Đợi một nụ cười - hành trình kiên trì cùng người cháu tự kỷ: "Bà luôn ở trong thế giới của con"

"Cuối cùng thì Đợi một nụ cười cũng đã thành hình, một cuốn sách nhỏ bé nhưng chứa đựng biết bao tình yêu thương, những tháng năm vui buồn, những hy vọng và cả những nỗi niềm khó có thể nói hết bằng lời của hai bà cháu tôi", tác giả Đợi một nụ cười, Phó chủ tịch liên đoàn luật sư Việt Nam Nguyễn Thị Quỳnh Anh chia sẻ. Cuốn sách ghi lại hơn mười năm bà đồng hành cùng cháu Nhật Minh, từ khi gia đình biết cháu mắc rối loạn phổ tự kỷ đến hành trình tìm cách giúp cháu phát triển. Ban đầu, bà chỉ muốn lưu giữ những kỷ niệm cho cháu, cho gia đình và cho chính mình. Những trang viết ấy vốn bắt đầu từ nhu cầu giữ lại những điều đã trải qua, bởi có những tháng ngày quá nhiều vui buồn mà bà không muốn thời gian cuốn đi

Nhật Minh là niềm yêu thương lớn của bà Quỳnh Anh. Bà từng đặt nhiều kỳ vọng vào cháu, hình dung về một tương lai trong đó cháu có thể làm những điều có ích cho xã hội. Nhưng khi biết cháu mắc rối loạn phổ tự kỷ, những dự định ấy bỗng trở nên xa vời. Gia đình phải đối diện với một thực tế chưa từng chuẩn bị, còn bà cũng phải học cách bước vào hành trình mà mình chưa biết sẽ kéo dài bao lâu. Bà tự nhủ rằng nếu đó là căn bệnh thì sẽ tìm cách chữa trị, còn nếu là trở ngại thì hai bà cháu có thể cố gắng vượt qua. Niềm tin ấy giúp bà đứng vững trong lúc mọi thứ còn ngổn ngang. Từ mong muốn cháu làm được những điều lớn lao, bà dần học cách đón nhận từng thay đổi nhỏ của cháu, bởi trước mắt bà khi ấy là một đứa trẻ cần được yêu thương và đồng hành.

Bà Quỳnh Anh từng trải qua mất mát khi chồng qua đời. Bà suy sụp suốt hơn ba tháng, chỉ dần nguôi ngoai khi nhìn thấy các con ở bên. Nhưng khi biết tình trạng của Nhật Minh, nỗi lo mới lại ập đến. Bà hiểu mình không thể tiếp tục gục ngã, bởi cả gia đình đều cần một điểm tựa. Bà cố giữ nụ cười, giấu những bất an để người thân không thêm nặng lòng. Đôi khi, sự mạnh mẽ của một người không bắt đầu từ việc họ không biết đau buồn, mà từ cảm giác mình không có nhiều lựa chọn ngoài việc tiếp tục bước đi.

Hơn mười năm ấy, bà đưa cháu qua nhiều trung tâm, kiên trì tìm phương pháp hỗ trợ phù hợp. Mỗi tiến bộ của Nhật Minh đều có thể thắp lên hy vọng, nhưng những lần cháu chững lại hoặc gặp khó khăn lại khiến bà hụt hẫng. Hành trình chăm sóc trẻ tự kỷ không phải lúc nào cũng có những thay đổi rõ rệt để người thân nhìn thấy và yên tâm. Có khi gia đình dành nhiều thời gian, công sức mà kết quả vẫn chưa như mong đợi. Chính những khoảng chờ đợi ấy khiến sự kiên nhẫn trở thành điều khó khăn nhất. Bà không chỉ phải tìm cách giúp cháu tiến bộ mà còn phải tự điều chỉnh cảm xúc của mình, học cách không để một ngày thất bại phủ nhận những cố gắng đã có.

