Hệ thống tài chính trước những rủi ro công nghệ

VTV.vn - Khi ngân hàng ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, một sự cố kỹ thuật cũng có thể gây gián đoạn trên diện rộng và tạo áp lực lên toàn hệ thống.

Sự cố công nghệ, rủi ro dây chuyền tài chính

JPMorgan Chase - ngân hàng lớn nhất nước Mỹ - vừa ghi nhận một sự cố kỹ thuật khiến một bộ phận khách hàng không thể thực hiện các giao dịch như bình thường. Sự việc một lần nữa làm dấy lên những lo ngại về mức độ an toàn và khả năng chống chịu của hệ thống tài chính trong kỷ nguyên số. Bởi khi hoạt động ngân hàng ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng công nghệ, các nền tảng thanh toán và mạng lưới kết nối liên thông, một trục trặc tưởng chừng cục bộ cũng có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền, vượt xa phạm vi của một tổ chức đơn lẻ.

Trong hệ thống tài chính hiện đại, tiền được luân chuyển liên tục qua các ngân hàng, mạng lưới thanh toán và hệ thống quyết toán. Một tâm lý hoang mang bao trùm khi hàng nghìn khách hàng của JP Morgan Chase không thể truy cập ứng dụng ngân hàng, kiểm tra số dư hoặc thực hiện giao dịch như bình thường.

Khách hàng của Bank of America, Citigroup và Wells Fargo cũng ghi nhận sự cố khi sử dụng dịch vụ trực tuyến. Một số giao dịch qua Zelle, mạng lưới chuyển tiền phổ biến tại Mỹ, không nằm ngoài phạm vi bị ảnh hưởng. Dù đã được khắc phục trong ngày, sự việc cho thấy tính phụ thuộc lẫn nhau giữa các tổ chức tài chính trong môi trường số.

Ông Piero Cipollone - Thành viên Ban Điều hành Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho biết: "Các hạ tầng này giống như những mạch máu giúp tiền và tài sản tài chính lưu thông thông suốt trong nền kinh tế. Cũng như mạch máu trong cơ thể, nếu chúng bị tắc nghẽn, toàn bộ hệ thống sẽ bị đặt vào tình thế rủi ro".

Nhận định này cho thấy tầm quan trọng của các hạ tầng thanh toán đối với toàn bộ nền kinh tế. Khi một giao dịch bị gián đoạn, ảnh hưởng không chỉ dừng lại ở người gửi hoặc người nhận tiền. Các ngân hàng còn phụ thuộc vào những dòng tiền luân chuyển để đáp ứng nghĩa vụ thanh toán của chính mình.

Nếu sự gián đoạn kéo dài, một tổ chức có thể gặp khó khăn trong việc tiếp nhận và chuyển tiếp dòng tiền, từ đó tạo áp lực lên khả năng thanh khoản của những tổ chức có liên quan và rủi ro còn nằm ở niềm tin.

Khi người dân và doanh nghiệp đã quen với việc tiếp cận tiền gần như tức thời, những gián đoạn bất ngờ có thể nhanh chóng làm gia tăng tâm lý lo ngại. Vì vậy, thách thức với hệ thống tài chính không chỉ là bảo vệ dữ liệu hay ngăn chặn tấn công mạng, mà còn là duy trì những chức năng thiết yếu, hạn chế tác động dây chuyền và bảo đảm khả năng phục hồi khi công nghệ gặp sự cố.

Hệ thống tài chính trước những rủi ro công nghệ - Ảnh 1.

JPMorgan Chase - ngân hàng lớn nhất nước Mỹ - vừa ghi nhận sự cố kỹ thuật.

Một sự cố, nhiều ngân hàng bị ảnh hưởng

Hệ thống ngân hàng Mỹ hiện phụ thuộc vào các nền tảng công nghệ và hạ tầng thanh toán số rất lớn. Theo báo cáo mới nhất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, năm 2024, nước này ghi nhận gần 237 tỷ giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt. Thẻ chiếm hơn 3/4 về số lượt. Còn mạng chuyển khoản điện tử thường dùng để trả lương và thanh toán hóa đơn, chiếm gần 3/4 về giá trị.

