Giá thuê rẻ hơn 3 - 4 lần, nhà ở xã hội cho thuê hút người dân

Mô hình khu nhà ở xã hội cho thuê tại Hà Nội

Phát triển nhà ở cho thuê là chủ đề được quan tâm nhất trên thị trường nhà trong các tuần qua. Tại họp báo Chính phủ thường kỳ mới đây, đại diện Bộ Xây dựng cho biết, nhà ở cho thuê đã được quy định trong Luật Nhà ở cùng với nhà ở để bán và nhà ở cho thuê mua. Tuy nhiên, phân khúc này thời gian qua phát triển còn hạn chế.

Bộ Xây dựng đang nghiên cứu cơ chế ưu đãi về đất đai, tài chính để phát triển nhà ở cho thuê, đồng thời tham mưu Chính phủ giao chỉ tiêu phát triển loại hình này cho các địa phương. Thực tế, ngoài hình thức nhà cho thuê tự phát, đơn lẻ, thị trường cũng đã xuất hiện mô hình căn hộ lâu dài cho thuê tại các dự án nhà ở xã hội.

Khu chung cư CT19A Việt Hưng là dự án nhà ở xã hội 100% dành để cho thuê đầu tiên được triển khai tại thành phố Hà Nội. Tới nay, dự án đã vận hành được 16 năm. Tất cả các căn hộ đều đã kín chỗ. Căn hộ có diện tích khoảng 60 m2, nhưng được bố trí 3 phòng ngủ và có giá thuê khoảng 2 triệu đồng/ tháng. Trong khi giá thuê căn hộ thương mại tương tự ở khu vực này phải có giá thuê tới 5 - 8 triệu/ tháng, gấp 3, gấp 4 lần so với ở đây.

Để được thuê nhà ở đây, người thuê cũng phải trải qua quá trình xét duyệt về mức thu nhập, về tình trạng nhà ở giống như với mua nhà ở xã hội. Như ông Phạm Hoài Nam, trước khi chuyển về sống ở đây, cả gia đình 3 thế hệ của ông đã sinh sống tại một căn nhà chỉ rộng khoảng 9m2 ở trung tâm Hà Nội.

"Nếu có thể được nên phấn đấu có nhiều khu nhà ở như thế này cho cán bộ, công chức, người đi làm, nhiều người khó khăn lắm. Ở thế này tốt lắm", ông Nam chia sẻ.

Bà Vũ Thị Hương - Chung cư CT19A Việt Hưng, TP Hà Nội cho hay: "Với số tiền lương nhận được, tôi chỉ có khả năng thuê gian nhà dịch vụ của Nhà nước ổn định và lâu dài hơn, nếu mà phải mua thì là gánh nặng với bản thân và gia đình".

Tòa nhà ở xã hội cho thuê này có hơn 500 căn hộ, được bố trí từ 34 đến khoảng 60m2, giá thuê chỉ từ 1-2 triệu/ tháng. Cứ 5 năm, người thuê sẽ được ký lại hợp đồng 1 lần, nếu đáp ứng được tiêu chí.

Ông Nguyễn Quang Sơn, Bí thư Chi bộ Tổ dân phố số 19, phường Việt Hưng, TP Hà Nội nêu ý kiến: "Các hộ dân đã dần thích nghi với cuộc sống tại nhà thuê. Sau một thời gian, họ nhận thấy cuộc sống ổn định hơn, gắn bó với nơi ở mới như tại nơi cư trú trước đây. Tuy nhiên, để người dân yên tâm sinh sống lâu dài, cần nghiên cứu kéo dài thời hạn hợp đồng thuê nhà, từ 5 năm hiện nay lên 10 năm".

"Cuộc sống diễn ra hàng ngày, có một số sự cố như mất điện mất nước, chúng ta cần sửa chữa ngay. Tuy nhiên theo quy định sẽ có một số bước thủ tục hành chính rườm rà. Chúng tôi buộc phải báo cáo cấp thẩm quyền, phối hợp với chính quyền địa phương để xử lý việc này và báo cáo để thu hồi các khoản chi phí đó sau", ông Đỗ Văn Sâm - Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý nhà TP Hà Nội cho biết.

