Giáo viên tận tình hướng dẫn học sinh tiểu học trong giờ học tại Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Mù Cả.
Địa hình phức tạp, điều kiện đi lại, sinh hoạt còn khó khăn khiến việc học tập của nhiều học sinh vùng cao chịu không ít tác động. Với xã biên giới Mù Cả, cách trung tâm hành chính tỉnh Lai Châu hơn 200 km, những trở ngại ấy đặt ra yêu cầu giải quyết đồng thời hai vấn đề: duy trì nền nếp đến trường và nâng chất lượng học tập.
Có mặt đều đặn trong lớp là điều kiện cần, nhưng chưa đủ để bảo đảm học sinh tiếp thu kiến thức và tiến bộ.
Năm học 2026–2027, Trường Phổ thông dân tộc bán trú (PTDTBT) Tiểu học và THCS Mù Cả có 604 học sinh ở 22 lớp và 50 cán bộ, giáo viên, nhân viên, trong đó có bốn lao động hợp đồng. Quy mô ấy đặt ra yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa công tác quản lý, giảng dạy và chăm lo học sinh. Điều cần quan tâm không chỉ là số lớp, số học sinh mà còn là những chuyển biến trong kết quả học tập.

Thầy giáo chú trọng phát huy tính chủ động và khả năng tiếp thu của học sinh vùng cao.
Giữ học sinh đến lớp là nền tảng
Theo thầy Pờ Pó Ly, Hiệu trưởng nhà trường, xây dựng nền nếp, kỷ cương đi đôi với phân công công việc theo chuyên môn, năng lực giáo viên. Trường chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương, phối hợp với đoàn thể và phụ huynh trong quản lý, vận động học sinh ra lớp. Nhờ các giải pháp đồng bộ, tỷ lệ chuyên cần theo thông tin nhà trường cung cấp cơ bản đạt 98–99%.
Đây là kết quả đáng chú ý trong điều kiện một xã vùng cao biên giới. Tuy nhiên, tỷ lệ chuyên cần mới phản ánh việc học sinh có mặt tại lớp. Bài toán tiếp theo là làm sao để các em chủ động học tập, được giúp đỡ kịp thời khi tiếp thu chậm và có tiến bộ qua từng năm học. Giữ sĩ số vì vậy phải đi cùng nâng chất lượng thực chất.

Các em học sinh chăm chú lắng nghe và ghi chép bài, thể hiện nền nếp học tập nghiêm túc.
Trong năm học 2025–2026, trường xây dựng kế hoạch giáo dục thống nhất giữa các bộ phận, phân công rõ trách nhiệm đến cán bộ, giáo viên, nhân viên. Trên lớp, giáo viên từng bước giảm lối truyền thụ một chiều, tăng hoạt động hướng dẫn học sinh tự tìm hiểu, thảo luận và vận dụng kiến thức. Sự thay đổi không chỉ ở nội dung bài giảng mà còn ở vai trò chủ động của người học.
Các hình thức học nhóm, trò chơi học tập, hoạt động trải nghiệm và ứng dụng công nghệ thông tin được tăng cường. Kiểm tra, đánh giá cũng hướng đến khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng giao tiếp, hợp tác và giải quyết vấn đề, thay vì chỉ ghi nhớ nội dung. Tuy nhiên, hiệu quả của những phương pháp này còn phụ thuộc vào cách tổ chức trong từng lớp học và mức độ tham gia thực tế của học sinh.

Không khí lớp học tại vùng biên giới Mù Cả trong các hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy.
Ở môn Ngữ văn, thầy Phạm Văn Bình hướng dẫn học sinh đọc trước văn bản, nghiên cứu câu hỏi gợi ý trong sách giáo khoa trước khi lên lớp. Theo thầy, việc chuẩn bị giúp các em có cơ sở tham gia trao đổi; giáo viên dành thời gian định hướng, giải thích nội dung trọng tâm, giúp học sinh hiểu và ghi nhớ tốt hơn. Cách dạy này chuyển trọng tâm từ việc thầy giảng, trò ghi sang hoạt động tương tác, tìm hiểu bài học.
Với học sinh cuối cấp, việc ôn luyện và củng cố kiến thức được chú trọng. Em Pờ Diệu Linh, học sinh lớp 9A vào thời điểm được ghi nhận, cho biết thầy cô quan tâm sát sao hơn đến việc học, giúp các em hệ thống nội dung trọng tâm để chuẩn bị kiểm tra, thi chuyển cấp. Sự hỗ trợ ấy có ý nghĩa với học sinh, đặc biệt khi yêu cầu kiến thức và tâm lý trước kỳ thi đều gia tăng.
Nhà trường còn tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học. Giáo viên cùng xây dựng bài minh họa, tổ chức dạy thử nghiệm, dự giờ, trao đổi và rút kinh nghiệm, từ đó điều chỉnh phương pháp. Đây là hoạt động giúp đội ngũ chia sẻ kinh nghiệm, nhìn lại hạn chế trong tổ chức tiết học, tránh để đổi mới chỉ dừng ở kế hoạch.

