Giảm để tăng: Chia sẻ chi phí, thúc đẩy tăng trưởng

Giá xăng dầu tiếp tục giảm mạnh thêm hơn 2.000 đồng/lít từ chiều 5/11. Như vậy, chỉ trong 5 ngày vừa qua, giá xăng đã giảm 3 lần liên tiếp. Giá điện giảm 2%. Nhà nước chấp nhận giảm thu ngân sách hàng nghìn tỷ đồng. Nhìn lại tình hình kinh tế - xã hội 10 tháng qua, có thể thấy tăng trưởng quý sau cao hơn quý trước. Ngay tại phiên họp Chính phủ thường kỳ hôm 4/11, các chỉ số cũng cho thấy kinh tế tháng 10 tích cực hơn tháng 9.

Kết quả này càng có ý nghĩa trong bối cảnh giá nhiều mặt hàng thiết yếu trên thị trường quốc tế tăng cao, đi cùng những bất ổn. Trong báo cáo Triển vọng kinh tế toàn cầu tháng 6 năm nay, Ngân hàng Thế giới (World Bank) đã hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu xuống 2,5%, mức thấp nhất kể từ đại dịch. Tuy nhiên, trong Cập nhật kinh tế Đông Á - Thái Bình Dương ngày 6/10 vừa qua, chính World Bank lại nâng dự báo tăng trưởng của Việt Nam thêm 1,1 điểm phần trăm.

Tại Diễn đàn Kinh tế mùa Thu, sự ổn định của Việt Nam trong một thế giới bất định một lần nữa được các tổ chức quốc tế khẳng định.

Ông Julien Guerrier, Đại sứ Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam nhận định: “Việt Nam là ngọn hải đăng tăng trưởng giữa một thế giới nhiều bất ổn và thách thức kinh tế. Chúng tôi muốn cùng Việt Nam biến quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện thành những cơ hội kinh doanh, những dự án cụ thể. EU có thể mang đến nguồn vốn và những công nghệ an toàn, tin cậy, hỗ trợ Việt Nam tăng trưởng bền vững và tự chủ chiến lược”.

Giảm chi phí, khơi thông nguồn lực tăng trưởng

Sự ổn định ấy không tự nhiên mà có, đó là kết quả từ các nghị quyết chiến lược được Bộ Chính trị ban hành, các đạo luật quan trọng được Quốc hội thông qua. Với Chính phủ, đó là nỗ lực kịp thời xây dựng các chính sách, kịch bản điều hành, qua đó xóa bỏ rào cản, khơi thông nguồn lực.

Ngay từ tháng 4, Chính phủ đã ban hành 11 nghị quyết về phân quyền, phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Những giải pháp này giúp cắt giảm 53% thời gian và 55% chi phí tuân thủ, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam.

Kết quả là vốn FDI đăng ký trong 10 tháng đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74%. Chỉ số sản xuất công nghiệp trong nước 10 tháng tăng 12,4% so với cùng kỳ năm trước, trong đó chế biến, chế tạo ghi nhận mức tăng trưởng cao.

Môi trường đầu tư tốt hơn, thu hút nhiều dòng vốn chất lượng cao hơn, sản xuất được nhiều hơn. Đáng chú ý, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa 10 tháng đạt 1.010 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay. Riêng tháng 10, cán cân thương mại ghi nhận xuất siêu 7,31 tỷ USD.

Tại thị trường nội địa, sức mua cũng tăng, với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 10 tháng đạt gần 6,62 triệu tỷ đồng, tăng 13,5%. 

Giảm giá đầu vào, thêm dư địa kiểm soát lạm phát

Tiêu dùng nội địa tăng cao sẽ đóng góp cho tăng trưởng. Tuy nhiên, một thực tế đáng chú ý là chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 10 tháng cũng đã tăng 4,57%. Trong đó, khoảng 36% mức tăng đến từ nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt, vật liệu xây dựng và giao thông - những mặt hàng, dịch vụ thiết yếu trong đời sống hằng ngày. Điều này đặt ra bài toán kiểm soát lạm phát trong những tháng cuối năm.

Chỉ trong 5 ngày đầu tháng 11, giá xăng đã giảm 3 lần liên tiếp, với tổng mức giảm khoảng 17,8%. Nếu chỉ nhìn đơn giản, giá dầu thế giới giảm sẽ kéo giá xăng trong nước đi xuống. Nhưng tại sao ở thời điểm hiện tại, giá xăng tại Thái Lan, Campuchia cao hơn Việt Nam hơn 50%, Trung Quốc cao hơn khoảng 70%, còn giá bán xăng tại Lào gấp hơn 2 lần Việt Nam?

Giá xăng giảm sâu không chỉ nhờ diễn biến của thị trường thế giới mà còn đến từ những chính sách điều chỉnh thuế của Việt Nam. Cụ thể, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được đưa về 0%. Cùng với đó, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu đang ở mức 0 đồng và hai mặt hàng này thuộc diện không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng.

Với giá bán lẻ điện bình quân, từ mức 842 đồng/kWh năm 2007 đến năm 2025, gần như chỉ đi theo một chiều tăng. Đến ngày 1/11 vừa qua, lần đầu tiên sau gần 20 năm, xu hướng này mới đảo chiều.

Theo Bộ Tài chính, điện và xăng dầu chiếm 9,34% rổ hàng hóa tính CPI. Đây là những mặt hàng thiết yếu, vừa tác động trực tiếp đến giá cả, vừa lan tỏa sang chi phí sản xuất, vận chuyển và lưu thông của nhiều hàng hóa khác.

