Hỗ trợ phần mềm cho hộ kinh doanh: Cần giảm chi phí, đáp ứng nhu cầu thực tế

Cục Thuế đang nghiên cứu phương án hỗ trợ miễn phí nền tảng số, phần mềm kế toán cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ và cá nhân kinh doanh theo Nghị quyết 198 của Quốc hội. Đây là chính sách được kỳ vọng giúp các hộ kinh doanh, đặc biệt trong quá trình chuyển sang phương thức kê khai, có thêm công cụ để quản lý doanh thu, chi phí và thực hiện nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, hỗ trợ phần mềm miễn phí như thế nào phát huy được hiệu quả, hỗ trợ đúng nhu cầu của các hộ kinh doanh là một câu hỏi cần được giải đáp.

Một ngày bán hàng, người kinh doanh phải nhập rất nhiều dữ liệu về hàng hóa, bán giá bao nhiêu, xuất hóa đơn thế nào… Cuối tháng người kinh doanh cũng cần tổng hợp để theo dõi doanh thu, chi phí. Nếu có một phần mềm miễn phí, chắc chắn người kinh doanh sẽ tiết kiệm được 1 khoản nhưng như vậy đã đủ chưa là câu hỏi được nhiều người quan tâm.

Dù đã lớn tuổi, bà Nguyễn Thị Chinh vẫn đang làm quen với phần mềm bán hàng để theo dõi việc kinh doanh. Nếu được hỗ trợ miễn phí phần mềm kế toán, điều bà mong muốn nhất là phần mềm này có thể kết nối với phần mềm bán hàng đang sử dụng, để không phải nhập đi, nhập lại số liệu. Bà Chinh cho biết: "Nếu Nhà nước hỗ trợ phần mềm kế toán nhưng không đồng bộ được thì chúng tôi sẽ phải nhập từ phần mềm bán hàng sang phần mềm kế toán. Chúng tôi cũng nhiều tuổi rồi nên cũng cảm thấy rắc rối và không dễ dàng."

Còn với hộ kinh doanh của chị Tô Ánh Ngọc chỉ có một người. Một mình chị vừa nhận đơn, pha chế, thanh toán cho khách, vừa bán hàng online. Vì vậy, với chị, một phần mềm kế toán miễn phí phải có thể dùng trên nhiều nền tảng, nhiều tính năng, có thể tự động lấy dữ liệu, tổng hợp doanh thu, lập báo cáo và hỗ trợ kê khai thuế.

"Phần mềm kế toán sẽ phải hết sức đơn giản, dễ sử dụng, không cần phải nhập qua nhập lại nhiều. Cửa hàng của tôi chỉ có mỗi 1 mình tôi vừa pha chế vừa thanh toán cho khách. Nếu phải xử lý thêm cả phần mềm kế toán thì sẽ không làm xuể", chị Tô Ánh Ngọc, chủ hộ kinh doanh tại TP. Hà Nội chia sẻ.

Mỗi hộ kinh doanh có một cách làm khác nhau, do vậy nhu cầu về phần mềm cũng khác nhau. Nhưng điều họ cùng mong muốn ở một phần mềm miễn phí đó là: dễ dùng, ít thao tác và giúp họ làm được nhiều việc hơn. Từ những nhu cầu rất thực tế đó, bài toán đặt ra với ngành Thuế là: hỗ trợ thế nào để hộ kinh doanh vừa có công cụ miễn phí, vừa dễ sử dụng và phù hợp với cách kinh doanh của mình? Hiện Cục Thuế đang lấy ý kiến của các Hiệp hội, và các nhà cung cấp giải pháp.

Lựa chọn phương pháp hỗ trợ phần mềm hiệu quả

Ba phương án đều hướng tới mục tiêu hỗ trợ hộ kinh doanh có thêm công cụ số, giảm chi phí và thuận lợi hơn trong kê khai thuế. Tuy nhiên, mỗi phương án lại có những ưu điểm và những vấn đề cần tính toán. Làm thế nào để vừa tiết giảm chi phí, vừa đáp ứng được nhu cầu thực tế của hàng triệu hộ kinh doanh? Tại cuộc họp mới đây với Cục Thuế, đại diện các hiệp hội và các nhà cung cấp giải pháp đã cùng phân tích, góp ý để tìm ra phương án hỗ trợ phù hợp và hiệu quả.

