Giữa dòng chảy hối hả của đời sống hiện đại, tiếng chiêng Mường vẫn là những thanh âm vẹn nguyên sức sống ngàn năm. Đó cũng là thứ ngôn ngữ không lời kết nối giữa con người với thần linh, giữa quá khứ và hiện tại.
Tại vùng đất tổ Phú Thọ, tiếng chiêng ấy không chỉ là di sản mà còn là mạch nguồn văn hóa bền bỉ của người Mường Động.
Trong tâm thức của người Mường, có những âm thanh không cần ai gọi tên, chỉ cần cất lên là người ta biết mình đang trở về với nguồn cội, tiếng chiêng Mường là một âm thanh như thế. Nó không vội vã như tiếng còi xe ngoài phố, không rộn ràng như nhạc hội. Tiếng chiêng của người Mường chậm như bước chân người già lên nương, chậm như dòng suối len qua khe đá, chậm như khói bếp mỗi chiều bay lên mái nhà sàn rồi tan vào màu lam của núi.
Nghệ nhân Ưu tú Bùi Tiến Xô (xã Mường Động, tỉnh Phú Thọ) chia sẻ: “Trong làng, trong xóm có cái gì tiến triển tốt thì báo bằng tiếng chiêng, đó là cái hồn của người Mường. Mấy dùi mấy chiêng khi đánh lên thì người ta báo bằng tiếng chiêng. Mà người đã khuất cũng phải có chiêng… Vì vậy, tiếng chiêng mang âm hưởng của nét văn hóa làm cho chúng ta rạo rực trong tâm hồn”.
Ai sinh ra ở xứ Mường cũng hiểu, lời chiêng chẳng có chữ, nhưng khi tiếng chiêng ngân dài là niềm vui đang nở, khi nhịp chiêng xuống trầm là nỗi nhớ đang đầy, hiểu rằng sau mỗi hồi chiêng là bao bàn tay chai sần đã giữ lấy bản làng qua biết bao mùa dông gió.
Bà Đinh Thị Khoa (xã Mường Động, tỉnh Phú Thọ) nói: “Trong văn hóa người Mường, theo quan niệm ở đây, ví dụ nhà mình có tiệc hoặc mùa màng bội thu thì đánh chiêng. Hoặc ngày lễ, ngày Tết thì mình đem chiêng ra mình đánh”.
Ông Nguyễn Đình Chính (Phó Chủ tịch UBND xã Mường Động, tỉnh Phú Thọ) chia sẻ: “Mường Động là 1 trong 4 vùng Mường cổ của tỉnh Hòa Bình cũ, nay là Phú Thọ, vẫn còn lưu giữ các nét văn hóa của người Mường cổ, trong đó, nổi bật là chiêng Mường. Đây không phải chỉ là di sản tinh thần, mà còn là tài sản văn hóa có thể phát triển thành sản phẩm du lịch nếu làm đúng cách, đúng hướng”.
Bây giờ, bản Mường đã khác, đường bê tông nối dài, điện sáng khắp xóm, sóng điện thoại phủ kín những sườn đồi. Những đứa trẻ giờ không chỉ biết đến thế giới rộng lớn bên ngoài bằng Internet mà cũng đã biết níu giữ tiếng chiêng, từ những câu lạc bộ chiêng Mường ở trường học, để nghe tiếng chiêng kể chuyện và ngân vang giữa sân nhà sàn, giữa lễ hội bản.
Bé Nguyễn Diệp Phụng (trường Tiểu học cơ sở Xã Mường Động, tỉnh Phú Thọ) nói: “Con đã có một lần được đi biểu diễn chiêng ở trên Đền Hùng, cảm giác của con khi đấy rất hồi hộp và hưng phấn. Con muốn tập đánh chiêng thuần thục và gửi những tiếng chiêng ấy đi đến những phương khác”.
Dưới những mái trường và từng nếp nhà, tiếng chiêng Mường vẫn vang, mạch nguồn văn hóa Mường vẫn chảy - bền bỉ và kiêu hãnh. Những đôi tay măng non hôm nay đang học cách giữ nhịp chiêng cổ từ thế hệ đi trước. Để rồi từ bệ phóng truyền thống, những người trẻ lại tiếp tục đưa thanh âm của xứ Mường hòa vào từng nhịp chiêng vọng qua triền đồi… Mỗi nhịp chiêng là một lời chào, một lời mời, một lời cảm tạ đất trời, như sợi dây gắn kết giữa quá khứ và hiện tại.
Bình luận (0)