Gian bếp cuối năm: Hơi ấm của sự sum vầy

Mùa xuân trở về từ gian bếp, nơi khói lửa, hương lá dong và tiếng cười sum vầy đánh thức ký ức Tết.

Khi những cơn gió lạnh cuối đông vừa kịp rời đi, mùa xuân bước vào căn bếp mỗi gia đình. Ở đó, mùi khói bếp quyện với hương lá dong, gạo nếp, hành khô, mứt gừng… đánh thức trong mỗi người ký ức rất riêng về Tết và về quê nhà. Căn bếp những ngày giáp Tết còn là không gian của sum họp, của chờ đợi, của những câu chuyện cũ được kể lại bên nồi bánh đang sôi, của tiếng cười xen lẫn tiếng củi nổ lách tách trong đêm cuối năm.

Hơi ấm bắt đầu từ mùi khói bếp

Ở miền Bắc, mùa xuân thường khởi đầu từ nồi bánh chưng đặt giữa sân. Trời rét, khói bếp bay lên bảng lảng, người lớn chuyện trò, trẻ con ngồi canh lửa, chờ được ăn miếng bánh đầu tiên. Trong khoảnh khắc ấy, thời gian như chậm lại, để con người cảm nhận rõ ràng sự sum vầy.

Miền Trung đón xuân trong căn bếp nhỏ với nồi bánh tét, khay mứt gừng cay nồng, nồi thịt kho đậm vị. Gian bếp mang theo cả sự chắt chiu của vùng đất nhiều gió cát, nơi mỗi món ăn là kết tinh của sự nhẫn nại và thương yêu.

Ở miền Nam, xuân về cùng hương nước dừa trong nồi thịt kho trứng, màu vàng của dưa kiệu, sắc tím của bánh tét lá cẩm. Căn bếp mở cửa đón nắng, rộn ràng tiếng người ra vào, chuẩn bị cho những ngày Tết rộng mở, hào sảng như chính con người phương Nam.

Mỗi vùng một hương vị, nhưng tất cả đều chung một cảm giác: xuân bắt đầu từ căn bếp.

Mỗi món ăn là một câu chuyện

Ẩm thực Tết không đơn thuần để no lòng. Trong từng món ăn, người Việt gửi gắm triết lý sống và ước vọng đầu năm. Bánh chưng vuông vức tượng trưng cho đất, bánh tét tròn dài mang ý nghĩa sum vầy. Dưa hành, củ kiệu giúp cân bằng vị giác, nhắc nhở con người về sự hài hòa. Mâm cỗ không chỉ đủ đầy mà còn phải có trật tự, có trước sau - như cách người Việt gìn giữ nề nếp gia đình.

Có những món ăn chỉ xuất hiện đúng một lần trong năm. Và chính sự chờ đợi ấy khiến chúng trở nên thiêng liêng. Khi mâm cơm Tết được dọn ra, là ký ức của cả một năm vất vả, là lời cảm ơn với đất trời và tổ tiên, là mong ước cho một năm mới bình an.

Căn bếp - nơi giữ hồn gia đình

Giữa nhịp sống hiện đại, nhiều gia đình không còn đủ thời gian để tự tay chuẩn bị mâm cỗ Tết như xưa. Nhưng dù đơn giản hay đủ đầy, căn bếp vẫn là nơi giữ linh hồn của Tết.

Ở đó, bà hướng dẫn con cháu gói bánh, mẹ nêm nếm món ăn quen thuộc, cha bày biện mâm cỗ. Những đứa trẻ lần đầu học cách vo gạo, rửa lá, gói bánh… vô tình được trao lại một phần ký ức của gia đình. Tết được nhìn thấy và được học bằng đôi tay và cảm bằng mùi hương trong bếp.

Có lẽ vì thế, khi đi xa, thứ khiến người ta nhớ nhất không phải là phố xá ngày Tết, mà là mùi bếp quê nhà. Mùi khói, mùi gừng, mùi nước mắm, mùi nếp mới - tất cả hòa vào nhau thành mùi của xuân.

Xuân bắt đầu từ điều bình dị

Không cần những nghi lễ lớn lao, mùa xuân của người Việt khởi đầu từ những điều rất nhỏ: nồi bánh sôi trong đêm, bát canh măng đầu năm, đĩa mứt đặt trên bàn gỗ cũ. Trong căn bếp, con người học cách chậm lại, lắng nghe nhau nhiều hơn, và nhìn thấy giá trị của đoàn viên.

Giữa thế giới đổi thay nhanh chóng, căn bếp Việt vẫn giữ vai trò của một nơi trú ngụ tinh thần. Ở đó, truyền thống không nằm trong sách vở mà hiện diện trong từng món ăn, từng thao tác quen thuộc, từng câu chuyện được kể đi kể lại mỗi độ xuân về.

Và có lẽ, dù đi đâu, về đâu, chỉ cần bước vào một căn bếp đang đỏ lửa ngày Tết, con người sẽ nhận ra: mùa xuân vẫn ở đó - rất gần, rất quen và rất Việt.

Mỗi mùa xuân trôi qua, căn bếp vẫn giữ lại một phần tuổi thơ, một phần quê hương và một phần của những ngày đoàn viên. Để rồi, giữa nhịp sống đổi thay, chỉ cần bắt gặp hương bếp ngày Tết, con người lại tìm thấy mùa xuân của chính mình.