Mô hình trên cũng là mô hình nhà ở xã hội duy nhất hoàn toàn chỉ để cho thuê, không bán tại TP Hà Nội tới thời điểm này. Còn lại, trong nhiều dự án nhà ở xã hội, chỉ có khoảng 20% căn hộ dành để cho thuê.

Nhu cầu thuê nhà tại các khu công nghiệp

Giá thuê chỉ từ 1 - 2 triệu đồng/tháng, đúng là hiếm có khó tìm tại các thành phố lớn như Hà Nội hiện nay, đặc biệt khi khu chung cư cũng cách trung tâm không quá xa. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã làm việc với nhiều tỉnh thành có nhu cầu nhà ở cho thuê lớn và yêu cầu 5 địa phương là Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Ninh Bình, Hưng Yên phấn đấu khởi công các dự án nhà ở cho thuê ngay trong năm nay.

Danh sách này đều là các địa phương phát triển mạnh về các khu công nghiệp. Điều này cho thấy là nhà ở cho thuê không chỉ phục vụ nhu cầu của người dân đô thị, mà còn hướng tới cung cấp nơi ở ổn định cho công nhân, người lao động tại các khu công nghiệp.

Từ Nghệ An ra làm việc tại một khu công nghiệp ở Ninh Bình đã nhiều năm, anh Thái Văn Đạt đang thuê trong một dãy nhà trọ. Anh tính tích cóp, làm việc một thời gian nữa, rồi có vốn về quê lập nghiệp, xây nhà. Cho nên, anh xác định sẽ đi ở thuê, không tìm mua nhà.

"Thu nhập đang 25 - 40 triệu/ tháng, đi thuê nhà hết 2,5 triệu, điện nữa là 3 triệu 1 tháng. Mong muốn có nhà thuê để ổn định, sạch sẽ và tháng mát hơn", anh Thái Văn Đạt - Khu công nghiệp Đồng Văn, tỉnh Ninh Bình chia sẻ.

Nhà ở cho thuê cũng là mong muốn của nhiều doanh nghiệp sản xuất, vốn sử dụng nhiều lao động.

Ông Đào Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Thương mại và Cơ khí Xây dựng Đại Dương, cho biết: "Việc người lao động có chỗ ở bảo đảm điều kiện sinh hoạt là hết sức cần thiết. Khi có nơi ở tử tế, bảo đảm sức khỏe, người lao động sẽ yên tâm làm việc và gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. Hiện nay, phần lớn công nhân vẫn phải tự thuê nhà ở khu vực xung quanh nơi làm việc. Đây chủ yếu là hình thức tự phát, điều kiện sinh hoạt còn hạn chế, chưa bảo đảm chất lượng cuộc sống của người lao động".

PGS. TS. Nguyễn Quang Tuyến, Trưởng Khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội, nhận định: "Trong bối cảnh thị trường lao động có nhiều biến động như hiện nay, người lao động có thể thay đổi nơi làm việc để tìm kiếm môi trường phù hợp hơn hoặc có thu nhập cao hơn. Vì vậy, hình thức thuê nhà ở đáp ứng tốt nhu cầu này nhờ tính linh hoạt, giúp người lao động dễ dàng thích nghi với sự dịch chuyển của thị trường lao động".

Tại một số địa phương, một số tập đoàn lớn đã xây dựng ký túc xá cho công nhân. Điều này cho thấy doanh nghiệp khu công nghiệp có khả năng và sẵn sàng tham gia đầu tư nhà ở cho công nhân nếu có cơ chế phù hợp. Hiện nay, tại nhiều nơi, số căn để cho thuê mới đáp ứng được hơn 10% nhu cầu.

