Đổi mới bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư: Tăng tự chủ, siết trách nhiệm

Chiều 7/11, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) Hoàng Minh Sơn chủ trì hội nghị trực tuyến lấy ý kiến về dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư, với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện cơ sở giáo dục đại học trên cả nước.

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác xét, bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư theo hướng hội nhập quốc tế, tăng quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục đại học.

Theo Bộ trưởng, chính sách mới không chỉ trao quyền cho các trường mà phải bảo đảm chất lượng, công bằng trong đánh giá, bổ nhiệm; tạo động lực để nhà khoa học, giảng viên đóng góp nhiều hơn cho giáo dục đại học, đồng thời thu hút nhân lực chất lượng cao và chuyên gia nước ngoài.

Chuyển sang cơ chế cạnh tranh theo vị trí việc làm

Một trong những điểm mới đáng chú ý của dự thảo là chuyển từ mô hình Nhà nước công nhận đạt tiêu chuẩn, cơ sở giáo dục đại học bổ nhiệm sang cơ chế các trường tự chủ tuyển chọn cạnh tranh theo vị trí việc làm, Nhà nước ban hành chuẩn tối thiểu và thực hiện hậu kiểm.

Theo đó, chức danh giáo sư, phó giáo sư được xác định gắn với vị trí, nhiệm vụ và nguồn lực. Cơ sở giáo dục đại học chỉ bổ nhiệm khi có vị trí việc làm, nhiệm vụ cụ thể và điều kiện để ứng viên thực hiện công việc.

Dự thảo xác định ba nhóm năng lực cốt lõi để đánh giá ứng viên, gồm năng lực giảng dạy và kết quả đào tạo; năng lực nghiên cứu, sáng tạo tri thức và uy tín khoa học; năng lực phát triển tập thể và phục vụ cộng đồng. Trọng số tối thiểu tương ứng là 30%, 30% và 20%.

Về công bố khoa học, dự thảo yêu cầu ứng viên phó giáo sư có tối thiểu 12 công bố, ứng viên giáo sư tối thiểu 20 công bố trên các tạp chí loại 1, trong đó có yêu cầu về số lượng công bố quốc tế uy tín theo từng khối ngành. Việc đánh giá đồng thời chú trọng chất lượng công trình, năng lực tổ chức nghiên cứu và bảo đảm liêm chính học thuật.

Dự thảo cũng thiết lập cơ chế phản biện độc lập, thu hồi quyết định bổ nhiệm nếu phát hiện gian lận hồ sơ, đạo văn, ngụy tạo dữ liệu hoặc mua bán bản quyền. Các ứng viên đạt yêu cầu được xếp hạng theo điểm số để cơ sở đào tạo lựa chọn người phù hợp với vị trí tuyển dụng.

Dự kiến ban hành trong tháng 11

Góp ý tại hội nghị, các chuyên gia đề nghị làm rõ tiêu chí đánh giá đối với từng lĩnh vực đặc thù; bổ sung cơ chế ghi nhận sáng chế, sách giáo khoa, hoạt động bồi dưỡng giáo viên và hướng dẫn thực tập sư phạm. Một số ý kiến cũng đề xuất mở rộng yêu cầu ngoại ngữ theo đặc thù ngành nghề, lượng hóa tối đa các tiêu chí để bảo đảm minh bạch, hạn chế khiếu nại.

Kết luận hội nghị, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, tiếp thu ý kiến để hoàn thiện dự thảo, phấn đấu ban hành Thông tư trong tháng 11.

Bộ trưởng lưu ý, khi quy định mới được triển khai, việc bổ nhiệm giáo sư, phó giáo sư có thể thực hiện vào bất kỳ thời điểm nào trong năm, không phải theo đợt như trước; ứng viên có thể nộp hồ sơ tại nhiều trường. Cơ chế này sẽ tạo cạnh tranh, thúc đẩy dịch chuyển đội ngũ nhà khoa học và nâng cao chất lượng nhân lực đại học.

Bộ trưởng đề nghị các cơ sở giáo dục đại học chủ động nghiên cứu, chuẩn bị điều kiện triển khai; đồng thời nhấn mạnh cạnh tranh phải đi đôi với minh bạch, trách nhiệm giải trình và hậu kiểm, bảo đảm việc bổ nhiệm thực chất, khách quan.