Đừng đợi đến khi bị đau mới bắt đầu chăm sóc xương khớp

Bệnh cơ xương khớp phổ biến, ảnh hưởng đến khả năng lao động và chất lượng cuộc sống. Theo PGS.TS.BS Nguyễn Văn Hùng, Viện trưởng Viện Cơ xương khớp, Bệnh viện Bạch Mai, nhiều người vẫn cho rằng đau lưng, đau gối, thoái hóa khớp hay loãng xương chỉ xuất hiện ở người cao tuổi. Thực tế, các bệnh lý này có thể gặp ở nhiều lứa tuổi, kể cả người trẻ.

Các số liệu chuyên khoa cho thấy tỷ lệ thoái hóa khớp là 7,3% ở nhóm 18-44 tuổi, 30,8% ở nhóm 45-64 tuổi và 49,6% ở người từ 65 tuổi. Tỷ lệ mắc các bệnh lý khớp viêm tăng từ 3,6% ở nhóm 18-34 tuổi lên 53,9% ở người từ 75 tuổi trở lên. Loãng xương hiện gặp ở khoảng 33% phụ nữ và 20% nam giới từ 50 tuổi.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Văn Hùng, không phải tất cả bệnh cơ xương khớp đều có thể phòng ngừa hoàn toàn bằng thay đổi lối sống. Dinh dưỡng hợp lý, vận động và kiểm soát cân nặng giúp giảm các yếu tố nguy cơ của bệnh lý không viêm, như thoái hóa khớp do quá tải hoặc chấn thương. Với bệnh lý khớp viêm có cơ chế miễn dịch hoặc nguyên nhân phức tạp, nhận biết triệu chứng sớm và khám chuyên khoa giúp phát hiện, điều trị kịp thời, hạn chế di chứng.

Về dinh dưỡng, hệ cơ xương khớp cần nhiều dưỡng chất như canxi, vitamin D, magiê, phốt pho, protein, vitamin C, kẽm và đồng. Người dân nên duy trì chế độ ăn đa dạng, cân đối thay vì chỉ tập trung bổ sung canxi. Các chế phẩm canxi hoặc vitamin D chỉ nên sử dụng khi có nhu cầu phù hợp hoặc theo chỉ định của bác sĩ. Kiểm soát cân nặng cũng giúp giảm áp lực lên các khớp chịu lực như khớp gối và khớp háng.

Hoạt động thể chất giúp tăng sức mạnh cơ, hỗ trợ ổn định khớp và duy trì độ linh hoạt. Tuy nhiên, bài tập cần phù hợp với tuổi tác, thể trạng, bệnh nền và nguy cơ gãy xương. Người bị loãng xương nặng, từng gãy xương đốt sống hoặc có nguy cơ té ngã cao cần thận trọng với các bài tập chịu tải mạnh, đồng thời tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thay đổi chế độ tập luyện.

Với người làm việc văn phòng, ngồi lâu trước máy tính hoặc sử dụng điện thoại liên tục có thể gây căng mỏi, co cứng cơ và ảnh hưởng đến hệ vận động. Nên thường xuyên đứng dậy, thay đổi tư thế, thực hiện các động tác thư giãn và bố trí chỗ làm việc phù hợp. Hạn chế hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia cũng góp phần bảo vệ sức khỏe xương.

Đặc biệt, loãng xương thường diễn tiến âm thầm, ít gây triệu chứng cho đến khi xảy ra gãy xương. Người dân không nên đợi đến khi đau nhiều hoặc hạn chế vận động mới đi khám. Khi xuất hiện các dấu hiệu như sưng khớp kéo dài, cứng khớp buổi sáng, đau khớp về đêm, yếu cơ hoặc đau dai dẳng sau chấn thương, cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa cơ xương khớp để được đánh giá.

PGS.TS.BS Nguyễn Văn Hùng khuyến cáo, chăm sóc hệ cơ xương khớp cần bắt đầu từ sớm thông qua dinh dưỡng, vận động và thói quen sinh hoạt phù hợp, nhằm duy trì khả năng vận động và chất lượng cuộc sống lâu dài.