Giá gạo dự báo tiếp tục tăng

Giá gạo thơm xuất khẩu của Việt Nam tăng

Giá gạo thơm xuất khẩu của Việt Nam bật tăng lên mức cao nhất gần 4 tháng nhờ nhu cầu quốc tế tăng cao. Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, giá gạo thơm 5% tấm của nước ta tăng nhẹ 5 USD/tấn so với ngày hôm trước, lên mức 460 - 465 USD/tấn. Bên cạnh đó, gạo Jasmine tăng 2 USD/tấn, đạt 454 - 458 USD/tấn. Tại thị trường trong nước, giá gạo thơm giao động từ 7.500 đồng/kg đến 28.000 đồng/kg. Ghi nhận tại An Giang, Đồng Tháp, TP. Cần Thơ và nhiều địa phương khác cho thấy, giao dịch mua bán còn chậm, trong khi nguồn cung dồi dào, giá ít biến động.

Nông dân gặp khó vì tiêu thụ lúa chậm

Thế nhưng, trong khi đó, ngay tại vựa lúa Đồng bằng sông Cửu Long, hàng vạn nông dân gặp khó vì thu múa lúa chậm. Chỉ tính riêng tại Thành phố Cần Thơ, hiện còn hơn 94.400 ha lúa Đông Xuân chưa thu hoạch, với sản lượng ước đạt 650.000 tấn. Dù doanh nghiệp đã cầm chắc đơn hàng xuất khẩu, nhưng tiến độ thu mua thực tế tại ruộng lại chậm hơn rất nhiều so với tốc độ thu hoạch. Chi phí vật tư, nhân công và vận chuyển tăng đang tạo ra nguy cơ ùn ứ cục bộ. Áp lực tồn kho này ảnh hưởng đến lợi nhuận của bà con nông dân trong vụ sản xuất quan trọng nhất năm.

Lúa ST25 trĩu vàng, nhưng đồng lại vắng bóng thương lái. 2 ha lúa của anh Châu cũng không tránh khỏi tình cảnh này. Sự khắc khoải chờ đợi đang bòn rút dần hy vọng của người nông dân.

Anh Bùi Văn Châu - Phường Ngã Năm, TP. Cần Thơ cho biết: "Giá cả thị trường bấp bênh, vận chuyển cũng vậy. Lúa đến 11 giờ mà thương lái chưa cho cắt, lúa sẽ bị thất thoát, mất kg".

Để tự cứu mình, nhiều nông dân chấp nhận cho đất nghỉ ngơi, giảm phân thuốc, mạnh dạn tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Việc tự cắt giảm chi phí sản xuất lúc này chính là chiếc "phao cứu sinh" thiết thực nhất trước biến động của thị trường.

Ông Trần Văn Đời - Nông dân xã Trường Xuân, TP. Cần Thơ chia sẻ: "Vụ Đông Xuân này, nhờ phân và đất đã ngủ nghỉ được khoảng 1 - 2 tháng, lượng phân giảm".

Sản xuất đã chuyển mình, nhưng đầu ra vẫn tắc nghẽn. Tình trạng nông dân xé lẻ bán lúa vẫn diễn ra, trong khi Hợp tác xã bất lực nhìn chuỗi liên kết đứt gãy vì thiếu vắng sự tham gia bao tiêu của doanh nghiệp ngay từ đầu vụ.

Ông Nguyễn Văn Hiệp - Hợp tác xã Thuận Thành, TP. Cần Thơ nêu ý kiến: "Cũng đạt mà đầu thu mua chưa có. Dân cũng còn tự bán, chưa hợp tác để tăng diện tích. Nếu tăng diện tích lên nhiều thì mình mới hợp tác với doanh nghiệp để bao tiêu đầu ra. Sắp tới đây, dự định hợp tác với các doanh nghiệp thu mua lúa để dân an tâm".

Canh tác giỏi không còn đồng nghĩa với chắc lời. Cần Thơ và Đồng bằng sông Cửu Long đang đối diện thực tế: thiếu sự dấn thân bao tiêu của doanh nghiệp.

Xung đột Trung Đông ảnh hưởng tới nông dân

Gạo là lương thực chính của hơn một nửa dân số thế giới. Trên khắp Đông Nam Á, trong bối cảnh giá năng lượng tăng do liên quan đến căng thẳng Trung Đông, hàng chục triệu hộ nông dân đang tìm nguồn phân bón giá phải chăng cũng như dầu diesel để vận hành máy kéo, máy bơm tưới và máy cấy lúa. Như tại Thái Lan, một số nông dân thậm chí để lúa ngoài đồng vì chi phí thu hoạch quá cao.

Nghịch lý đang xuất hiện khi nhiều doanh nghiệp xuất khẩu chưa sẵn sàng chào giá mới, do phải ưu tiên giao các hợp đồng đã ký với mức giá thấp, thậm chí không có lãi. Chi phí sản xuất, đóng gói và logistics tăng khoảng 10% so với tháng trước. Điều này khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp, buộc doanh nghiệp phải thận trọng trong ký kết đơn hàng mới. Trong ngắn hạn, giá gạo được dự báo tiếp tục xu hướng tăng khi nguồn cung bước vào giai đoạn chuyển tiếp giữa vụ Đông Xuân và vụ Hè Thu. Một số ý kiến thị trường cho rằng, giá gạo thơm có thể lên khoảng 470 USD/tấn vào tháng 5 nếu chi phí đầu vào chưa hạ nhiệt.