Điểm dễ tổn thương là một giao dịch phải qua nhiều khâu. Ứng dụng có thể vẫn mở, mạng chuyển tiền vẫn hoạt động, nhưng nếu hệ thống xử lý của ngân hàng gửi hoặc ngân hàng nhận gặp lỗi, tiền vẫn có thể đến chậm.

Trường hợp của JPMorgan Chase là một ví dụ. Dịch vụ chuyển tiền nhanh giữa các ngân hàng (Zelle) cho biết, mạng lưới của mình vẫn hoạt động, nhưng một số giao dịch có JPMorgan Chase tham gia vẫn có thể bị chậm.

JPMorgan Chase cho biết, các giao dịch đã được xử lý bình thường trở lại vào tối 16/11 (theo giờ Mỹ) sau khi một số lỗi phần mềm nội bộ làm chậm một số giao dịch trong ngày.

Mỹ tăng sức chống chịu cho hệ thống thanh toán

Tại Mỹ, các ngân hàng lớn và cơ quan quản lý đang triển khai nhiều biện pháp nhằm bảo đảm hoạt động thanh toán không bị gián đoạn khi hệ thống công nghệ gặp sự cố. Tuy nhiên, hiệu quả của những lớp bảo vệ này vẫn đang được thử thách trước mức độ phụ thuộc ngày càng lớn vào hạ tầng số.

Theo quy định, các ngân hàng lớn tại Mỹ bắt buộc phải xác định rõ "ngưỡng chịu đựng gián đoạn", duy trì sao lưu dữ liệu tách biệt và thường xuyên diễn tập kịch bản sự cố nghiêm trọng.

Đồng thời, theo Quy tắc Thông báo Sự cố An ninh Máy tính, ngân hàng phải báo cáo cho cơ quan quản lý liên bang chậm nhất trong vòng 36 giờ kể từ khi xác định có sự cố nghiêm trọng gây gián đoạn dịch vụ thanh toán, trong khi các nhà cung cấp dịch vụ công nghệ phải cảnh báo ngay lập tức cho ngân hàng nếu dịch vụ bị gián đoạn từ 4 giờ trở lên.

Thực tế giám sát của Bộ Tài chính Mỹ và Báo cáo Khả năng Phục hồi Hệ thống Tài chính cho thấy các lớp dự phòng hiện nay giúp bảo vệ và ngăn chặn mất mát tài sản gần như tuyệt đối.

Tuy nhiên, giới chức Mỹ cũng thừa nhận sự phụ thuộc chéo vào một số ít tập đoàn điện toán đám mây và nhà cung cấp công nghệ lõi vẫn là điểm nghẽn. Khi sự cố xảy ra vào cuối ngày quyết toán, thời gian chuyển đổi sang phương án xử lý thủ công hoặc kênh dự phòng vẫn có thể gây ách tắc thanh khoản cục bộ trong ngắn hạn.

Sự cố ngân hàng trực tuyến là mắt xích mới nhất trong một tuần lễ đầy sóng gió của hạ tầng công nghệ Mỹ. Chỉ ít ngày trước đó, Tập đoàn Microsoft đã hứng chịu sự cố gián đoạn trên phạm vi toàn cầu. Hay như tình trạng quá tải bộ định tuyến tại Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đã buộc cơ quan này phải ban hành lệnh dừng bay trên toàn quốc trong suốt 4 giờ đồng hồ.

Dù cơ quan chức năng khẳng định 3 sự cố trên xuất phát từ những nguyên nhân kỹ thuật độc lập, việc chúng diễn ra dồn dập đã bộc lộ rõ nét nghịch lý của công nghệ hiện đại. Những hệ thống càng trở nên tinh vi và tiện lợi thì mức độ mong manh tiềm ẩn lại càng lớn.

Tin liên quan

AI tiếp tay các cuộc tấn công mạng

AI tiếp tay các cuộc tấn công mạng

VTV.vn - Các cuộc tấn công mạng ngày càng lợi dụng sơ suất của con người, lỗ hổng hệ thống và sự hỗ trợ của AI, khiến nguy cơ mất an toàn trong không gian số gia tăng.
FPT Polytechnic

Bạn cần đăng nhập để thực hiện chức năng này!

Bình luận không đăng nhập

Bạn không thể gửi bình luận liên tục.
Xin hãy đợi 60 giây nữa.