Gỡ điểm nghẽn thể chế để mở đường cho kinh tế biển bền vững

Chiều 5/6, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương và UBND tỉnh Nghệ An tổ chức Hội thảo quốc gia "Hoàn thiện thể chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững".

Đây là một trong những hoạt động trọng tâm hưởng ứng Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam, Ngày Đại dương thế giới (8/6) và Tháng hành động vì môi trường năm 2026.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết sau 8 năm thực hiện Nghị quyết 36 về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam, nhiều cơ chế, chính sách đã được ban hành, góp phần thúc đẩy các ngành kinh tế biển phát triển.

Tuy nhiên, kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của Việt Nam - quốc gia có hơn 3.260km bờ biển, diện tích biển khoảng 1 triệu km2 cùng hệ thống hơn 4.000 hòn đảo.

Chồng chéo pháp lý đang làm tăng chi phí phát triển

Theo Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp, một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là sự chồng chéo trong công tác quản lý Nhà nước.

Ông dẫn thực tế về sự giao thoa giữa Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo với Luật Điện lực, Luật Hàng hải cùng nhiều quy định liên quan giữa các bộ, ngành. Những bất cập này khiến quá trình triển khai các dự án kinh tế biển gặp khó khăn, phát sinh thủ tục và gia tăng áp lực cho doanh nghiệp.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng việc sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo là yêu cầu cấp thiết nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, đồng thời tạo hành lang pháp lý cho các lĩnh vực mới như điện gió ngoài khơi, nuôi trồng thủy sản biển, khai thác tài nguyên biển sâu và phát triển du lịch biển.

Theo Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp, quá trình khảo sát và hợp tác quốc tế cũng cho thấy Việt Nam còn nhiều dư địa phát triển, đặc biệt trong khai thác khoáng sản chiến lược, với giá trị kinh tế cao. Ông cũng cho rằng tiềm năng du lịch biển, đảo của Việt Nam hiện chưa được khai thác hiệu quả.

"Chúng ta có nhiều nơi rất đẹp, không thua kém các điểm nghỉ dưỡng nổi tiếng quốc tế, nhưng cơ chế phát triển và thu hút đầu tư vẫn còn hạn chế", Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ.

Tại hội thảo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự kiến giới thiệu một số nội dung lớn trong dự thảo sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, đồng thời lấy ý kiến từ các chuyên gia, nhà khoa học, hiệp hội và doanh nghiệp để hoàn thiện chính sách.

Hướng tới mô hình quản trị biển hiện đại, kiến tạo phát triển

Tại hội thảo, Ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam cho biết, dự thảo sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo được kỳ vọng tạo khuôn khổ pháp lý mới cho quản trị biển hiện đại, đồng thời khơi thông nguồn lực đầu tư cho phát triển bền vững.

Một trong những thay đổi quan trọng là mở rộng phạm vi điều chỉnh từ quản lý tài nguyên, môi trường biển sang quản trị tổng hợp tài nguyên, không gian biển và môi trường biển.

Dự thảo cũng bổ sung cơ chế quản lý, phân bổ và điều phối không gian biển phù hợp với Quy hoạch không gian biển quốc gia; hoàn thiện cơ chế giao, cho thuê và đăng ký sử dụng khu vực biển.

Đáng chú ý, dự thảo lần đầu nghiên cứu bổ sung các cơ chế như đấu giá quyền sử dụng khu vực biển, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng khu vực biển và hồ sơ hải chính nhằm tăng tính minh bạch, giảm cơ chế "xin - cho" và tạo môi trường pháp lý ổn định cho nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, dự thảo đề xuất ưu đãi cho các lĩnh vực kinh tế biển mới, cải cách thủ tục hành chính theo hướng liên thông, đồng thời chuyển mạnh tư duy quản lý môi trường từ xử lý sau sự cố sang phòng ngừa từ sớm.

Những sửa đổi lần này thể hiện sự chuyển đổi lớn trong tư duy quản trị biển của Việt Nam, từ quản lý theo ngành sang quản trị tổng hợp, từ kiểm soát đơn thuần sang vừa quản lý chặt chẽ vừa kiến tạo phát triển kinh tế biển bền vững.

Theo cơ quan soạn thảo, dự thảo luật dự kiến được trình Quốc hội vào tháng 10/2026.