Đa dạng sản phẩm nhà ở cho thuê

Nhu cầu nhà ở cho thuê rõ ràng là rất lớn. Tuy nhiên, mỗi đối tượng cần thuê nhà, mỗi địa phương lại có đặc điểm khác nhau. Bởi vậy, hiện nay, Bộ Xây dựng đang phối hợp với Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Hải Phòng và Đà Nẵng để đánh giá nhu cầu nhà ở cho thuê theo từng nhóm, tránh tình trạng lệch pha cung - cầu. Trên cơ sở đó, Bộ sẽ tham mưu Chính phủ giao chỉ tiêu phát triển nhà ở cho thuê cho các địa phương, đồng thời đề xuất cơ chế huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước và xã hội cho lĩnh vực này. Còn việc quản lý, vận hành các dự án nhà cho thuê, từ kinh nghiệm thực tiễn, phóng viên đã ghi nhận một số câu chuyện cụ thể.

Tại Khu nhà ở công nhân trên địa bàn xã Thiên Lộc, TP Hà Nội dù nằm gần nhiều khu công nghiệp lớn, nhưng hiện nay vẫn còn khoảng 500 phòng trống. Việc thiếu người tới ở sẽ ít nhiều làm cho công trình sớm xuống cấp. Vướng mắc về việc xét duyệt đối tượng thuê là nguyên nhân chính.Vì hiện nay, quy định đối tượng được thuê nhà bị thu hẹp, chỉ dành cho công nhân. Nhiều người khác muốn thuê cũng không đủ điều kiện.

Ông Phạm Hoàng Hải, Phó Giám đốc Xí nghiệp Phát triển nhà ở xã hội, Công ty Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội, cho rằng: "Nếu có hướng dẫn cụ thể, đồng bộ và đơn giản hóa các thủ tục hành chính, nguồn lực nhà ở hiện có có thể nhanh chóng được đưa vào khai thác, đáp ứng nhu cầu chỗ ở của người lao động".

Một số công nhân lại không chọn sống trong khu nhà, do phải chịu sự quản lý về giờ giấc sinh hoạt, hạn chế người tới thăm nom từ ban quản lý. Ngoài ra, số lượng căn hộ dành cho hộ gia đình ít, chủ yếu các căn hộ được thiết kế dành cho công nhân độc thân.

Ông Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, nhấn mạnh: "Cần đa dạng hóa các sản phẩm nhà ở cho thuê để đáp ứng nhu cầu của từng nhóm đối tượng khác nhau. Chẳng hạn, sinh viên có nhu cầu khác công nhân; người lao động đến đô thị làm việc có nhu cầu khác thế hệ trẻ hay các chuyên gia. Do đó, cần phân nhóm đối tượng và phát triển các phân khúc nhà ở cho thuê phù hợp với từng nhu cầu cụ thể".

Ông Luyện Văn Phương, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hà Nội, cho biết: "Thành phố Hà Nội sẽ nghiên cứu các mô hình phát triển nhà ở cho thuê phù hợp với từng nhóm đối tượng. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ phối hợp với các chủ đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước và các bộ, ngành liên quan để nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách, bảo đảm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho nhà đầu tư triển khai các dự án nhà ở cho thuê tại các đô thị lớn".

Nhà ở không đơn giản chỉ là một chỗ ở, dù là nhà cho thuê hay sở hữu lâu dài. Theo các chuyên gia, các dự án nhà ở xã hội sắp tới cần nghiên cứu để phát triển các dịch vụ, tiện ích ngay bên trong các khu nhà. Giao thông đi lại cũng cần thuận tiện, từ đó mới có thể thu hút người dân tới ở.

Hôm 5/6, trao đổi với các đại biểu dự Đại hội 14 Công đoàn Việt Nam, liên quan đến vấn đề nhà ở cho người lao động, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết điểm quan trọng nhất là chuyển đổi tư duy từ chỗ chỉ lo "sở hữu nhà" sang bảo đảm "quyền có nhà để ở". Với những người chưa có điều kiện mua nhà, Nhà nước sẽ tạo điều kiện để thuê nhà dài hạn, ổn định, giá cả hợp lý.

Với người lao động thu nhập trung bình và thấp, ưu tiên là có chỗ ở phù hợp với khả năng chi trả, không phải cố gắng mua bằng được nhà. Nhà ở cho công nhân phải có giá cả hợp lý, được quy hoạch xây dựng đồng bộ với các thiết chế văn hóa - xã hội phục vụ người lao động.