Giữ ổn định Kỳ thi tốt nghiệp THPT, ứng dụng công nghệ để ngăn chặn gian lận

Sáng 20/9, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức phiên giải trình của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn về một số vấn đề thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo được cử tri, nhân dân quan tâm.

Đề cập đến vấn đề được dư luận và cử tri đặc biệt quan tâm là kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định, mô hình tổ chức thi được đúc kết qua nhiều giai đoạn đổi mới đã mang lại ưu điểm lớn trong việc giảm áp lực cho thí sinh và đảm bảo an toàn.

Tuy nhiên, trước một số hiện tượng tiêu cực nảy sinh thời gian qua, Bộ GD&ĐT đã đi sâu phân tích nguyên nhân và đề xuất các giải pháp cốt lõi. Mục tiêu trọng tâm trong thời gian tới là giữ ổn định kỳ thi, nhưng đồng thời tăng cường mạnh mẽ các biện pháp kiểm soát chất lượng, ứng dụng công nghệ phân tích dữ liệu và kiểm soát chéo để ngăn chặn triệt để động cơ trục lợi, gian lận.

"Bộ sẽ siết chặt các quy định, phương thức đánh giá tuyển sinh nhằm đi vào thực chất, đảm bảo công bằng và hạn chế việc lạm dụng các loại chứng chỉ gây bất bình đẳng giữa các nhóm đối tượng người học", Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh.

Bên cạnh công tác thi cử, về giáo dục toàn diện và văn hóa học đường, ngành giáo dục xác định phải chú trọng song song cả tri thức, đạo đức, văn hóa, thể chất, nghệ thuật và kỹ năng sống. Các công tác phòng ngừa bạo lực học đường đang được thực hiện đồng bộ, phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an và các địa phương.

Đáng chú ý, trước bối cảnh môi trường mạng và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra những tác động lớn, Bộ GD&ĐT đang từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý để đưa AI vào quản trị, ứng dụng hiệu quả, đồng thời thiết lập các hàng rào kiểm soát chặt chẽ những rủi ro từ không gian mạng đối với học sinh.

Cần bổ sung hơn 43.000 chỉ tiêu tuyển giáo viên cho năm học 2026-2027 

Về chính sách tiền lương, phụ cấp hỗ trợ đối với nhà giáo, Bộ GD&ĐT đã trình Chính phủ, xin ý kiến của Ban Chỉ đạo Trung ương về đổi mới chính sách tiền lương để tiếp tục hoàn thiện đồng bộ đề án cải cách.

Theo Bộ trưởng, các chế độ chính sách cho nhà giáo như phụ cấp, giáo viên thỉnh giảng, giảng viên cơ hữu, giảng viên sau nghỉ hưu cũng như học sinh, sinh viên đã được cập nhật kịp thời, bước đầu mang lại tác động tích cực. Về Chương trình mục tiêu quốc gia, sau khi Quốc hội thông qua việc hợp nhất, Bộ đã hoàn thành việc dự kiến phân bổ nguồn lực cho giai đoạn 5 năm và gửi Bộ Tài chính tổng hợp để thực hiện.

Liên quan đến vấn đề biên chế giáo viên, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết: "Đối với vấn đề tuyển dụng và sử dụng giáo viên, Bộ đã có hướng dẫn để các địa phương linh hoạt, đồng thời hoàn thiện chuẩn nghề nghiệp, chế độ làm việc và xếp lương. Theo số liệu thống kê, toàn ngành hiện thiếu 104.000 giáo viên so với định mức. Tuy nhiên, sau khi sắp xếp lại trường lớp theo quy mô học sinh, nhu cầu thực tế cần bổ sung cho năm học 2026-2027 là khoảng 43.267 chỉ tiêu. Đồng thời, cả nước vẫn còn 44.700 chỉ tiêu biên chế đã giao nhưng chưa được tuyển dụng, và hiện có 48.034 giáo viên hợp đồng đang làm việc tại các cơ sở công lập".

Việc điều phối đội ngũ giữa các đơn vị, địa bàn đang được khẩn trương thực hiện; quá trình sắp xếp này cũng giúp tiết kiệm và chuyển đổi một lực lượng khá lớn cán bộ quản lý sang làm công tác giảng dạy.

Chuyển dịch mạnh mẽ sang đào tạo nguồn nhân lực mũi nhọn

Về định hướng phát triển nguồn nhân lực, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, mô hình trung học nghề được xem là một điểm nhấn đột phá trong phân luồng giáo dục. Đây là năm đầu tiên Bộ GD&ĐT chính thức triển khai mô hình này, hoàn thiện các văn bản và chuẩn chương trình đào tạo. Trong năm học mới, nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã đăng ký tham gia. Bộ đang tiếp tục hướng dẫn học sinh chuyển tiếp từ chương trình trung cấp sang học nghề theo chuẩn mới, đồng thời ban hành chính sách liên thông xuyên suốt từ trung cấp, cao đẳng lên đại học.

Song song với đó, các chính sách hỗ trợ người học tiếp tục được mở rộng, từ miễn giảm học phí, hỗ trợ sách giáo khoa, bữa ăn, đến học bổng tín dụng và quỹ học bổng quốc gia. Đặc biệt, chính sách hỗ trợ sinh viên các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược bước đầu phát huy tác dụng. Trong kỳ tuyển sinh đại học vừa qua, không chỉ số lượng mà chất lượng đầu vào của các khối ngành này đều rất cao.

Thực tế cho thấy, các trường đại học đang rất tích cực tinh giảm những chương trình đào tạo không còn phù hợp, đồng thời mở mới các ngành đất nước đang khát nhân lực như bán dẫn, Trí tuệ nhân tạo (AI), Dữ liệu lớn, Công nghệ hạt nhân, Đường sắt tốc độ cao, Công nghệ số và Năng lượng mới. Tỷ lệ sinh viên nhập học các khối ngành STEM năm 2026 đã đạt 33,6%, tiệm cận mục tiêu 35% mà Nghị quyết đã đề ra. Thông tư hướng dẫn Nghị định 179 cũng đã hoàn thành để các cơ sở giáo dục đại học thực hiện trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, sau một thời gian gián đoạn, năm nay là năm đầu tiên Bộ GD&ĐT hướng dẫn các cơ sở triển khai trở lại các chương trình đào tạo tài năng. Đã có 90 chương trình đào tạo tài năng (trình độ kỹ sư, thạc sĩ, tích hợp cử nhân với kỹ sư/thạc sĩ) được triển khai tại 23 cơ sở giáo dục đại học, đi kèm với các chế độ chính sách ưu việt.