giao thông, công nghệ pin đến hạ tầng năng lượng. Tuy nhiên, tốc độ chuyển đổi sẽ phụ thuộc không chỉ vào công nghệ mà còn vào khả năng huy động vốn, phát triển lưới điện và bảo đảm nguồn cung với giá thành cạnh tranh. Trong cuộc đua này, những nền kinh tế giải quyết tốt bài toán năng lượng sẽ có thêm lợi thế trong thu hút đầu tư và duy trì sức cạnh tranh dài hạn.
Bình luận (0)