Gợi mở chính sách thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh và bền vững

Sáng 17/3, Hội Truyền thông TP. Hà Nội phối hợp Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Trung Quốc (CESS) tổ chức Hội thảo "Kinh nghiệm quốc tế trong việc thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh" với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức nghiên cứu, các chuyên gia, nhà khoa học và các bên liên quan trong các lĩnh vực giao thông vận tải, năng lượng và môi trường.

Hội thảo được tổ chức nhằm trao đổi, chia sẻ thông tin và kinh nghiệm quốc tế về xu hướng phát triển giao thông xanh, đặc biệt là các chính sách và giải pháp thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch và phát thải thấp. Đây cũng là diễn đàn để các cơ quan quản lý, chuyên gia và các bên liên quan cùng thảo luận về những yếu tố chính sách, công nghệ và thị trường có thể hỗ trợ quá trình phát triển hệ thống giao thông bền vững.

Phát biểu khai mạc, bà Phạm Thị Thanh Hà, Chủ tịch Hội Truyền thông TP. Hà Nội cho hay, tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng đang là vấn nạn tại nhiều thành phố lớn của Việt Nam. Do đó, việc xây dựng các chính sách để giảm phát thải từ giao thông là cần thiết hơn bao giờ hết. Bên cạnh việc tăng cường giao thông công cộng, thì chuyển đổi giao thông xanh là giải pháp dài hạn và căn cơ.

Trên tinh thần đó, các báo cáo chuyên đề tại Hội thảo tập trung chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi giao thông xanh của một số quốc gia trên thế giới, qua đó cung cấp thêm thông tin tham khảo phục vụ quá trình nghiên cứu, xây dựng các chính sách thúc đẩy xanh hóa giao thông phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Tại Hội thảo, báo cáo nghiên cứu do TS. Phạm Sỹ Thành, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Trung Quốc (CESS) trình bày cho thấy quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh của Trung Quốc được triển khai theo tầm nhìn dài hạn và cách tiếp cận chính sách tổng thể. Ngay từ sớm, nước này đã xây dựng lộ trình hơn 20 năm phát triển hệ thống quản lý tích hợp "xe cộ-nhiên liệu-giao thông", trong đó xe năng lượng mới (NEV) được xác định là trụ cột nhằm giảm phát thải trong khu vực đô thị.

Một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy chuyển đổi là nguồn lực tài chính lớn từ cả trung ương và địa phương. Trung Quốc triển khai nhiều chính sách trợ cấp mua xe, miễn thuế và hỗ trợ đổi xe chạy nhiên liệu sang xe điện, góp phần kích thích thị trường trong giai đoạn đầu. Các chính sách này được thiết kế theo lộ trình dài hạn: trợ cấp mạnh ban đầu để tạo cầu thị trường, sau đó giảm dần mức hỗ trợ và nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật đối với xe điện.

Bên cạnh đó, Trung Quốc ưu tiên điện hóa các phương tiện công cộng và dịch vụ đô thị như taxi, xe buýt, logistics. Nhiều thành phố dừng cấp giấy phép hoạt động cho xe chạy nhiên liệu, đồng thời áp dụng các hạn chế lưu thông đối với phương tiện phát thải cao và ưu tiên tiếp cận đường bộ cho xe điện. Chính quyền địa phương đóng vai trò quan trọng trong triển khai chính sách thông qua các chương trình hỗ trợ riêng phù hợp với điều kiện từng đô thị..

TS. Phạm Sỹ Thành nhấn mạnh rằng, thành công từ việc chuyển đổi giao thông xanh với sự trỗi dậy mạnh mẽ của xe năng lượng mới này là kết quả của một quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, dài hơi, với tầm nhìn hơn 20 năm, bắt đầu từ quy hoạch quốc gia tổng thể với lộ trình và ưu tiên chuyển đổi rõ ràng. Việc đầu tiên cần làm là cải thiện hiệu suất của phương tiện sử dụng động cơ đốt trong, tiếp theo hoặc song song với đó là chuyển đổi sang phương tiện năng lượng mới và cuối cùng hướng đến giao thông thông minh để đạt được trạng thái "xanh tối ưu".

Từ góc nhìn của một chuyên gia chính sách công nghiệp, bà Nguyễn Thị Xuân Thúy, Giảng viên, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, chuyên gia tư vấn chính sách công nghiệp Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO) cho rằng, bất cứ chính sách giao thông nào cũng cần phải được phát triển đồng bộ với chiến lược công nghiệp ô tô – xe máy, nhằm tránh làm ảnh hưởng, suy yếu nền công nghiệp trong nước.

Bài học từ Nhật Bản hay Đức cho thấy chính phủ cực kỳ thận trọng trong việc điện hóa hoàn toàn để bảo vệ năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp ô tô nội địa, vốn đang tạo hàng triệu việc làm. Kinh nghiệm từ Singapore cũng gợi ý rằng quản lý việc sử dụng xe hiệu quả thông qua hạ tầng giao thông thông minh sẽ mang lại lợi ích thực chất hơn là chỉ hạn chế quyền sở hữu, giúp thị trường ô tô tránh được những cú sốc không đáng có.

Các chuyên gia và đại biểu cũng đã trao đổi, phân tích kinh nghiệm này từ nhiều góc độ, qua đó làm rõ vai trò của việc xây dựng lộ trình phát triển dài hạn, sự phối hợp giữa các chính sách hỗ trợ thị trường và việc đầu tư phát triển hạ tầng trong thúc đẩy chuyển đổi sang giao thông phát thải thấp.

Các ý kiến tại hội thảo cho rằng phát triển giao thông xanh đang trở thành xu hướng chung của nhiều quốc gia nhằm giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện chất lượng môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững.

Đồng thời cho rằng những kinh nghiệm quốc tế này là tài liệu tham khảo quý báu, và khi được nghiên cứu, xem xét kỹ lưỡng để vận dụng trong tổng thể với điều kiện kinh tế-xã hội, hạ tầng kỹ thuật và định hướng phát triển của Việt Nam sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các điều chỉnh phù hợp, nhằm bảo đảm lộ trình chuyển đổi giao thông xanh khả thi, hiệu quả và bền vững trong dài hạn.

Hội thảo đã góp phần cung cấp thêm cơ sở thông tin tham khảo và góc nhìn đa chiều cho quá trình nghiên cứu, thảo luận và hoàn thiện các chính sách về phát triển giao thông xanh tại Việt Nam trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và phát triển bền vững đang trở thành xu hướng quan trọng trên phạm vi toàn cầu.