Hàng nghìn người dân Campuchia gần biên giới tranh chấp mong chờ được trở về nhà

Người dân Campuchia đi sơ tán sống trong các lều tạm bợ ở Preah Vihear và Siem Reap, Campuchia, gần biên giới với Thái Lan (Ảnh: WHO)

Người dân Campuchia sống ở gần khu vực biên giới tranh chấp vẫn chưa được trở về nhà bất chấp chiến thắng trong cuộc bầu cử ở Thái Lan của phe dân tộc chủ nghĩa - những người muốn xây tường rào dọc biên giới tranh chấp.

Tại tỉnh Banteay Meanchey của Campuchia, bà Proeung Sopheap (59 tuổi) lần đầu tiên đến thăm ngôi nhà bị bỏ hoang của mình ở làng biên giới Prey Chan kể từ các cuộc đụng độ hồi tháng 12/2025 để lấy một số đồ dùng cá nhân và dụng cụ nấu ăn.

"Tôi không biết điều gì đã dẫn đến cuộc chiến này" - bà nói - "Giống như những người Campuchia khác, tôi muốn hòa bình chứ không phải chiến tranh".

Đảng Bhumjaithai do Thủ tướng lâm thời Thái Lan Anutin Charnvirakul lãnh đạo đã giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử ngày 8/2 với cương lĩnh bao gồm việc xây dựng một bức tường ở biên giới với Campuchia.

Trong chuyến thăm khu vực thuộc huyện Ou Chrov, thành phố Banteay Meanchey, đối diện với Khok Sung thuộc tỉnh Sa Kaeo, hầu hết những người được hỏi đều cho biết họ không biết gì về cuộc bầu cử ở Thái Lan hay những hệ lụy có thể xảy ra đối với khu vực này. Họ chỉ muốn lấy lại nhà cửa và đất đai của mình.

Cuộc giao tranh Campuchia - Thái Lan tồi tệ nhất trong hơn 10 năm qua đã chia cắt làng Prey Chan thuộc tỉnh Proeung Sopheap. Chính quyền Thái Lan cho biết một phần làng này nằm trong lãnh thổ Thái Lan và đã dựng hàng rào dây thép gai tại đây. Hàng rào nay được gia cố thêm bằng một rào chắn làm từ các container vận chuyển bằng kim loại.

Chính quyền Thái Lan cho biết tất cả cư dân đã có thể trở về nhà kể từ khi giao tranh kết thúc. Tuy nhiên, về phía Campuchia, các quan chức ước tính rằng khoảng 80% đất đai và nhà cửa ở các xã Prey Chan và Chouk Chey hiện không thể tiếp cận được, khiến hơn 4.600 người phải sống trong các khu tạm trú.

Hôm 13/2, Thái Lan tuyên bố rằng việc lắp đặt các rào chắn nhằm tăng cường an ninh và an toàn dọc biên giới là "hoàn toàn phù hợp" với tuyên bố chung mà hai nước đã nhất trí trong thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 27/12/2025.

Các cuộc đụng độ biên giới đã khiến ít nhất 149 người thiệt mạng và hàng trăm nghìn người phải di dời dọc theo đường biên giới dài 817 km trước khi Thái Lan và Campuchia đạt được thỏa thuận ngừng bắn lần thứ hai vào cuối tháng 12/2025. Trước đó, thỏa thuận ngừng bắn đầu tiên từ tháng 7/2025 đã sụp đổ.

Cả hai bên đều cáo buộc lẫn nhau về hành động gây hấn. Thái Lan và Campuchia đã tranh chấp biên giới chung trong nhiều thập kỷ.

Thái Lan khẳng định rằng việc chi tiêu gần đây cho việc mua sắm vũ khí, xây dựng hàng rào biên giới với Campuchia là mang tính phòng ngừa, không mang tính khiêu khích và hoàn toàn phù hợp với luật pháp quốc tế.

Trong một tuyên bố được đưa ra hôm 14/2, Trung tâm Thông tin chung về tình hình Thái Lan - Campuchia cho biết việc Thủ tướng Anutin Charnvirakul phê duyệt khoản kinh phí bổ sung để tăng cường năng lực an ninh và củng cố quản lý biên giới là một biện pháp thông thường để bảo vệ chủ quyền quốc gia, bảo vệ an ninh công cộng và chống tội phạm xuyên biên giới. Theo thông cáo, các biện pháp này không nhằm vào bất kỳ quốc gia cụ thể nào và nằm trong phạm vi chủ quyền của Thái Lan.

Theo đó, việc Thái Lan xây dựng hàng rào dọc theo một số đoạn biên giới trên bộ nhằm mục đích cải thiện quản lý biên giới và ngăn chặn việc vượt biên trái phép, buôn người và tội phạm xuyên quốc gia - một biện pháp được nhiều quốc gia áp dụng rộng rãi.