Trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng hiện diện trong hoạt động học tập của học sinh. Theo kết quả Chương trình đánh giá học sinh quốc tế PISA năm 2025, gần 96% học sinh 15 tuổi tại Việt Nam từng sử dụng chatbot AI. cho các mục đích học tập.
Tại một trường THCS ở Hà Nội, hơn 80% học sinh cho biết thỉnh thoảng sử dụng AI để giải bài tập và hơn 25% cho biết có phần phụ thuộc vào công cụ này.
AI. có thể cho đáp án sai
Để giúp học sinh nhận diện rõ hơn khả năng và giới hạn của AI, giáo viên tổ chức thử nghiệm bằng cách yêu cầu một chatbot giải một bài toán cơ bản. Kết quả, AI. đưa ra đáp án sai do thực hiện phép tính theo thứ tự từ trái sang phải, thay vì tuân thủ quy tắc nhân chia trước, cộng trừ sau.
Khi thử lại cùng bài toán với một ứng dụng AI khác, kết quả lại chính xác.
Từ trải nghiệm này, học sinh nhận ra AI có thể đưa ra kết quả đúng hoặc sai và không nên hoàn toàn dựa vào công cụ khi làm bài.
Không chỉ với môn Toán, AI cũng được thử nghiệm trong môn Ngữ văn. Học sinh sử dụng công cụ này để lập dàn ý nêu cảm xúc về một bài thơ. Tuy nhiên, giáo viên nhận xét dàn ý còn thiếu những ý quan trọng, trong đó có yêu cầu học sinh phải bổ sung cảm nhận, ấn tượng của chính mình.
Một học sinh cho biết ban đầu khá tin tưởng vào AI, nhưng sau khi được giáo viên phân tích, em nhận thấy công cụ này vẫn có những sai sót.
Lạm dụng AI có thể làm giảm năng lực đọc hiểu
Kết quả PISA 2025 được đề cập trong chương trình cũng cho thấy khoảng 59% học sinh 15 tuổi chưa đạt mức đọc hiểu cơ bản.
Có nhiều nguyên nhân dẫn tới kết quả này. Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào AI để giải quyết bài tập được học sinh và chuyên gia cảnh báo có thể tác động đến quá trình tự đọc, tự suy nghĩ và tìm lời giải.
PGS. TS. Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng việc lạm dụng AI có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, làm suy giảm kỹ năng và tư duy đọc hiểu. Các nội dung do AI tạo ra cũng có tính cá nhân hóa, khiến người dùng có nguy cơ tiếp cận vấn đề theo một chiều.
Một học sinh tại Trường THCS Nam Từ Liêm cho biết sau khi thực hành sử dụng AI, em nhận thấy mình gặp khó khăn hơn ở phần đọc hiểu và viết.
Thay đổi cách giao bài để học sinh phải tư duy
Trước sự phổ biến của AI, thay vì chỉ giao những câu hỏi có thể dễ dàng tìm kiếm trên mạng hoặc yêu cầu chatbot trả lời, giáo viên đang tăng cường các dự án, bài tập nhóm và nhiệm vụ đòi hỏi học sinh phải tự khảo sát, thu thập dữ liệu và tranh biện.
Gần 96% học sinh 15 tuổi từng dùng AI để học tập. Ảnh minh họa.
Chẳng hạn, học sinh được giao bài toán đo sân khấu, tính toán lượng gạch cần thiết để lát nền. Với những dạng bài này, học sinh phải vận dụng kiến thức vào một tình huống thực tế thay vì chỉ tìm kiếm một đáp án có sẵn.
Bà Hoàng Thị Yến, Hiệu trưởng Trường THCS Nam Từ Liêm, cho rằng khi giao bài, giáo viên cần tránh những câu hỏi mà học sinh có thể dễ dàng tra cứu từ AI. Thay vào đó, bài tập cần buộc học sinh suy nghĩ, qua đó nhận biết nội dung nào có thể sử dụng AI hỗ trợ và nội dung nào cần tự giải quyết.
Mục tiêu không phải loại bỏ AI khỏi việc học mà giúp học sinh sử dụng công cụ đúng vai trò, như một phương tiện hỗ trợ thay vì thay thế quá trình tư duy.
Học sinh được trang bị kỹ năng sử dụng AI an toàn
Từ năm học này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Khung nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo với thời lượng 12 tiết/năm học.
Nội dung không hướng tới việc để học sinh sử dụng càng nhiều ứng dụng AI càng tốt, mà được thiết kế theo từng độ tuổi, cấp học, tập trung trang bị kiến thức nền tảng và kỹ năng sử dụng AI an toàn, có đạo đức và có trách nhiệm.
Trong bối cảnh AI ngày càng trở thành một phần của môi trường học tập, việc trang bị cho học sinh khả năng kiểm chứng thông tin, nhận diện sai sót và tự đưa ra kết luận được đặt song song với việc khai thác những lợi ích của công nghệ.
AI có thể giúp học sinh tìm kiếm, gợi ý và hỗ trợ xử lý thông tin, nhưng việc đọc, suy nghĩ, kiểm chứng và giải quyết vấn đề vẫn cần được duy trì như những năng lực cốt lõi của quá trình học tập.
Bình luận (0)