Độc đáo Nghi lễ cầu mùa mừng Tết Độc lập tại Hà Nội

Tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Đoài Phương, Hà Nội), đông đảo du khách thập phương đã được hòa mình vào không gian văn hóa tâm linh rực rỡ sắc màu qua trích đoạn Nghi lễ cầu mùa của dân tộc Nùng đến từ xóm Cao Chương, xã Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng. Đây là một trong những hoạt động trọng tâm thuộc chuỗi chương trình "Chợ phiên vùng cao vui Tết độc lập".

Trong đời sống tín ngưỡng truyền thống của người Nùng tỉnh Cao Bằng, Nghi lễ cầu mùa (thường diễn ra vào ngày "đắp nọi" – ngày cuối cùng của tháng Giêng âm lịch hằng năm) là sự kiện trọng đại trước khi bước vào vụ cấy mới. Nghi lễ là dịp để dân bản tạ ơn Thần Nông, Thổ Công và chư vị thần linh đã che chở, đồng thời cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, vật nuôi phát triển, bản làng an bình, no ấm.

Tại không gian miếu làng Nùng ở Đồng Mô, nghi lễ được tái hiện trang trọng và chuẩn mực dưới sự chủ trì của Chủ lễ – Thầy pựt Nông Văn Long cùng hai thầy phụ (Nông Thị Luyến, Triệu Bích Phượng) và đông đảo bà con dân bản xóm Cao Chương.

Phần Lễ diễn ra thiêng liêng với chuỗi nghi thức cổ truyền đậm chất tâm linh. Đáng chú ý là màn "Sát ví" (Tẩy uế) đầy ấn tượng: sau khi thực hiện nghi thức Cấm thế để làm phép bảo vệ bản thân, Thầy pựt dùng lá bưởi vẫy nước phép rồi thả thanh sắt nung đỏ vào nồi nước lá đun sôi; làn hơi nóng kèm hương thơm lan tỏa giúp xua đuổi vận khí xấu và thanh lọc toàn bộ không gian cùng đồ hành lễ.

Tiếp đó, nghi thức Xin Thén (Xin âm dương) được tiến hành khi Thầy pựt dâng hương rượu báo cáo thần linh; hình ảnh hai mặt quẻ cùng ngửa báo hiệu một vụ mùa đại cát đại lợi, thuận buồm xuôi gió. Chuỗi nghi lễ khép lại đầy uy nghi với phần Khai quang và Quản binh mạ – nghi thức "mở mắt, mở tai, mở miệng" cho các vật dụng hành lễ, kết hợp cùng động tác phất cờ quạt phát lệnh triệu thỉnh chư vị thần linh Mường Trời về chứng giám.

Trong không gian trang nghiêm, bài văn khấn cổ truyền cất lên đầy chất thơ, tái hiện trọn vẹn chu kỳ nông nghiệp từ dọn cỏ, gieo mạ, cấy lúa, lúa trổ bông, đến ngày lúa chín vàng đồng và gặt hái, đồ xôi, nấu rượu mới dâng thần linh.

Ngay sau phần lễ, phần hội bùng nổ với điệu múa Kỳ Lân (Loòng phụ) truyền thống. Sau khi được Thầy pựt khai quang điểm nhãn, đội Kỳ Lân thể hiện những vũ điệu khỏe khoắn, rộn ràng nhằm xua đuổi tà ma, ôn dịch, mang đến hạnh phúc và may mắn cho mọi người. Điệu múa cũng tôn vinh nét đẹp tinh thần thượng võ lâu đời của đồng bào vùng cao.

Tiếp đó, điệu Múa Chầu linh thiêng dâng lên thần linh đã khép lại không gian trình diễn trong sự thành kính và tự hào di sản của dân tộc Tày - Nùng.

Không giấu nổi sự xúc động khi trực tiếp theo dõi các thầy pựt và bà con thực hành nghi lễ, bà Vũ Thị Lý (phường Dương Nội, Hà Nội) chia sẻ: "Đây là lần đầu tiên tôi được tận mắt chứng kiến một nghi lễ cầu mùa trọn vẹn và độc đáo đến vậy của người Nùng. Không gian tâm linh vừa trang nghiêm vừa gần gũi, giúp những người dân Thủ đô như chúng tôi hiểu sâu sắc hơn về nét đẹp văn hóa tín ngưỡng cũng như tình yêu lao động sản xuất của đồng bào vùng cao Cao Bằng."

Cùng chung cảm xúc hào hứng, ông Thực, một du khách đến từ TP. Hà Nội cho biết: "Đưa gia đình đến Làng Văn hóa đúng dịp Tết Độc lập thực sự là một trải nghiệm rất ý nghĩa. Qua trích đoạn nghi lễ cùng điệu múa Kỳ Lân rộn ràng, tôi cảm nhận rõ nét không khí ấm áp, thắm tình đoàn kết các dân tộc. Những di sản văn hóa như thế này cần tiếp tục được duy trì và quảng bá để thế hệ trẻ thêm trân trọng, tự hào về bản sắc dân tộc Việt Nam."

Khép lại chương trình, Thầy pựt thực hiện nghi thức tán lễ, hóa tiền vàng. Bà con dân bản cùng du khách thập phương hòa mình vào không gian thụ lộc, thưởng thức ẩm thực vùng cao và chung vui trong bầu không khí thắm tình đoàn kết nhân dịp Quốc khánh 2/9.