Việc giảm 2% giá điện và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% dự kiến kéo CPI tháng 11 giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm và CPI bình quân cả năm giảm khoảng 0,08 điểm phần trăm. 

Chia sẻ chi phí, đưa lợi ích đến người dân và doanh nghiệp

Xăng và điện là đầu vào của hoạt động sản xuất nhiều mặt hàng. Trong quá khứ, mỗi khi giá xăng tăng, giá hàng hóa và vận tải thường tăng theo, điển hình là diễn biến trong năm 2022.

Ông Nguyễn Công Hùng, Chủ tịch Hiệp hội Taxi Hà Nội cho biết: “Đối với lĩnh vực vận tải, giá xăng dầu chiếm tới 35 - 40% trong cơ cấu giá thành. Khi giá xăng dầu tăng cao, giá các vật tư, phụ tùng thay thế cũng tăng theo. Trong khi đó, mức thu nhập của người lao động không đủ bù đắp chi phí sinh hoạt và hoạt động”.

Chỉ trong 5 ngày đầu tháng này, giá xăng đã giảm gần 18%. Điều người tiêu dùng quan tâm là bao giờ giá hàng hóa sẽ giảm theo?

Với giá điện cũng vậy. Mỗi khi giá điện tăng, giá hàng hóa thường chịu tác động. Vậy khi giá điện sản xuất đã giảm, bao giờ giá hàng hóa sẽ theo đà giảm của giá điện và xăng dầu?

Theo Hội Thẩm định giá, khi giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, những ngành tiêu thụ điện lớn như thép có thể giảm khoảng 0,12% giá thành, xi măng giảm 0,3% và dệt may giảm 0,2%.

Thực hiện yêu cầu của Thủ tướng, Ban Chỉ đạo điều hành giá làm việc trực tiếp với các địa phương, yêu cầu trong 2 tháng cuối năm phải kiểm soát chặt chẽ mặt bằng giá trên địa bàn, nhất là tại các tỉnh, thành phố lớn.

Việc đưa thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về mức 0% có thể làm giảm thu ngân sách năm nay khoảng 4.000 tỷ đồng. Nếu tính đến hết ngày 31/3/2027, dự kiến ngân sách nhà nước giảm thu hơn 7.600 tỷ đồng.

Nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực

Để kiểm soát lạm phát, giữ ổn định giá cả và ổn định kinh tế vĩ mô, ngân sách nhà nước cũng phải có trách nhiệm chia sẻ với nền kinh tế, người dân và doanh nghiệp. Đây là nhấn mạnh của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại phiên họp Chính phủ ngày 4/11.

Chi phí đầu vào giảm, giá thành giảm, hàng hóa có sức cạnh tranh tốt hơn ở cả thị trường trong nước và xuất khẩu. Đó cũng chính là động lực cho tăng trưởng.

Đến nay, tổng quy mô các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí đã đạt 366,6 nghìn tỷ đồng, nhưng thu ngân sách nhà nước 10 tháng vẫn đạt gần 2,45 triệu tỷ đồng. Dự kiến cả năm đạt hơn 3 triệu tỷ đồng, tăng 14%. Giảm để tăng là vậy và đó cũng là một thước đo sức khỏe của nền kinh tế. 

Giảm chỗ đứng của đồng vốn nằm chờ. Chấm điểm giải ngân đầu tư công của từng bộ, ngành, địa phương. Vốn ở nơi chậm được rà soát, điều chuyển. Dự án không hoàn thành thủ tục đầu tư có thể bị thu hồi vốn trung hạn. Nhờ đó, giải ngân vốn đầu tư công 10 tháng đạt trên 720.000 tỷ đồng, tăng gần 230.000 tỷ đồng về số tuyệt đối và tăng 21% về tỷ lệ so với cùng kỳ năm trước. Đó là giảm để tăng.

Ngoài ra, giảm vướng mắc cho các dự án tồn đọng cũng là một cách gia tăng nguồn lực. Đến hết tháng 10, có 2.982 dự án đã được tháo gỡ và đang triển khai, với tổng mức đầu tư gần 2,2 triệu tỷ đồng được giải phóng. Đó cũng là giảm để tăng.

Tuy nhiên, những kết quả này vẫn chưa đủ. Như Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nhấn mạnh tại phiên họp Chính phủ: “Chúng ta vẫn tiếp tục kiên định mục tiêu tăng trưởng hai con số, đề nghị các bộ, ngành, các địa phương bám sát kịch bản tăng trưởng của 2 tháng cuối năm để phấn đấu hoàn thành cao nhất các mục tiêu đề ra. Chúng ta cũng ý thức được rằng là chúng ta tăng trưởng cao nhưng nếu không kiểm soát được lạm phát, không giữ được ổn định giá cả thì những thành quả tăng trưởng đấy không lan tỏa, không tác động tới nền kinh tế và đến người dân”.

Tăng trưởng cao để đất nước đi nhanh. Kiểm soát lạm phát để người dân giữ trọn thành quả. Tự chủ chiến lược để nền kinh tế đứng vững trước mọi biến động. Chính sách đúng, thực thi đủ, người dân được hưởng lợi.

10 tháng qua, nhiều quyết sách đã cho thấy tác động tích cực. Hai tháng cuối năm, bài toán đặt ra là vừa kéo giảm chi phí đầu vào, kiểm soát lạm phát quanh 4,5%, vừa giữ mục tiêu tăng trưởng hai con số. Hiệu quả cuối cùng sẽ được đo bằng những gì người dân và doanh nghiệp có thể thụ hưởng ngay trong tháng 11 và cả năm nay.