Đại diện Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cho rằng, phương án 1 là xây dựng một nền tảng số dùng chung, có ưu điểm là dễ triển khai, nhưng khó đáp ứng nhu cầu rất khác nhau của hàng triệu hộ kinh doanh. Bởi mỗi hộ có một ngành nghề, một cách bán hàng và quy mô khác nhau. Một nền tảng dùng chung cũng giống như một chiếc áo may sẵn, khó có thể vừa với tất cả.

Với phương án 2, cơ quan thuế tự xây dựng một phần mềm kế toán cơ bản, bài toán không chỉ nằm ở việc xây dựng phần mềm, mà còn là duy trì, nâng cấp và hỗ trợ người sử dụng trong suốt quá trình dùng phần mềm.

Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam thẳng thắn nhận định: "Đối với phương án này, kinh phí duy trì của cơ quan thuế, kinh phí nâng cấp hỗ trợ người dùng để người ta sử dụng phần mềm đấy hằng ngày là một nút thắt. Hiện nay có hàng trăm nhà cung cấp giải pháp với lực lượng hàng chục nghìn người mới có thể triển khai các giải pháp đấy. Bên cạnh các nhà cung cấp giải pháp, các ngân hàng, các đại lý thuế cũng chung tay, có như vậy thì vừa rồi mà chúng ta mới triển khai được hóa đơn điện tử thuận lợi và nhanh chóng. Vậy nên, nếu phương án 2 này chỉ một mình cơ quan thuế triển khai, thì thực sự là phương án này không hiệu quả".

Đại diện Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam cho rằng, có thể kết hợp phương án 1 và phương án 3: Nhà nước xây dựng một nền tảng chung, công bố các nhà cung cấp đáp ứng tiêu chuẩn, đồng thời hỗ trợ kinh phí để hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ tự lựa chọn phần mềm phù hợp.

"Hỗ trợ người dân bằng cách phát voucher để hộ kinh doanh tự lựa chọn tự mua phần mềm phù hợp nhất. Tôi ủng hộ phương án 3 kết hợp phương án 1. Bởi vì chúng ta dựa trên cơ sở tận dụng năng lực của xã hội. Chúng ta có hàng trăm nhà cung cấp phần mềm đa dạng và đáp ứng nhu cầu của người dân, tại sao chúng ta không sử dụng? Nhà nước công bố tiêu chuẩn, công bố các doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn để người nộp thuế tự lựa chọn. Chúng ta cung cấp phần mềm hỗ trợ cho doanh nghiệp và người dân thì phải dựa trên cơ sở tận dụng được tối đa nguồn lực của xã hội", ông Nguyễn Văn Phụng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam nhận định.

Dù lựa chọn phương án nào, điều người kinh doanh cần vẫn là một phần mềm dễ dùng và không làm phát sinh thêm việc. Dữ liệu từ bán hàng, kế toán đến kê khai thuế cần được kết nối, tự động chuyển sang nhau, thay vì phải nhập đi nhập lại. Bởi thêm một bước nhập cũng có thể phát sinh sai sót.

Ông Nguyễn Mạnh Tùng, Giám đốc kỹ thuật, Công ty Cổ phần Công nghệ KiotViet cho biết: "Dữ liệu phải đúng đắn, chính xác, có các cơ chế để hỗ trợ hộ kinh doanh có thể đáp ứng tuân thủ. Phần mềm phải đảm bảo giúp họ giảm được thao tác phức tạp dẫn tới sai sót. Khi dữ liệu chưa được liên thông đồng nhất trong toàn bộ hệ thống phần mềm thì rủi ro sai sót, rủi ro vi phạm rất là lớn."

Với người kinh doanh, điều họ quan tâm cuối cùng rất đơn giản, phần mềm kế toán miễn phí có thực sự giúp bán hàng thuận tiện hơn, kê khai dễ hơn và bớt mất thời gian hay không. Một phần mềm miễn phí có thể giúp người kinh doanh tiết kiệm được một khoản chi phí. Nhưng để hàng triệu hộ kinh doanh thực sự sử dụng, bài toán còn lớn hơn bởi phần mềm phải phù hợp với từng cách kinh doanh, dữ liệu phải kết nối được và người dùng phải được hỗ trợ khi cần. Đại diện Cục Thuế cho biết: Ba phương án vẫn đang được lấy ý kiến và nghiên cứu, mỗi phương án đều có những điểm cần tiếp tục tính toán. Nhưng đích đến cuối cùng của chính sách không chỉ là một phần mềm miễn phí, mà là một công cụ thực sự giúp người kinh doanh giảm chi phí, giảm thao tác và dành nhiều thời gian hơn cho việc kinh doanh.