Hà Nội làm mới di sản bằng công nghệ

Diện mạo du lịch Hà Nội mới nhờ sự sáng tạo

Sứ mệnh của Hà Nội hiện nay là vừa giữ gìn giá trị cốt lõi, vừa tiên phong nâng tầm văn hóa thông qua các ngành công nghiệp văn hóa hiện đại. Thay vì chỉ nhìn ngắm di tích một cách thụ động, công chúng giờ đây được trải nghiệm di sản thông qua thực hành kể chuyện và tương tác đa giác quan.

Những không gian như Nhà tù Hỏa Lò, Văn Miếu - Quốc Tử Giám hay Hoàng thành Thăng Long đang được làm mới bằng sự kết hợp giữa nghệ thuật trình diễn, âm thanh, ánh sáng và công nghệ số. Nhờ đó, việc tham quan không còn dừng ở quan sát hiện vật mà trở thành hành trình khám phá có tính tương tác, đưa lịch sử đến gần công chúng hơn.

Theo ban tổ chức, với các tour như Tinh hoa đạo học tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám hay vở diễn Kinh đô Thăng Long tại Hoàng thành Thăng Long, lịch sử không còn nằm trên những trang sách khô khan mà hiện lên sống động qua những màn trình diễn nghệ thuật ánh sáng tinh xảo.

Đánh giá về hiệu quả của những đổi mới này, PGS.TS Đặng Văn Bài nhận định, các mô hình trải nghiệm di sản mới đang tạo ra sức hút thực tế vượt ngoài dự tính. Đơn cử, việc tham quan tour đêm tại Nhà tù Hỏa Lò có giá 399.000 đồng/vé là minh chứng cho thấy khi công nghệ số và truyền thông được vận dụng đúng cách, giá trị tự thân của di sản sẽ được lan tỏa và gia tăng mạnh mẽ.

Theo các chuyên gia, sự chuyển dịch này không chỉ tối ưu hóa doanh thu mà còn góp phần kéo dài vòng đời di sản, chuyển đổi các di tích lịch sử thành những sản phẩm dịch vụ hấp dẫn, đóng vai trò mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghiệp văn hóa của Thủ đô.

Sau thời gian trùng tu, Bảo tàng Hà Nội mở cửa trở lại với cách tiếp cận mới. Hệ thống màn hình tương tác, trình chiếu chuyên đề và các giải pháp công nghệ giúp không gian trưng bày trở nên sinh động hơn, tạo điều kiện để người xem chủ động khám phá các lớp thông tin thay vì chỉ quan sát hiện vật.

Chính những sản phẩm văn hóa mới này đang tạo nền tảng để Hà Nội phát triển kinh tế đêm theo hướng khác biệt.

Định vị “đêm di sản” của Thủ đô

Thay vì chạy theo mô hình giải trí về đêm như nhiều thành phố trong khu vực, Hà Nội lựa chọn phát triển kinh tế đêm dựa trên lợi thế văn hóa. Định hướng "đêm di sản, đêm sáng tạo và đêm thanh lịch" được kỳ vọng tạo nên dấu ấn riêng cho Thủ đô.

Để những trải nghiệm đêm của du khách vừa sôi động vừa giữ được không gian thư thái, công tác tổ chức không gian giữ vai trò then chốt. TS. KTS Trương Văn Quảng, Phó Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam nhận định, Hà Nội cần quy hoạch không gian kinh tế đêm thành 3 vùng quản lý hành chính rõ rệt: vùng động (vùng 1), vùng tĩnh (vùng 2) và vùng chuyển tiếp (vùng 3). Việc phân vùng này giúp vừa nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, vừa vận hành đô thị một cách hài hòa.

Theo đó, cần phân tách rõ loại hình dịch vụ cho từng khu vực để áp dụng khung giờ quản lý phù hợp. Có những phân khu chỉ nên hoạt động đến 12 giờ đêm, tập trung vào ẩm thực nhẹ nhàng như khu vực phố cổ ở phường Hoàn Kiếm để gìn giữ giá trị di sản. Ngược lại, những phân khu ứng dụng công nghệ số, trình diễn ánh sáng, âm nhạc sôi động sôi nổi suốt đêm cần được quy hoạch tách biệt để tránh ô nhiễm tiếng ồn và ánh sáng đến vùng dân cư.

"Thành phố cũng cần tổ chức giao thông tiếp cận khéo léo để khách đến vui chơi không gây xáo trộn, đồng thời tạo cơ chế để chính người dân trong vùng lõi được tham gia trực tiếp vào chuỗi cung ứng kinh tế đêm, từ đó hài hòa được lợi ích cộng đồng. Đối với các tuyến phố ẩm thực hay đi bộ, thiết kế không gian cần nâng tầm trải nghiệm bằng thực tế ảo hoặc trình diễn chế biến món ăn mang tính nghệ thuật, giúp du khách thỏa mãn cả về vị giác lẫn thị giác", TS Quảng đề xuất.

Theo ghi nhận thực tế, cộng đồng du khách và người dân vẫn đang mong đợi sự mở rộng của các không gian văn hóa như phố sách, các tuyến phố đi bộ đa dạng hơn và đặc biệt là hệ thống giao thông công cộng về đêm phải thực sự thuận tiện để tối ưu hóa trải nghiệm.