Có những đêm, khi không còn phải tỏ ra bình tĩnh trước người thân, bà tự hỏi vì sao hai bà cháu phải trải qua nhiều vất vả đến vậy. Những câu hỏi ấy không dễ có lời giải, bà cũng không muốn để nỗi lòng của mình trở thành gánh nặng cho gia đình. Bởi vậy, ban ngày bà vẫn tiếp tục chăm cháu, còn những lo lắng sâu kín được giữ lại cho riêng mình. Nỗi sợ lớn nhất của bà không chỉ nằm ở những khó khăn trước mắt, mà còn ở tương lai của Nhật Minh. Bà luôn canh cánh một câu hỏi: nếu mình không còn ở bên, ai sẽ tiếp tục chăm sóc cháu?

Những thay đổi trong suy nghĩ của bà hiện rõ nhất qua một câu nói của Nhật Minh: "Bà ơi cháu là một người bình thường". Bà từng mong cháu lớn lên có thể làm những điều lớn lao, nhưng sau nhiều năm đồng hành, điều bà mong mỏi lại giản dị hơn: cháu có thể sống vui vẻ, được đón nhận và trưởng thành theo cách của riêng mình. Câu nói của Nhật Minh có ý nghĩa đặc biệt với bà bởi nó chạm đến điều bà đã chờ đợi suốt nhiều năm. Sau bao nhiêu lo lắng, đôi khi niềm vui không đến từ một thành tựu nổi bật, mà từ khoảnh khắc đứa trẻ có thể nói lên suy nghĩ của mình và cảm nhận được giá trị của bản thân.

Bà Quỳnh Anh chia sẻ: "Điều còn lại trong ký ức của tôi giờ đây là những khoảnh khắc rất nhỏ: một nụ cười, một bước tiến chậm chạp nhưng đầy cố gắng của một đứa trẻ. Có những điều với người khác có thể rất bình thường, nhưng với cá nhân tôi lại là cả một niềm vui lớn". Những lời ấy cũng phần nào lý giải nhan đề Đợi một nụ cười. Nụ cười ở đây không chỉ là dấu hiệu của niềm vui, mà còn gợi nhắc đến những ngày tháng người bà kiên nhẫn chờ đợi, động viên và tìm cách hiểu thế giới của cháu. Mỗi bước tiến nhỏ đều đáng quý bởi phía sau nó là nhiều ngày tháng cố gắng mà người ngoài có thể không nhìn thấy.

Tình yêu thương dành cho Nhật Minh cũng thôi thúc bà Quỳnh Anh ghi lại hành trình của hai bà cháu. Sự động viên của bạn bè, đặc biệt là nhà văn Trần Thị Trường, giúp bà có thêm can đảm để tiếp tục viết. "Là một người làm nghề luật, đã quen với những văn bản pháp lý và những vấn đề rất khác của cuộc sống, tôi bước vào việc viết cuốn sách này bằng tình cảm của một người bà, chứ không phải với tâm thế của một nhà văn. Vì thế, tôi càng trân trọng những người đã giúp những trang viết riêng tư của mình có cơ hội đến với bạn đọc", bà chia sẻ. Từ những ghi chép ban đầu dành cho gia đình, câu chuyện của hai bà cháu giờ đây có cơ hội đến với những người đang trải qua hoàn cảnh tương tự.

Bà Quỳnh Anh không thể biết trước tương lai của Nhật Minh sẽ ra sao, cũng không thể tự mình trả lời hết những lo lắng về ngày mai. Nhưng sau hơn mười năm, bà đã học cách đặt hy vọng vào những điều gần gũi hơn: một nụ cười, một bước tiến nhỏ và khả năng tự làm thêm một việc trong cuộc sống hằng ngày. Đợi một nụ cười vì thế không phải câu chuyện về hành trình đã kết thúc với một kết quả trọn vẹn. Đó là những trang viết của một người bà vẫn tiếp tục đồng hành cùng cháu, với mong muốn Nhật Minh được sống vui vẻ, được yêu thương và được đón nhận như chính con người mình. Đôi khi, điều lớn lao nhất mà người thân mong chờ không phải một tương lai phi thường, mà là một cuộc sống bình yên cho đứa trẻ họ yêu thương.