Toàn cảnh khuôn khang trang của Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Mù Cả, nơi chắp cánh ước mơ cho học sinh vùng cao.
Đo chuyển biến bằng kết quả học tập
Tiếng Anh là một trong những môn được trường chú ý đổi mới phương pháp và môi trường thực hành. Giáo viên khai thác học liệu điện tử, video, trò chơi, phần mềm luyện phát âm, đồng thời hướng đến phát triển cả bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết. Việc tăng cơ hội tiếp xúc và sử dụng ngoại ngữ được đặt bên cạnh yêu cầu nắm chắc kiến thức cơ bản.
Trường xây dựng góc tiếng Anh trong lớp, bảng tin, khẩu hiệu song ngữ, bổ sung sách và truyện song ngữ; đồng thời tổ chức hoạt động ngoại khóa, ngày hội tiếng Anh và các sân chơi học tập. Mục tiêu từng bước hình thành môi trường sử dụng ngoại ngữ, hướng tới định hướng đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Dẫu vậy, đó là quá trình dài hạn, không thể đo bằng số hoạt động được tổ chức.
Năm học 2025–2026, một học sinh của trường đạt giải Khuyến khích môn tiếng Anh trong kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh. Kết quả này có ý nghĩa khích lệ với cả thầy và trò, nhất là trong điều kiện học tập ở địa bàn biên giới còn hạn chế. Song, một giải thưởng không thể đại diện cho chất lượng học ngoại ngữ của toàn trường; sự tiến bộ của số đông học sinh mới là thước đo quan trọng.

Hoạt động sinh hoạt chuyên môn và giảng dạy được nhà trường chú trọng triển khai đồng bộ.
Cùng với bồi dưỡng học sinh có năng khiếu, trường phân công giáo viên phụ đạo những em còn hạn chế về kiến thức, theo dõi và đánh giá tiến bộ hằng tháng. Trong 4 học sinh tham gia ôn luyện học sinh giỏi, có 1 em đạt giải. Theo thống kê nhà trường, số học sinh học lực yếu giảm 6 em so với năm học trước, còn 10 em. Kết quả này cho thấy chuyển biến nhưng cũng nhắc đến trách nhiệm hỗ trợ những em chưa theo kịp yêu cầu.
Số liệu đánh giá năm học 2025–2026 cho thấy, trong nhóm 246 học sinh được thống kê, tỷ lệ có kết quả rèn luyện mức tốt đạt 76,8%, mức khá 18,3%; kết quả học tập mức tốt đạt 13,4%, mức khá 42,2%. Theo báo cáo của trường, các tỷ lệ này cao hơn năm học trước, lần lượt ở mức 1,6%, 3,2%, 5,9% và 1,9%. Những con số phản ánh xu hướng tích cực trong nhóm được đánh giá, nhưng cần đặt đúng phạm vi thống kê, không đồng nhất với quy mô học sinh toàn trường năm học mới.

Ứng dụng công nghệ thông tin và học liệu điện tử được đẩy mạnh trong các tiết học nhằm tăng tính sinh động.
Bên cạnh điểm số, nội dung giáo dục đạo đức và kỹ năng sống được lồng ghép trong giờ chào cờ, sinh hoạt lớp, hoạt động tập thể. Tổ tư vấn tâm lý học đường hỗ trợ học sinh rèn kỹ năng tự phục vụ, giao tiếp, ứng xử, quản lý thời gian và xác định mục tiêu. Đây cũng là những yêu cầu của giáo dục toàn diện, giúp học sinh hình thành thói quen tự giác và khả năng thích ứng trong cuộc sống.
Bước vào năm học 2026–2027, trường tiếp tục đặt ra các nhiệm vụ duy trì sĩ số, nâng chất lượng giáo dục đại trà, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu và quan tâm những em có hoàn cảnh khó khăn. Cùng với đó là nâng năng lực đội ngũ, khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, thiết bị và ứng dụng công nghệ thông tin. Mỗi nhiệm vụ đều đòi hỏi sự kiên trì, phù hợp với thực tế, thay vì chỉ chạy theo kết quả của một kỳ thi.

Học sinh tự tin phát biểu xây dựng bài trong tiết học, rèn luyện kỹ năng giao tiếp và hợp tác.
Sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và chính quyền địa phương vì thế vẫn có vai trò quan trọng. Giáo viên cần điều chỉnh cách dạy theo khả năng học sinh; phụ huynh và các lực lượng ở cơ sở góp phần giữ nền nếp đến trường. Đồng thời, những khó khăn trong điều kiện học tập phải tiếp tục được nhận diện để có giải pháp hỗ trợ phù hợp, thay vì chỉ nhìn vào những kết quả đạt được.
Ở Mù Cả, chất lượng giáo dục không thể gói gọn trong một giải thưởng hay một bảng tỷ lệ. Từ việc giữ học sinh đến lớp, đổi mới từng tiết học đến hỗ trợ các em tiếp thu chậm, mỗi bước tiến đều cần được duy trì và kiểm chứng. Khi nền nếp học đường gắn với chất lượng học tập thực chất, giáo dục vùng biên mới tạo thêm cơ hội phát triển lâu dài cho thế hệ trẻ.
Bình luận (0)